"بۇ تارازدا قاي اقىن بار?" دەگەن سۇراققا شيرەك عاسىر بۇرىن ٶمٸر سٷرگەن جۇرت ٶز زامانداستارىن تومانوۆتى ايتىپ تاڭداندىرىپ, مارالتايدى ايتىپ سەلت ەتكٸزەر مە ەد?! ودان كەيٸنگٸلەر دۋحانالاردا ەرلان جٷنٸستٸ وقىپ سارعىش تارتقان ساپتىاياقتارىن قاعىستىرار ما ەد?! كٶزگە جىلى ۇشىرارداي سول كٶرٸنٸستەردٸ ەلەستەتٸپ كٶردٸڭٸز بە? كەشە بولمىس-بٸتٸمٸنٸڭ ٶزٸ ٶلەڭگە سۇرانىپ تۇرعان بەلگٸسٸز بٸر جٸگٸتتٸڭ تەڭٸرمەن تٸلدەسكەن شاعىنداعى جان تەبٸرەنٸسٸ مەن جٷرەك بۇلقىنىسى بٸزدٸڭ كٶزٸمٸزگە دە دەل سولاي جىلى ۇشىرادى.
"كٷز جاراتىپ, عاجابىن كٶرسەتكٸسٸ كەلگەن", كٷللٸ ەلەمگە ٶلەڭ كٶزٸمەن قاراپ, قۇدايدىڭ كەشٸرٸمدٸ ەكەنٸنە سوڭعى جاۋىنگەرٸندەي سەنگەن جاس اقىننىڭ ٶزٸنە تەن ٷنٸ بارىن انىق بايقايمىز. پوەزيياعا كٶركەمٶنەر سەكٸلدٸ اينا دەپ قاراساق, كەيدە ونىڭ دا ساعات سەكٸلدٸ «ۋاقىتتان العا وزىپ» كەتەتٸنٸ بارىن جوققا شىعارا المايمىز. مٸنە, سول سەبەپتٸ بٸز اقىن جىرلارىنداعى جاڭاشىل كٶزقاراستار مەن تىڭ يٸرٸمدەرگە قاراپ, ونى قازاقى قارا ٶلەڭنٸڭ اۋىلىنان الىس جٷرگەن "تٷسٸنٸكسٸز اقىن" نەمەسە "ٶزگە عالامشارلىق بەدەۋي" دەپ كەسٸپ ايتۋ قۇقىعىنان تٷپكٸلٸكتٸ ايىرىلامىز. مۇندايدا تەك "ەڭ قاراپايىم دٷنيەنٸڭ ەڭ تەرەڭٸ بولادى" دەگەن پەلساپاداعى سٶزدەردٸڭ رەتٸن ٶزگەرتٸپ وقىعان ابزال سەكٸلدٸ.
كافكانىڭ شەكٸرتٸندەي ايىپ تاققىش بولساق, نۇربولاتتى "قييالىن جەلٸك بيلەگەن قالىپ بۇزعىش" دەي سالار ەك. ال, راسىمەن سولاي بولسا شە?..
ايبول يسلامعالي
دراما
مەن دە كٶركەم ەدٸم عوي, سەن دە كٶركەم,
تەڭٸر!
مٸنەز سەكٸلدٸ جەلدەن ەركە.
جٷرەگٸمنٸڭ استىندا ٶلٸپ كەتكەن,
قار تٷسەدٸ جىلاۋىق ٶلكەگە ەرتەڭ.
كٷز.
مۇڭىڭداي تيتتەي كٷن جالاۋدى ٶپكەن,
سىقىلىقتاپ باق كٷلسە,جٶن – اۋ,جەك كٶر!
اسپان – سەنٸڭ كٶزٸڭدەي,سٷڭگٸپ كەتسەڭ,
ورالا الماي قالاسىڭ.
...اعام كەتكەن.
مەنٸ كٶرٸپ ٸڭٸر تۇر بەتٸن ۇستاپ,
سەنٸ كٶرٸپ ٸڭٸر تۇر بەتٸن ۇستاپ.
جاردى ايمالار تولقىنداي ماڭدايدى ۇردىم,
ٶلەڭ جازباي كەتكەنٸم ٶكٸنٸشتٸ – اق.
كەشٸر,دوسىم!
ٶمٸر دەگەن ٶلەڭنٸڭ كٶشٸرمەسٸ.
ٶلەڭ جازىپ نەسٸنە مەز بولادى – ەي,
بالاعىنان كەلمەيتٸن ەسٸلگە وسى.
سەن دە كٶركەم ەدٸڭ عوي,مەن دە كٶركەم,
مٸنەز!
تەڭٸر سەكٸلدٸ جەلدەن ەركە.
ەسٸنەسە ەسكٸ ەسٸك قويلى اۋىلدا,
قار تٷسكەنٸ جىلاۋىق ٶلكەگە ەرتە.
ابسۋرد
ىمىرت. مەن بٸلسەم قۇداي كەشٸرٸمدٸ,
(مىسقىل)
ٸشتەن ٸلٸپ ەرٸنشەك ەسٸگٸڭدٸ,
جىلا, كٷنٸم... جاڭبىردى سٶك, تاعدىردى...
ٸشتەي عانا قايتالاپ ەسٸمٸمدٸ.
ەستٸمەسٸن جەل جٷدەۋ, قاراشا, باق,
كٶكجيەكتەن كٷن سٷڭگٸر قالاسا انا.
شىلىم تارتىپ وتىرعان وڭاشا قاپ,
...جىنداناتىن سەكٸلدٸ قارا ساعات.
جىر اپيىن, دٸن دە... بٸر اللادان,
كٷنەسٸزبٸن, كٷنەلٸ گٷل الماعان
قىز!
ٶلەڭ مٷمكٸن ٶمٸردٸڭ كٶڭٸلدەسٸ
سٷيكٸمدٸ راس,بارلىعى قۇمار وعان.
قۇرمەتتٸ, ٶلەڭشٸلەر!
تٷڭٸلدٸم دەپ, ٶمٸردەن, بٷگٸنٸڭنەن,
ٶلەڭ ٸزدەپ قايتەسٸڭ كٷن, ٸڭٸردەن.
ەتەگٸنە جارماسپاي شەشەمٸزدٸڭ,
ابزالى...سول.

كٷي
جانىمدى جىرعا جاسىرعان دۇعا,
باسىمنان اسپاي جٷرمٸسٸڭ?
مەيٸردٸ جۇتقان عاسىرعا مىنا,
دوستىقتىڭ وزىق ٷلگٸسٸن
كٶرسەتسەم دەپ ەم! جاسىقپىن نەگە?
اشىقتى نەگە ەل وسى?
الاتاۋ ساعان عاشىقپىن تەگٸ,
بەزبٷيرەكتٸكتٸڭ تٶرەسٸ.
اعام دەپ جٷرسەم كٶكتەمدٸ تٸرٸ,
قارىنداس ەكەن كەدٸمگٸ.
ەسكە العىم جوق-تى ٶتكەننٸڭ بٸرٸن,
سوققىلاي بەرگەن جاعىمدى.
مۇراتقا اسىل جەتتٸ مە حالىق?
جەتسە دە ىلعي كٶڭٸلسٸز...
تەنتٸرەپ جٷرٸپ تەپكٸگە قالىپ,
كٶك تٸرەپ تۇرسام مەن ٷنسٸز.
كٶكٸرەك بۇلتتىڭ كٶڭٸلسٸز ەنٸن,
جاتتاعىم كەلدٸ جاسىرىن.
ٶرتەنٸپ كەتٸپ, قولىم سوزامىن
قايداسىڭ مەنٸڭ عاسىرىم?!
تاسكەرەڭ تٷنمەن باستار ەم ٶمٸر,
قۇلاندى ويلايمىن, ونى دا...
ەشقاشان ەندٸ قاشپان و, كەرٸم,
ەرٸپ جٷرە بەر سوڭىما.
قۇل
(ي. برودسكيي «گلادياتورى»)
قوشتاسالىق
قابٸردە جولىققانشا.
(جازا باسىپ...)
تايادى بٸزدٸڭ ۋاقىت.
قالماي ما اڭىز?
بٸز جەڭٸلدٸك.
ٶلەمٸز مايداندا بٸز.
(عاجابى وسى!)
قارايمىز,
كٶز تارتار مۇنار-بۇلتقا ەر,
سەزٸنٸپ بەرٸن ٸشتەي.
شاشىمىز سيرەمەيدٸ, ەيەلدەرگە
ەم شاراپقا قۇمارلىقتان.
...كوليزەي كٶگٸ تٷستەس,
اتاجۇرت اسپانىمەن.
كەتكەن ەم باسقا بٸر ەل
كٶگٸندە شىندىق بارداي,
بايلىعىنا قىزىعىپ ريمدٸكتەردٸڭ.
بەرٸ دۇرىس.
رەنٸش پە?
ماڭدايعا جازعانى وسى.
تۇر الىستا,
مىڭ عاسىر بٸزدەردٸ سٶزگە قوسار.
تايادى بٸزدٸڭ ۋاقىت.
قالماي ما اڭىز?
كٶزدەرٸ جانعان جۇرتقا,
جٷرەگٸ بار,
كٶرسەتەلٸك.
ٶلەمٸز مايداندا بٸز,
بٸر عالامات قويىلىم كٷتەدٸ ولار.

و.سٷلەيمەنوۆكە
ەسٸنە الىپ, پۋشكيندٸ, ولجاستى ۇداي,
ٷنسٸز كەتٸپ بارادى شۋلى كٶشە.
سەنبەگەيسٸڭ, اعاڭدى مۇڭلى دەسە ەل!
پٸلگە ەتەنە جاقىن ۇلت. و, تاس قۇداي!?
نۇر تارايدى دەگەنگە الدانام عوي
جٷرەگٸم…سەن بارىپ كٷندٸ ٷرلەسەڭ.
قولعا تٷسسە ارلان نە, قانشىعىڭ نە?
جانارىڭدا مۇڭ قالار سام سٸڭٸرگەن.
«اقىن كٶركەم بولسا يگٸ, تەڭٸرٸسٸندەي»
وي اۋىرى – سييالى قاۋىرسىنداي,
جوق اۋىرى – ٶمٸر سٷرگەن!
ە, ەدٸلەت, ٷمٸتٸم ٷزەر بٸر كٷن,
ە, كاسٸرەت, ەڭلٸگٸڭ تٸزەم جىرتىپ.
…تەربەتٸلٸپ, تەڭسەلٸپ ٶمٸر سۇمدىق,
ٷنسٸز كەتٸپ بارادى شۋلى كٶشە,
سەنبەگەيسٸز, ٸنٸڭٸز مۇڭلى دەسە ەل.
كٶك بٶرٸگە جاقىن جۇرت. تەڭٸرشٸلدٸك…
نۇر تارايدى دەگەنٸ راس, شىعار,
جٷرەگٸم… مەن بارىپ كٷندٸ ٷرلەسەم!?

Sadness is a god...
ٸ
سٸزدٸ شەكسٸز سٷيەمٸن,
تامشى – ٶمٸر, تامشى – عالام!
سوڭعى سٶزٸم, بۇيىرسا, جان شىعاردا.
«اللادان باسقا جوق, تەڭٸر,
مۇحاممەد ونىڭ ەلشٸسٸ»
...سەن مەنٸ سٷيەسٸڭ عوي قالشى, قۇربىم,
ىسقىرىعىن تىڭدايىق ەنشٸ قىردىڭ.
مىنا ماڭدا ەدٸلدٸك بولسا ەگەردە,
ەستٸمەس پە ەم سان سىبىردى.
(تەڭٸر,تەڭٸر. تەڭٸردٸ تٸلدەيدٸ ولار,
بٸلمەيدٸ ولار...)
تىڭداشى, ٶلەڭ!
ٶلٸمدٸ كٶرگەم!
تۇردىم مەن ھەم كٶزٸنە تٸك قارادىم,
دٸرٸلٸندەي داۋىستىڭ حۇتباداعى.
تامىپ تٷستٸ تاعدىردىڭ ماڭدايىنان,
تامشى – عاسىر.
مەن ٸزدەگەن جۇماق كٷن بار شىعارسىڭ.
بٸراق...
ساعىندىم مەن, تاۋسىلدى تاعاتىمدا,
كٸنەلايمىن بٸلمەيمٸن اعا كٸمدٸ.
سۇرامايدى ەندٸ ەشكٸم ساعاتىمدى,
بٸز بٸر كەزدە بۇتى ەدٸك بٸر وشاقتىڭ,
قىرقىپ كەتتٸ قوس بٸردەي قاناتىمدى,
ايتپاساڭدا جاۋادى – جاۋاتىن كٷن.
سٸزدەردٸ شەكسٸز سٷيەم, تاعى قۇستار,
جەتكٸنشەكتەي جىلاۋعا جانى قۇشتار.
جاۋاپ قايتىپ قالارداي, حات جازامىن,
جاڭبىرمەنەن بەيۋاقتا جاۋىپ, ۇشقان.
بٸراق... تەڭٸردٸ تٸلدەيدٸ ولار,
بٸلمەيدٸ ولار...
ٸٸ
بەرٸ ورنىندا...
كٶكتەم دە, كٷز, جاۋىندا, جۇرتىن ٸزگٸ
نۇرعا وراعان كٷن دە اناۋ, جىر,تٷن, بٸز, مۇڭ.
قولىم سٸلتەپ كەتەر ەم ٶمٸرگەدە
ٸزدەيتٸنٸم بولماسا كٷلكٸڭٸزدٸ.
جٷرٸس تە وسى,ايتايىن سٸزگە نەمدٸ?
ماقتاپ جٷرمٸن ٷمٸتٸم ٷزگەن ەلدٸ.
سٸزدٸ ويلاسام ەيتەۋٸر كٷيەدٸ ٸشٸم,
راس! باقىتتى بولارمىز بٸزدەر ەندٸ.
...جاڭىلىسىپ كٶكتەم جٷر ەسٸمٸمنەن,
سۇلتانى ٶلگەن بەگٸمدەي ەسٸگٸندە.
قارعىس الىپ كٶرگەم جوق سۇلۋلاردان,
كەلەسٸنە كەتكەندەر كەشٸرٸڭدەر.
بٸر قۇرعاماي قويدى عوي كٶزٸ مۇڭنىڭ,
تولعانتادى قاي ەننٸڭ سٶزٸ كٸمدٸ.
كەشٸرٸڭٸز, سٸز مەنٸڭ قايعىلى ەننٸڭ
قايىرماسى سەكٸلدٸ سەزٸمٸمدٸ.
سٸزدٸ ويلاسام ەيتەۋٸر كٷيەدٸ ٸشٸم,
سٸز دە مەندەي كٶكتەمدٸ سٷيەمٸسٸز?
مەن ايتاتىن ەزٸلگە كٷلەمٸسٸز?
سٸز... سٸز ماعان كەرەكسٸز بٸلەمٸسٸز?
(بٸلەمٸسٸز, تەڭٸردٸڭ مۇڭسىزدىعىن?)
ٸٸٸ
(دٸنشٸل دەۋشٸ ەك, (نەگە ەكەن?) بۇل ٷيدٸ بٸز,
...مەن وقىعان ٶلەڭگە ۇييدى كٷز)
ەرٸنٸڭٸزگە جاعىلعان بالمۇزداقتى,
بارماعىممەن سٷرتكەندە جىميدىڭىز.
جىميدىڭىز, كٶتەرٸپ قاسىڭىزدى,
وتىرعىزىپ العانداي يىعىنا
مەيٸرٸمدٸ əكە, تٶزٸمدٸ عاسىر بٸزدٸ.
جەل تاراپ شاشىڭىزدى.
بٸر سٶزٸمدٸ ۇقپاپسىز, تەك, əيتەۋٸر,
ٷنسٸز يزەي بەرٸپسٸز باسىڭىزدى.
كٸم تٷسٸنگەن اقىننىڭ جان ايقايىن,
بٸلسەمدە ونىڭ مۇڭىمدى مولايتارىن.
قولعا تٷسكەن بۇيىمدى اسپاپ ەتٸپ,
بارىمدى ساپ...əن ايتامىن.
ۇستاۋشى ەدٸ (ماستىقتا) شىنجىر قانداي,
جىر تٸلگەندەي كەۋدەسٸن مۇڭ جىرعانداي.
ىقىلاسسىز قارايدى كٸرپيياز تٷن
بٸر مٷيٸزٸن يەسٸ سىندىرعانداي.
...بəرٸ ٶتتٸ, كٶزٸم دە ٶتتٸ, سٶزٸم دە ٶتتٸ,
مەن جىرلاعان عالامات سەزٸم دە ٶتتٸ.
كٶپ تانىستىڭ بٸرٸنە اينالدىڭىز
ەڭ تəتتٸ نازىم كەتتٸ.
دۇرىس شىعار!

***
تاس سٷيرەگەن قۇل سىندى بۇلتتى تارتىپ
بارادى جەل. ۋاقىت, تٷسٸمە ەنشٸ.
بٸر باقىتتى بەرٸنەن كٷتتٸم ارتىق,
قانشا جاندى جىلاتىپ, تٷسٸنەرسٸز.
قوزى قارىن قىر شىعىپ ايعا الىستان
ۇليدى جەل.ۋاقىت – ٸسٸنە ەمشٸ.
كەلٸسە الماي اقىرى ايرىلىسقان,
بارشا جاندى جۇباتىپ,تٷسٸمە ەنشٸ.
الاگەۋٸم ساي بارىپ تٶل تٷنەگەن
تۇرادى جەل.ۋاقىت. كٸسٸگە ەرسٸ.
سول جۇپاردان جاناردى مٶلدٸرەگەن,
قالعانىمدا ۇناتىپ, تٷسٸنەرسٸز.
ون ٷشٸنشٸ اي. قالا. تٷن. اڭىزاق...سٸز,
جوق سەكٸلدٸ بۇل جۇرتتىڭ تٸلەگٸندە وي.
ەشتەڭە ەتپەس, تەڭٸرٸ, بەرٸ جاقسى,
سٷيەمٸن عوي.
ٷي
نە كەرەمەت بار ەكەن جالبىزدا وسى?
جىرلايدى كٶپ.
قىرعا ٶرمەلەپ بارادى اندىز كٶشٸ,
جاردان قۇلاپ كەتكەندەي كٶز الدىندا,
جالعىز دوسى.
قاريياداي ايرىلعان كەنجەسٸنەن,
شٶل كەشٸپ ٶڭ.
بەلدەسٸپ ەم.
باس جازارعا بەس تيىن تاپپاعانداي
قالتىرايدى تاعدىرىم
بٸرەۋ قويىپ قالارداي جەلكەسٸنەن.
سىلتاۋ ەتٸپ ەسكٸشە ەمشٸ ۋاقتى,
اناسىن جەر سۇراپتى.
ۇيىتقىسىن ٷيٸنٸڭ مەن العانداي
ەت جٷرەكتٸ كٶرشٸ ەيەل ەلجٸرەتتٸ.
سٸزدەر بٸلمەيسٸزدەر!!!
...ماعرىپتاعى دۇعاداي جان بۇزباعان,
قۇپيياداي جان بٸلمەس, جار قىزعانار.
ٸشتەي سەزەر كٷش سىندى تٶبەدەگٸ
دوس سٸرە جالعىز عانا.
جالعىز عانا!
باقسى بولسام با ەكەن?! 
حۇتب
قىسقا ٶمٸردٸ قالعىعان قوريتىن كٸم?
قۇس تەڭٸردٸڭ التىنداپ قاناتىن كٷن.
جەتٸمدەرٸ جەتٸلگەن ٷي سەكٸلدٸ
جۇلدىز جاعىپ جاتقانى قارا تٷننٸڭ.
كەشٸر مەنٸ كٶگٸلدٸر كٶكتەگٸ ەنٸم,
كەشٸر مەنٸ بەيكٷنە باقتاعى ٶمٸر.
ەسٸمدە ەلٸ قايىڭنىڭ بەلٸن قىسىپ
باسىلعانىم جەتە الماي كٶككە قولىم.
شاشى اعارعان شال اسپان...كٶشكەن ٶڭٸر,
قان تارايدى قولىنان كەشتە قوڭىر.
قويدى كٶرسەم تٷسەدٸ ەسكە توبىر,
ايدى كٶرسەم تٷسەدٸ ەسكە تەڭٸر.
«ىىى...انا, اللا راس...قۇراندا...
سٷيسە كٸمدٸ,
پاتشادا سول,پٸرٸڭدە,بي,سوتىڭدا»
جۇلدىز اعىپ جاتقانى – اي قارا تٷندە
جەتٸمدەرٸن جەرلەگەن ٷي سەكٸلدٸ.
كەشٸر مەنٸ كٶگٸلدٸر كٶكتەگٸ ەنٸم,
كەشٸر مەنٸ جەتپەدٸ كٶككە قولىم.
ەسٸمدە ەلٸ ەرنٸڭدە ٶتكەن ٶمٸر,
ەسٸمدە ەلٸ سەرتٸڭدە كەتكەن ٶڭٸر.
قاتەلٸگٸم سەكٸلدٸ كٶبٸ مەنٸڭ,
قايعىدان قان جۇتىندى كٶكٸرەگٸم.
اي, بۇعان...و, اي, بۇعان سەن نە دەيسٸڭ?
...سوڭعى رەت جىر وقيىق ٶتٸنەمٸن.
«الاڭ دا الاڭ, الاڭ جۇرت..»
ەلەگييا
قانداي عاجاپ ويىڭدا, جٷرەگٸڭدە,
ٶمٸر سٷرۋ!
مەنٸڭ شىڭىم بەلگٸسٸز, سەنٸڭ شىنىڭ.
قوشتاسالىق دەل وسى ماس كٷيٸمدٸ
و, سوسىن, اقىندىعىڭ بەس تيىن دەپ,
سەن جٷرٸپ كەت! ورالما!.. سوڭعى دەمٸم
العانشا مەن كٷتەيٸن...
سەرت! سەرت! سەرتٸم وسى!
تەڭٸر – قۋات. كٷلكٸلٸ ماس ادامنىڭ,
جوعىن ايتىپ جىلاۋى جاسانعاننىڭ.
قينالعاندا قارايمىن كٶككە بٸر سەت,
مۇڭ تىرمالاپ جاتقان سوڭ بوساعامدى.
جانۇيا...بٸز...انامنىڭ كٶركەم ەنٸ
بەرٸ-بەرٸ, بەرٸنەن جول تابادى.
بٷگٸن كٶردٸم, كٶرشٸ ەجەي ٸشەدٸ ەكەن,
قوي, قاراعىم... قۇپييام,
ماحاببات جوق, مەن دە جوق بۇل ٶمٸرگە,
جالىقپادى دەيمٸسٸڭ جىر وقۋدان.
قانداي عاجاپ,
ٶمٸر سٷرۋ ويىڭدا, جٷرەگٸڭدە.
جانىڭدى كٸم تٷسٸنسٸن, ويىڭدى كٸم?
سەنٸڭ...
اسپانىڭدا جاۋىن بٷگٸن,
كٶز جاسىڭنىڭ سەزەمٸن اۋىرلىعىن.
ٶكسٸگٸڭدٸ باسا الماي, سىبىرلايسىڭ,
جانىم, قايىرلى تٷن...
شولپان
(قۇل ا-ۋۋزۋ بيراببيل فالياق)
مەن كٸم ەدٸم? كٸممٸن مەن? بٸلەسٸڭ بە?
ەلدە كٸممٸن اق ورام پٸرٸ ٶسٸرگەن.
راببىسىنا اق تاڭنىڭ سيىنامىن,
جٸگەر بولماي جاتقاننان كٷرەسۋگە.
قاۋىس تٷنٸ ارتپايدى مۇڭىن دەۋٸر,
قارا قىردىڭ ەستٸمەي ىڭىلداۋىن.
ماسايعان باقشا ٸشٸندە بوپ – بوز تۇمان
جەردٸ يٸسكەپ كەلەدٸ,دۋىلداۋى
بٸتەيدٸ ويدى قۇلاقتىڭ شىڭىلداۋىن.
كٷن سۋىتسا قازاقتا شىلىمدى اۋىل.
بوپ – بوز تۇمان ساقالداي بٸتە شىققان
جەل كەلسە عوي يەكتەن قىرۋعا ونى.
يتكە عانا بۇيىرعان ٷرۋ باعى,
ٷسەنوۆتىڭ كەشەگٸ جىرىنداعى.
مەنەن بيٸك اپپاق اي جارىن ٸزدەپ
ٶلەڭ جازعان اقىنداي قىرىمداعى.
بٸلەسٸڭ بە كٸممٸن مەن? كٸم ەدٸم مەن?
ەلدٸ قورعار باتىرمىن بٸلەگٸممەن.
ساردارلاردى جەرلەگەن كٷرەگٸمنەن
تامعان قانى قاپ قويعان سٷيەگٸمدە
ٶمٸر كٸتاپ سەكٸلدٸ, وقىپ بٸتسەڭ
قىزىقسىز بوپ قالاتىن.
سٷيەمٸن مەن!
گٷل ٶڭٸردٸ سەزٸم بار يٸسٸندە,
بۇل ٶمٸردٸ, جۇپتاردىڭ سٷيٸسٸندە.
جٸگەرٸمدٸ جۇتىلعان جانارىڭدا,
جٷرەگٸمدٸ كەڭدٸكتٸڭ ٷيٸ سىڭدى.
سٷيەمٸن مەن شالداردى,اسپاندى دا,
ۇلىلىقتى سەزەمٸن تاستان مىنا.
يىعىندا تاتى بار ٶتكەنٸمنٸڭ
جاستاردى دا سٷيەمٸن اسقاردى دا.
سٷيەمٸن مەن اق ٶزەن,قۇرلىقتاردى,
قۇرلىقتاردى قارتايعان كٸم قۇتقاردى?
بٸلەسٸڭ بە كٸممٸن مەن? كٸم ەدٸم مەن?
زاردابىمىن كەشەگٸ سۇمدىقتاردىڭ,
پەرٸشتەسٸ ەدٸم مەن قۇرلىقتاردىڭ...
ەرٸنٸڭنەن سٷيەمٸن جيٸ جانىم,
مەنەن, قالقا, بابالار بيٸك ەلٸ.
كٷناھارى قاپ – قارا تٷندەردٸڭ كٸل
راببىسىنا اق تاڭنىڭ سىيىنادى.
سٸز – كٶركەمسٸز كٶكتەمدەي كەشە كەلگەن,
ھەم كٶركەم ەسٸمٸڭٸز.
سٸز ەشقاشان ٶتپەيتٸن كٶشەلەردە,
كٷتٸپپٸن كەشٸرٸڭٸز.
سٸز – سەۋلەسٸز سەزٸمدەي تٷنەكتەگٸ ٶر,
ھەم اپپاق مٷسٸنٸڭٸز.
سٸز ەشقاشان كٶرمەگەن جٷرەكپەنەن,
سٷيٸپپٸن تٷسٸنٸڭٸز.
سٸز – ٶلەڭسٸز ٶلٸمدەي ٶمٸرگە تەڭ,
ھەم نۇرسىز قاراشىقتا.
سٸز... سٸز بارسىز, سوسىن مەن كٶڭٸلدەنەم,
مۇڭايام اداسىپ قاپ.
سٸز – قييالسىز, سٸز – پەكسٸز, سٸز ۇنايسىز,
قييالدا مٷسٸنٸڭٸز.
مەن پەندەمٸن... جەردەمٸن, سٸز قۇدايسىز,
...قۇلايسىز تٷسٸنٸڭٸز.
پارادوكس
مەن بەرٸنە كەرەكسٸزبٸن, كەرەكپٸن,
كەرەكتٸگٸم كەرەكسٸزگە قورەكپٸن.
مەن - ماحامبەت بولار ەدٸم, بٸراقتا
بٶلەكپٸن...
بٶلەكتٸگٸم تىم قيسىنسىز تٷس كٶرەم,
تٷس كٶرۋگە كٷنەم شىعار كٷشتەگەن.
قۇداي جوق دەپ ايعايلادىم, قورىقتىم
قورىققاننان ۋ جوق, سٸرە, ٸشپەگەن.
قورىققانمىن كٶشەلەردەن قاراڭعى,
قاتىن دەدٸم قاباق شىتقان عالامدى.
جولىققاننىڭ جولىن كەستٸم, جارادىم
قولىن كەستٸم قول كٶتەرگەن ادامنىڭ.
جەر سۇرادى – جەرگە بەردٸم, جەرلەدٸم,
ەل سۇرادى – ەلگە بەردٸم, ٶلمەدٸم.
جالعىزدىققا جالعىز باردىم, جازعىردى
جاۋىزدىققا جالعىز دوسىم ازعىردى,
ەرمەدٸم...
كەزدەسۋگە اسىققانمىن اللامەن,
كٸمگە جارىق بولعان ەدٸ جالعان ٶڭ?
قورقاۋ تٸرلٸك جابىسقان جوق بالاققا,
قورقاق قىرتپەن جابىلمادىم تورعا مەن.
ٶتكەنٸمە ٶتكەنٸم دەپ قارايمىن,
ساۋ كٷن ٸزدەپ اراسىنان ەر ايدىڭ.
اقىنسىڭ دەپ الداعانمىن تالايدى,
اقىلدى بوپ ٸشٸپ كەتكەم تالاي كٷن.
اقىمىق قوي, اقىماقتان جەرٸدٸم,
ا, داريعا! اي, داريعا, كٶڭٸلٸم.
از باقىتتى از ۋاقىتتى كەشٸردٸم
اقىن بولىپ كەتەمٸن دەپ ەڭ ۇلى!
سوسىن, سوسىن سٷيگەنٸم بار – قۇلاندىق,
بويىندا ونىڭ بٸر قىلىق جوق ۇنارلىق.
بٸز باقىتتى بولا الماسپىز, - دەدٸ دە
كەتٸپ قالدى ەركٸندٸگٸن سىڭار عىپ.
...تٸزە بەرسەم بولا قويماس ٶلشەمٸ,
تٸزە بەرسەم كٶتەرمەسپٸن ەڭسەنٸ.
شەكسٸز مۇڭعا الىپ كەتەم بٸر كٷنٸ,
شەكسٸز باقىت قۇشاعىنان مەن سەنٸ.
شەكسٸز سەزٸم ارالىنا مەن سەنٸ...
ەلەگييا
قانداي عاجاپ ويىڭدا, جٷرەگٸڭدە,
ٶمٸر سٷرۋ!
مەنٸڭ شىڭىم بەلگٸسٸز, سەنٸڭ شىنىڭ.
قوشتاسالىق دەل وسى ماس كٷيٸمدٸ
و, سوسىن, اقىندىعىڭ بەس تيىن دەپ,
سەن جٷرٸپ كەت! ورالما!.. سوڭعى دەمٸم
العانشا مەن كٷتەيٸن...
سەرت! سەرت! سەرتٸم وسى!
تەڭٸر – قۋات. كٷلكٸلٸ ماس ادامنىڭ,
جوعىن ايتىپ جىلاۋى جاسانعاننىڭ.
قينالعاندا قارايمىن كٶككە بٸر سەت,
مۇڭ تىرمالاپ جاتقان سوڭ بوساعامدى.
جانۇيا...بٸز...انامنىڭ كٶركەم ەنٸ
بەرٸ-بەرٸ, بەرٸنەن جول تابادى.
بٷگٸن كٶردٸم, كٶرشٸ ەجەي ٸشەدٸ ەكەن,
قوي, قاراعىم... قۇپييام,
ماحاببات جوق, مەن دە جوق بۇل ٶمٸرگە,
جالىقپادى دەيمٸسٸڭ جىر وقۋدان.
قانداي عاجاپ,
ٶمٸر سٷرۋ ويىڭدا, جٷرەگٸڭدە.
جانىڭدى كٸم تٷسٸنسٸن, ويىڭدى كٸم?
سەنٸڭ...
اسپانىڭدا جاۋىن بٷگٸن,
كٶز جاسىڭنىڭ سەزەمٸن اۋىرلىعىن.
ٶكسٸگٸڭدٸ باسا الماي, سىبىرلايسىڭ,
جانىم, قايىرلى تٷن...
قۇل
(ي. برودسكيي «گلادياتورى»)
قوشتاسالىق
قابٸردە جولىققانشا.
(جازا باسىپ...)
تايادى بٸزدٸڭ ۋاقىت.
قالماي ما اڭىز?
بٸز جەڭٸلدٸك.
ٶلەمٸز مايداندا بٸز.
(عاجابى وسى!)
قارايمىز,
كٶز تارتار مۇنار-بۇلتقا ەر,
سەزٸنٸپ بەرٸن ٸشتەي.
شاشىمىز سيرەمەيدٸ, ەيەلدەرگە
ەم شاراپقا قۇمارلىقتان.
...كوليزەي كٶگٸ تٷستەس,
اتاجۇرت اسپانىمەن.
كەتكەن ەم باسقا بٸر ەل
كٶگٸندە شىندىق بارداي,
بايلىعىنا قىزىعىپ ريمدٸكتەردٸڭ.
بەرٸ دۇرىس.
رەنٸش پە?
ماڭدايعا جازعانى وسى.
تۇر الىستا,
مىڭ عاسىر بٸزدەردٸ سٶزگە قوسار.
تايادى بٸزدٸڭ ۋاقىت.
قالماي ما اڭىز?
كٶزدەرٸ جانعان جۇرتقا,
جٷرەگٸ بار,
كٶرسەتەلٸك.
ٶلەمٸز مايداندا بٸز,
بٸر عالامات قويىلىم كٷتەدٸ ولار.
و.سٷلەيمەنوۆكە
ەسٸنە الىپ, پۋشكيندٸ, ولجاستى ۇداي,
ٷنسٸز كەتٸپ بارادى شۋلى كٶشە.
سەنبەگەيسٸڭ, اعاڭدى مۇڭلى دەسە ەل!
پٸلگە ەتەنە جاقىن ۇلت. و, تاس قۇداي!?
نۇر تارايدى دەگەنگە الدانام عوي
جٷرەگٸم…سەن بارىپ كٷندٸ ٷرلەسەڭ.
قولعا تٷسسە ارلان نە, قانشىعىڭ نە?
جانارىڭدا مۇڭ قالار سام سٸڭٸرگەن.
«اقىن كٶركەم بولسا يگٸ, تەڭٸرٸسٸندەي»
وي اۋىرى – سييالى قاۋىرسىنداي,
جوق اۋىرى – ٶمٸر سٷرگەن!
ە, ەدٸلەت, ٷمٸتٸم ٷزەر بٸر كٷن,
ە, كاسٸرەت, ەڭلٸگٸڭ تٸزەم جىرتىپ.
…تەربەتٸلٸپ, تەڭسەلٸپ ٶمٸر سۇمدىق,
ٷنسٸز كەتٸپ بارادى شۋلى كٶشە,
سەنبەگەيسٸز, ٸنٸڭٸز مۇڭلى دەسە ەل.
كٶك بٶرٸگە جاقىن جۇرت. تەڭٸرشٸلدٸك…
نۇر تارايدى دەگەنٸ راس, شىعار,
جٷرەگٸم…مەن بارىپ كٷندٸ ٷرلەسەم!?
Sadness is a god...
ٸ
سٸزدٸ شەكسٸز سٷيەمٸن,
تامشى – ٶمٸر, تامشى – عالام!
سوڭعى سٶزٸم, بۇيىرسا, جان شىعاردا.
«اللادان باسقا جوق,تەڭٸر,
مۇحاممەد ونىڭ ەلشٸسٸ»
...سەن مەنٸ سٷيەسٸڭ عوي قالشى,قۇربىم,
ىسقىرىعىن تىڭدايىق ەنشٸ قىردىڭ.
مىنا ماڭدا ەدٸلدٸك بولسا ەگەردە,
ەستٸمەس پە ەم سان سىبىردى.
(تەڭٸر,تەڭٸر. تەڭٸردٸ تٸلدەيدٸ ولار,
بٸلمەيدٸ ولار...)
تىڭداشى, ٶلەڭ!
ٶلٸمدٸ كٶرگەم!
تۇردىم مەن ھەم كٶزٸنە تٸك قارادىم,
دٸرٸلٸندەي داۋىستىڭ حۇتباداعى.
تامىپ تٷستٸ تاعدىردىڭ ماڭدايىنان,
تامشى – عاسىر.
مەن ٸزدەگەن جۇماق كٷن بار شىعارسىڭ.
بٸراق...
ساعىندىم مەن, تاۋسىلدى تاعاتىمدا,
كٸنەلايمىن بٸلمەيمٸن اعا كٸمدٸ.
سۇرامايدى ەندٸ ەشكٸم ساعاتىمدى,
بٸز بٸر كەزدە بۇتى ەدٸك بٸر وشاقتىڭ,
قىرقىپ كەتتٸ قوس بٸردەي قاناتىمدى,
ايتپاساڭدا جاۋادى – جاۋاتىن كٷن.
سٸزدەردٸ شەكسٸز سٷيەم, تاعى قۇستار,
جەتكٸنشەكتەي جىلاۋعا جانى قۇشتار.
جاۋاپ قايتىپ قالارداي, حات جازامىن,
جاڭبىرمەنەن بەيۋاقتا جاۋىپ, ۇشقان.
بٸراق... تەڭٸردٸ تٸلدەيدٸ ولار,
بٸلمەيدٸ ولار...
ٸٸ
بەرٸ ورنىندا...
كٶكتەم دە, كٷز, جاۋىندا, جۇرتىن ٸزگٸ
نۇرعا وراعان كٷن دە اناۋ, جىر,تٷن,بٸز,مۇڭ.
قولىم سٸلتەپ كەتەر ەم ٶمٸرگەدە
ٸزدەيتٸنٸم بولماسا كٷلكٸڭٸزدٸ.
جٷرٸس تە وسى,ايتايىن سٸزگە نەمدٸ?
ماقتاپ جٷرمٸن ٷمٸتٸم ٷزگەن ەلدٸ.
سٸزدٸ ويلاسام ەيتەۋٸر كٷيەدٸ ٸشٸم,
راس! باقىتتى بولارمىز بٸزدەر ەندٸ.
...جاڭىلىسىپ كٶكتەم جٷر ەسٸمٸمنەن,
سۇلتانى ٶلگەن بەگٸمدەي ەسٸگٸندە.
قارعىس الىپ كٶرگەم جوق سۇلۋلاردان,
كەلەسٸنە كەتكەندەر كەشٸرٸڭدەر.
بٸر قۇرعاماي قويدى عوي كٶزٸ مۇڭنىڭ,
تولعانتادى قاي ەننٸڭ سٶزٸ كٸمدٸ.
كەشٸرٸڭٸز, سٸز مەنٸڭ قايعىلى ەننٸڭ
قايىرماسى سەكٸلدٸ سەزٸمٸمدٸ.
سٸزدٸ ويلاسام ەيتەۋٸر كٷيەدٸ ٸشٸم,
سٸز دە مەندەي كٶكتەمدٸ سٷيەمٸسٸز?
مەن ايتاتىن ەزٸلگە كٷلەمٸسٸز?
سٸز...سٸز ماعان كەرەكسٸز بٸلەمٸسٸز?
(بٸلەمٸسٸز, تەڭٸردٸڭ مۇڭسىزدىعىن?)
ٸٸٸ
(دٸنشٸل دەۋشٸ ەك, (نەگە ەكەن?) بۇل ٷيدٸ بٸز,
...مەن وقىعان ٶلەڭگە ۇييدى كٷز)
ەرٸنٸڭٸزگە جاعىلعان بالمۇزداقتى,
بارماعىممەن سٷرتكەندە جىميدىڭىز.
جىميدىڭىز, كٶتەرٸپ قاسىڭىزدى,
وتىرعىزىپ العانداي يىعىنا
مەيٸرٸمدٸ əكە, تٶزٸمدٸ عاسىر بٸزدٸ.
جەل تاراپ شاشىڭىزدى.
بٸر سٶزٸمدٸ ۇقپاپسىز, تەك, əيتەۋٸر,
ٷنسٸز يزەي بەرٸپسٸز باسىڭىزدى.
كٸم تٷسٸنگەن اقىننىڭ جان ايقايىن,
بٸلسەمدە ونىڭ مۇڭىمدى مولايتارىن.
قولعا تٷسكەن بۇيىمدى اسپاپ ەتٸپ,
بارىمدى ساپ...əن ايتامىن.
ۇستاۋشى ەدٸ (ماستىقتا) شىنجىر قانداي,
جىر تٸلگەندەي كەۋدەسٸن مۇڭ جىرعانداي.
ىقىلاسسىز قارايدى كٸرپيياز تٷن
بٸر مٷيٸزٸن يەسٸ سىندىرعانداي.
...بəرٸ ٶتتٸ, كٶزٸم دە ٶتتٸ, سٶزٸم دە ٶتتٸ,
مەن جىرلاعان عالامات سەزٸم دە ٶتتٸ.
كٶپ تانىستىڭ بٸرٸنە اينالدىڭىز
ەڭ تəتتٸ نازىم كەتتٸ.
دۇرىس شىعار!
ويدا – قىردا بۇل ەلگە كٷز كەلٸپتٸ,
مۇڭايادى مەنٸ ويلاپ قىز كٶرٸكتٸ.
جاپىراقپەن بيلەيدٸ اسپان مۇڭى,
بيلەيدٸ ولار. «ۆالس» دەيدٸ جاستار مۇنى.
تاعاتىمدى تاۋىسىپ تەرەزەمە
تيگەن تامشى. تارىلتتى تىنىسىمدى.
دۇعا ەتەمٸن سەرٸدەن كٸم ٷشٸن مەن.
سەزەم بەرٸن, ورالحان ٶمٸرٸنٸڭ
ەڭ سوڭعى كٷنٸ سىندى.
سٸرە قايعىڭ سٶزٸندە ۇلى ابايدىڭ,
اقشا بۇلتتى اق سامال قۋالايتىن...
بٷلدٸرشٸندەي تىعىلعان قوناق كەلٸپ,
بۇلت ٸشٸنەن اي مەنسٸز سىعالايدى.
...جانتايىپتى تاڭ دا اناۋ تاۋ ارتىندا,
(سۋ-سىپىرتقى سىپىرعان دالا, قىردى ەر.)
تۇياعىنان تٷن-تۇلپار(دىڭ) ۇشىپ كەتكەن,
سىنىق اي تۇر, نەلٸكتەن جانارىندا.
جانارلارىن جەل جۇمدى, الاقانى-
جاڭا باقىت, جاڭا نۇر تاراتادى.
بەسٸگٸنەن بۇلتتاردىڭ قۇلاپ تٷسكەن,
سەلدەن سوڭ كٷن شىعادى. تاڭ اتادى.
شىبىن جانىڭ شىعارداي كٸم ەستٸسە,
تارپاڭ ويدىڭ تۇياعىن مٸنەز تۇساپ.
قۇراققا اۋناپ جىميسا بوزبالا,قىز,
ميىعىنان كٷلەدٸ تٷن ەسكٸشە.
...ەشبٸر ادام بٸلمەيتٸن ەڭ اياۋلى
كٷنەم ەدٸڭ.
ماڭدايىما سىيمادىڭ سٸرە,مەنٸڭ.
جەل تەڭسەلٸپ كەتكەندە جۇپارىڭنان
ۇزاتىلعان قىز سىندى بۇلت ەلٸمنەن,
سىڭسيدى كەپ...جىلاۋعا قۇمار ٶمٸر.
مەنەن باسقا ۇعىسار ەشكٸمٸڭ جوق,
شىرىلدايسىڭ ەڭٸستەن كەشقۇرىم كەپ.
مەن
ەسٸمٸڭدٸ ٶزٸڭنەن ەستٸگٸم كەپ.
ەگٸلەمٸن, امال نە ٷندەمەيسٸڭ,
تەڭٸرٸ,ايىرىلىسار كٷندٸ قويشى.
(بٸلەسٸڭ عوي بۇل جاقتا قۇل قۇدايشىل)
بٶزگە ورانىپ كەتكەندەي بۇلدىرايسىڭ.
وۋ,ساعىم دٷنيە...
سەنٸڭ ەسٸمٸڭ – پەرٸشتە!
سەنٸڭ ەسٸمٸڭ – پەرٸشتە!
...تابان تيدٸ ساعان دا جولداعى اۋىل,
قييالدا ورتاق,الداعى ارمان دا بٸر.
كەزبە باقىت كەزەرگەن ەرٸنٸن سۋلار,
جانارىڭنان جىلت ەتٸپ تامعاندا ٶمٸر.
ٸڭٸر...
ابسۋرد
ىمىرت. مەن بٸلسەم قۇداي كەشٸرٸمدٸ,
(مىسقىل)
ٸشتەن ٸلٸپ ەرٸنشەك ەسٸگٸڭدٸ,
جىلا,كٷنٸم...جاڭبىردى سٶك,تاعدىردى...
ٸشتەي عانا قايتالاپ ەسٸمٸمدٸ.
ەستٸمەسٸن جەل جٷدەۋ,قاراشا,باق,
كٶكجيەكتەن كٷن سٷڭگٸر قالاسا انا.
شىلىم تارتىپ وتىرعان وڭاشا قاپ,
...جىنداناتىن سەكٸلدٸ قارا ساعات.
جىر اپيىن, دٸن دە...بٸر اللادان,
كٷنەسٸزبٸن,كٷنەلٸ گٷل الماعان
قىز!
ٶلەڭ مٷمكٸن ٶمٸردٸڭ كٶڭٸلدەسٸ
سٷيكٸمدٸ راس,بارلىعى قۇمار وعان.
قۇرمەتتٸ,ٶلەڭشٸلەر!
تٷڭٸلدٸم دەپ,ٶمٸردەن,بٷگٸنٸڭنەن,
ٶلەڭ ٸزدەپ قايتەسٸڭ كٷن,ٸڭٸردەن.
ەتەگٸنە جارماسپاي شەشەمٸزدٸڭ,
ابزالى...سول.
ٷي
نە كەرەمەت بار ەكەن جالبىزدا وسى?
جىرلايدى كٶپ.
قىرعا ٶرمەلەپ بارادى اندىز كٶشٸ,
جاردان قۇلاپ كەتكەندەي كٶز الدىندا,
جالعىز دوسى.
قاريياداي ايرىلعان كەنجەسٸنەن,
شٶل كەشٸپ ٶڭ.
بەلدەسٸپ ەم.
باس جازارعا بەس تيىن تاپپاعانداي
قالتىرايدى تاعدىرىم
بٸرەۋ قويىپ قالارداي جەلكەسٸنەن.
سىلتاۋ ەتٸپ ەسكٸشە ەمشٸ ۋاقتى,
اناسىن جەر سۇراپتى.
ۇيىتقىسىن ٷيٸنٸڭ مەن العانداي
ەت جٷرەكتٸ كٶرشٸ ەيەل ەلجٸرەتتٸ.
سٸزدەر بٸلمەيسٸزدەر!!!
...ماعرىپتاعى دۇعاداي جان بۇزباعان,
قۇپيياداي جان بٸلمەس,جار قىزعانار.
ٸشتەي سەزەر كٷش سىندى تٶبەدەگٸ
دوس سٸرە جالعىز عانا.
جالعىز عانا!
باقسى بولسام با ەكەن?!
تاس سٷيرەگەن قۇل سىندى بۇلتتى تارتىپ
بارادى جەل.ۋاقىت,تٷسٸمە ەنشٸ.
بٸر باقىتتى بەرٸنەن كٷتتٸم ارتىق,
قانشا جاندى جىلاتىپ,تٷسٸنەرسٸز.
قوزى قارىن قىر شىعىپ ايعا الىستان
ۇليدى جەل.ۋاقىت – ٸسٸنە ەمشٸ.
كەلٸسە الماي اقىرى ايرىلىسقان,
بارشا جاندى جۇباتىپ,تٷسٸمە ەنشٸ.
الاگەۋٸم ساي بارىپ تٶل تٷنەگەن
تۇرادى جەل.ۋاقىت. كٸسٸگە ەرسٸ.
سول جۇپاردان جاناردى مٶلدٸرەگەن,
قالعانىمدا ۇناتىپ, تٷسٸنەرسٸز.
ون ٷشٸنشٸ اي. قالا. تٷن. اڭىزاق...سٸز,
جوق سەكٸلدٸ بۇل جۇرتتىڭ تٸلەگٸندە وي.
ەشتەڭە ەتپەس, تەڭٸرٸ, بەرٸ جاقسى,
سٷيەمٸن عوي.
قارنىن قاسىپ تاۋ جاتقان, تىنشىپ الاپ,
بۇيرا بۇلتتان بۇرتيعان كٷن سىعالاپ.
يىعىنان قىرلاردىڭ شىمشىپ ەلەك
ميىعىنان كٷلەتٸن مۇڭ سۇعاناق.
جەتٸم ۇلمەن جەسٸردەي جۇرتتا قالعان,
تەڭسەلەدٸ تولقىندار ۇرتتاپ العان.
كٶشكە قاراپ دولدانىپ قۇرتقا دەۋرەن,
قارعىسىمەن سابالاپ جۇرتتى ٶلەرمەن,
كەبٸسٸنە تيگٸزگەن مۇرتتى اعارعان.
ومىراۋعا سىيمايتىن قوس انارى...
كٷندٸز-تٷنٸ جيەكتٸ تاسالادى.
جانارىنان تامعانىن باسالادى,
جىر باپتاعان جۇرت قانا!
قوس انارى!
قازاقى قۇدٸرەتتٸڭ جىرى وسىنداي,
قالعىپ كەتكەن كەرٸمدەي قۇلاشىمدا اي.
دٷنيە-اي, ەر اقىنعا
قويمايتۇعىن ەتەگٸ بٸر اشىلماي.
دەندەگەن جىر مۇڭ ەمٸپ قازىنادان,
ابىز عاسىل اڭىراپ, ازىناعان.
كەرەگٸ جوق ايعايدا, قازىدا وعان,
اساسىنا بارلىعىن جازىپ العان.
...ايعاي تٷگەل ازايدى ويباي تٷگەل,
كەز جەتتٸ دە جۇرتىما قويداي تٷلەر.
قۇدايلارىن قولتىقتاپ كٶتەرٸپ جٷر
ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭٸن ويلايتىن ەل.
دراما
مەن دە كٶركەم ەدٸم عوي,سەن دە كٶركەم,
تەڭٸر!
مٸنەز سەكٸلدٸ جەلدەن ەركە.
جٷرەگٸمنٸڭ استىندا ٶلٸپ كەتكەن,
قار تٷسەدٸ جىلاۋىق ٶلكەگە ەرتەڭ.
كٷز.
مۇڭىڭداي تيتتەي كٷن جالاۋدى ٶپكەن,
سىقىلىقتاپ باق كٷلسە,جٶن – اۋ,جەك كٶر!
اسپان – سەنٸڭ كٶزٸڭدەي,سٷڭگٸپ كەتسەڭ,
ورالا الماي قالاسىڭ.
...اعام كەتكەن.
مەنٸ كٶرٸپ ٸڭٸر تۇر بەتٸن ۇستاپ,
سەنٸ كٶرٸپ ٸڭٸر تۇر بەتٸن ۇستاپ.
جاردى ايمالار تولقىنداي ماڭدايدى ۇردىم,
ٶلەڭ جازباي كەتكەنٸم ٶكٸنٸشتٸ – اق.
كەشٸر,دوسىم!
ٶمٸر دەگەن ٶلەڭنٸڭ كٶشٸرمەسٸ.
ٶلەڭ جازىپ نەسٸنە مەز بولادى – ەي,
بالاعىنان كەلمەيتٸن ەسٸلگە وسى.
سەن دە كٶركەم ەدٸڭ عوي,مەن دە كٶركەم,
مٸنەز!
تەڭٸر سەكٸلدٸ جەلدەن ەركە.
ەسٸنەسە ەسكٸ ەسٸك قويلى اۋىلدا,
قار تٷسكەنٸ جىلاۋىق ٶلكەگە ەرتە.
دەس
ساۋساعىمدى جىلىتتىم ٷسٸك العان,
ەلگٸ ٶلەڭدٸ ەسٸمە تٷسٸرە المان.
بەيباقپىن – اۋ بەيۋاق بٸر باقىتتىڭ,
سوڭىنا تٷسٸپ العان.
قايدا ەدٸ ول,ە? جٷرەكتە...باسىمدا ما?
جىلداي سٸڭٸپ كەتتٸ مە عاسىرلارعا?
تٸرشٸلٸككە كٶز بوياۋ قوسىلعاندا,
تٸرەۋ بولىپ كەتتٸ مە اسىلدارعا?
ەلدە,ەلدە شىندىقتىڭ اق ساندىعىن,
عاسىر كٶشٸ قۇمدارمەن جاسىرعاندا,
اقىنىنىڭ ەڭسەسٸ باسىلعاندا,
ۇلداي ەرٸپ كەتتٸ مە عاسىرلارعا?
ٶمٸر – كەمە! جانىمىز بٸر ەدٸ عوي,
قازا – قازا سىنباپتى – اۋ كٷرەگٸڭ – ەي.
تولقىن تەۋٸپ قيراعان ورتا جولدا
قايدا كەتتٸ قىرشىندار? – جٷر ەدٸ عوي...
تٸرٸ ەدٸ عوي! تٸرٸ ما ەد?...ەسٸمدە ەلٸ,
قارت ەجەيدٸڭ جاسىمدا ٶسٸردٸ ەنٸ.
ال ونى شە? ونى شە? كٸم ٶسٸردٸ?
ٶمٸرٸ مە?...بٸلمەيمٸن كەشٸر,جانىم!
ەسٸمدە ەلٸ دوسىمنىڭ قاراعانى,
ەلگٸ ٶلەڭٸ,سەزٸمدەر اراداعى,
ار الدىندا ادامنىڭ بەرٸ ايىپتى,
جٷرەگٸندە ەر كٸمنٸڭ قارا ادامى!
بەيباقپىن – اۋ بەيۋاق جىلاپ كەلەم,
ەر پەندەنٸڭ كٶزٸنەن سۇراق كٶرەم.
ٶمٸر – كەمە!تولقىندار – توزاق وتى
جەر استىندا سەكٸلدٸ جۇماق دەگەن!
حۇتب
قىسقا ٶمٸردٸ قالعىعان قوريتىن كٸم?
قۇس تەڭٸردٸڭ التىنداپ قاناتىن كٷن.
جەتٸمدەرٸ جەتٸلگەن ٷي سەكٸلدٸ
جۇلدىز جاعىپ جاتقانى قارا تٷننٸڭ.
كەشٸر مەنٸ كٶگٸلدٸر كٶكتەگٸ ەنٸم,
كەشٸر مەنٸ بەيكٷنە باقتاعى ٶمٸر.
ەسٸمدە ەلٸ قايىڭنىڭ بەلٸن قىسىپ
باسىلعانىم جەتە الماي كٶككە قولىم.
شاشى اعارعان شال اسپان...كٶشكەن ٶڭٸر,
قان تارايدى قولىنان كەشتە قوڭىر.
قويدى كٶرسەم تٷسەدٸ ەسكە توبىر,
ايدى كٶرسەم تٷسەدٸ ەسكە تەڭٸر.
«ىىى...انا,اللا راس...قۇراندا...
سٷيسە كٸمدٸ,
پاتشادا سول,پٸرٸڭدە,بي,سوتىڭدا»
جۇلدىز اعىپ جاتقانى – اي قارا تٷندە
جەتٸمدەرٸن جەرلەگەن ٷي سەكٸلدٸ.
كەشٸر مەنٸ كٶگٸلدٸر كٶكتەگٸ ەنٸم,
كەشٸر مەنٸ جەتپەدٸ كٶككە قولىم.
ەسٸمدە ەلٸ ەرنٸڭدە ٶتكەن ٶمٸر,
ەسٸمدە ەلٸ سەرتٸڭدە كەتكەن ٶڭٸر.
قاتەلٸگٸم سەكٸلدٸ كٶبٸ مەنٸڭ,
قايعىدان قان جۇتىندى كٶكٸرەگٸم.
اي,بۇعان...و,اي,بۇعان سەن نە دەيسٸڭ?
...سوڭعى رەت جىر وقيىق ٶتٸنەمٸن.
«الاڭ دا الاڭ, الاڭ جۇرت..»
كٶكتەمگٸ بليۋز
ٶكپەلەمە.جىلاما,كٶكەم,ەرتەڭ,
گٷلگە ورايدى كٶركٸڭدٸ كٶكتەم ەركە.
قۇسىم ەڭ قييالىمدا كٶپ كٶرەتٸن
تٷسٸرگەن سەنٸ كٸمدەر كٶكتەن ەرتە.
تىعىلسا دەپ القىزىل ۇرتىڭا ٷمٸت,
بٸر كٷنٸ ەلەي,اي دا اپپاق,بٸر كٷنٸ ۇلى.
(بٸلەم ساعان دەل مەندەي ىنتىق ىمىرت)
عالام كەزگەن كٷلكٸڭنەن تٷن تٷرٸلٸپ
كەرٸ اسپاندى سٷيەيسٸڭ قولتىعىنان,
ٶزٸڭ بٸلمەي كٷتەسٸڭ كٸمدٸ كٷلٸپ?
جولىمدى كٷت! مەن بارمىن. كەلەمٸن مەن,
جالىن جۇتىپ نۇر شاشقان ٶلەڭٸممەن.
مەن ىمىرتپىن قىزارعان سەنٸ كٶرٸپ
ساعىنىشپىن قول ٷزگەن دەرەگٸڭنەن.
سەندٸك جۇپار بۇرقىراپ باقتاردان ەر,
سەن تۇرعاندا قالمايدى اق تاڭدا مەن.
سەنٸڭ دەمٸڭ جەل بولىپ ايمالايدى
حاما اعامدى وقيدى جاتقا ماعان.
كٶلەڭكەڭمٸن...مەن ىلعي قاسىڭدامىن,
ەسٸمدٸ الدىڭ,جانىلدىم جاسىنعا ەربٸر.
قاڭعىپ كەتكەن باسىمداي عاسىرلاردى
جاسىرعانمىن! مەن سەنٸڭ قاسىڭدامىن.
كەزٸكتٸرمەي بٸزدەردٸ قويسا تەگٸ,
كەتەر مە ەم عايساعا ەرٸپ.
كٷڭٸرەنٸپ كەم تۋعان پٸرلٸ دالا
...كەيٸن سەنەن قىزعانسا ايشا مەنٸ.
دەگدار ەلەم دەرتٸمدەي,شىنارىم – اي,
كٷن ٸلٸنٸپ بۇلتتىڭ قۇلاعىنا.
ماحابباتىم ٷشٸن دە و,اي,بٷگٸن
ٶتٸنەمٸن كەشٸرٸم سۇرا...
قۇداي!
(اللادان باسقا جوق تەڭٸر...)
كٷي
جانىمدى جىرعا جاسىرعان دۇعا,
باسىمنان اسپاي جٷرمٸسٸڭ?
مەيٸردٸ جۇتقان عاسىرعا مىنا,
دوستىقتىڭ وزىق ٷلگٸسٸن
كٶرسەتسەم دەپ ەم! جاسىقپىن نەگە?
اشىقتى نەگە ەل وسى?
الاتاۋ ساعان عاشىقپىن تەگٸ,
بەزبٷيرەكتٸكتٸڭ تٶرەسٸ.
اعام دەپ جٷرسەم كٶكتەمدٸ تٸرٸ,
قارىنداس ەكەن كەدٸمگٸ.
ەسكە العىم جوق-تى ٶتكەننٸڭ بٸرٸن,
سوققىلاي بەرگەن جاعىمدى.
مۇراتقا اسىل جەتتٸ مە حالىق?
جەتسە دە ىلعي كٶڭٸلسٸز...
تەنتٸرەپ جٷرٸپ تەپكٸگە قالىپ,
كٶك تٸرەپ تۇرسام مەن ٷنسٸز.
كٶكٸرەك بۇلتتىڭ كٶڭٸلسٸز ەنٸن,
جاتتاعىم كەلدٸ جاسىرىن.
ٶرتەنٸپ كەتٸپ,قولىم سوزامىن
قايداسىڭ مەنٸڭ عاسىرىم?!
تاسكەرەڭ تٷنمەن باستار ەم ٶمٸر,
قۇلاندى ويلايمىن,ونىدا...
ەشقاشان ەندٸ قاشپان و,كەرٸم,
ەرٸپ جٷرە بەر سوڭىما.
شولپان
(قۇل ا-ۋۋزۋ بيراببيل فالياق.)
مەن كٸم ەدٸم? كٸممٸن مەن? بٸلەسٸڭ بە?
ەلدە كٸممٸن اق ورام پٸرٸ ٶسٸرگەن.
راببىسىنا اق تاڭنىڭ سيىنامىن,
جٸگەر بولماي جاتقاننان كٷرەسۋگە.
قاۋىس تٷنٸ ارتپايدى مۇڭىن دەۋٸر,
قارا قىردىڭ ەستٸمەي ىڭىلداۋىن.
ماسايعان باقشا ٸشٸندە بوپ – بوز تۇمان
جەردٸ يٸسكەپ كەلەدٸ,دۋىلداۋى
بٸتەيدٸ ويدى قۇلاقتىڭ شىڭىلداۋىن.
كٷن سۋىتسا قازاقتا شىلىمدى اۋىل.
بوپ – بوز تۇمان ساقالداي بٸتە شىققان
جەل كەلسە عوي يەكتەن قىرۋعا ونى.
يتكە عانا بۇيىرعان ٷرۋ باعى,
ٷسەنوۆتىڭ كەشەگٸ جىرىنداعى.
مەنەن بيٸك اپپاق اي جارىن ٸزدەپ
ٶلەڭ جازعان اقىنداي قىرىمداعى.
بٸلەسٸڭ بە كٸممٸن مەن? كٸم ەدٸم مەن?
ەلدٸ قورعار باتىرمىن بٸلەگٸممەن.
ساردارلاردى جەرلەگەن كٷرەگٸمنەن
تامعان قانى قاپ قويعان سٷيەگٸمدە
ٶمٸر كٸتاپ سەكٸلدٸ,وقىپ بٸتسەڭ
قىزىقسىز بوپ قالاتىن.
سٷيەمٸن مەن!
گٷل ٶڭٸردٸ سەزٸم بار يٸسٸندە,
بۇل ٶمٸردٸ,جۇپتاردىڭ سٷيٸسٸندە.
جٸگەرٸمدٸ جۇتىلعان جانارىڭدا,
جٷرەگٸمدٸ كەڭدٸكتٸڭ ٷيٸ سىڭدى.
سٷيەمٸن مەن شالداردى,اسپاندى دا,
ۇلىلىقتى سەزەمٸن تاستان مىنا.
يىعىندا تاتى بار ٶتكەنٸمنٸڭ
جاستاردى دا سٷيەمٸن اسقاردى دا.
سٷيەمٸن مەن اق ٶزەن,قۇرلىقتاردى,
قۇرلىقتاردى قارتايعان كٸم قۇتقاردى?
بٸلەسٸڭ بە كٸممٸن مەن? كٸم ەدٸم مەن?
زاردابىمىن كەشەگٸ سۇمدىقتاردىڭ,
پەرٸشتەسٸ ەدٸم مەن قۇرلىقتاردىڭ...
ەرٸنٸڭنەن سٷيەمٸن جيٸ جانىم,
مەنەن,قالقا,بابالار بيٸك ەلٸ.
كٷناھارى قاپ – قارا تٷندەردٸڭ كٸل
راببىسىنا اق تاڭنىڭ سىيىنادى.
سٸز – كٶركەمسٸز كٶكتەمدەي كەشە كەلگەن,
ھەم كٶركەم ەسٸمٸڭٸز.
سٸز ەشقاشان ٶتپەيتٸن كٶشەلەردە,
كٷتٸپپٸن كەشٸرٸڭٸز.
سٸز – سەۋلەسٸز سەزٸمدەي تٷنەكتەگٸ ٶر,
ھەم اپپاق مٷسٸنٸڭٸز.
سٸز ەشقاشان كٶرمەگەن جٷرەكپەنەن,
سٷيٸپپٸن تٷسٸنٸڭٸز.
سٸز – ٶلەڭسٸز ٶلٸمدەي ٶمٸرگە تەڭ,
ھەم نۇرسىز قاراشىقتا.
سٸز...سٸز بارسىز,سوسىن مەن كٶڭٸلدەنەم,
مۇڭايام اداسىپ قاپ.
سٸز – قييالسىز,سٸز – پەكسٸز,سٸز ۇنايسىز,
قييالدا مٷسٸنٸڭٸز.
مەن پەندەمٸن...جەردەمٸن,سٸز قۇدايسىز,
...قۇلايسىز تٷسٸنٸڭٸز.
پارادوكس
مەن بەرٸنە كەرەكسٸزبٸن,كەرەكپٸن,
كەرەكتٸگٸم كەرەكسٸزگە قورەكپٸن.
مەن- ماحامبەت بولار ەدٸم,بٸراقتا
بٶلەكپٸن...
بٶلەكتٸگٸم تىم قيسىنسىز تٷس كٶرەم,
تٷس كٶرۋگە كٷنەم شىعار كٷشتەگەن.
قۇداي جوق دەپ ايعايلادىم,قورىقتىم
قورىققاننان ۋ جوق,سٸرە, ٸشپەگەن.
قورىققانمىن كٶشەلەردەن قاراڭعى,
قاتىن دەدٸم قاباق شىتقان عالامدى.
جولىققاننىڭ جولىن كەستٸم,جارادىم
قولىن كەستٸم قول كٶتەرگەن ادامنىڭ.
جەر سۇرادى – جەرگە بەردٸم,جەرلەدٸم,
ەل سۇرادى – ەلگە بەردٸم,ٶلمەدٸم.
جالعىزدىققا جالعىز باردىم,جازعىردى
جاۋىزدىققا جالعىز دوسىم ازعىردى,
ەرمەدٸم...
كەزدەسۋگە اسىققانمىن اللامەن,
كٸمگە جارىق بولعان ەدٸ جالعان ٶڭ?
قورقاۋ تٸرلٸك جابىسقان جوق بالاققا,
قورقاق قىرتپەن جابىلمادىم تورعا مەن.
ٶتكەنٸمە ٶتكەنٸم دەپ قارايمىن,
ساۋ كٷن ٸزدەپ اراسىنان ەر ايدىڭ.
اقىنسىڭ دەپ الداعانمىن تالايدى,
اقىلدى بوپ ٸشٸپ كەتكەم تالاي كٷن.
اقىمىق قوي,اقىماقتان جەرٸدٸم,
ا,داريعا!اي,داريعا, كٶڭٸلٸم.
از باقىتتى از ۋاقىتتى كەشٸردٸم
اقىن بولىپ كەتەمٸن دەپ ەڭ ٷلى!
سوسىن,سوسىن سٷيگەنٸم بار – قۇلاندىق,
بويىندا ونىڭ بٸر قىلىق جوق ۇنارلىق.
بٸز باقىتتى بولا الماسپىز,- دەدٸ دە
كەتٸپ قالدى ەركٸندٸگٸن سىڭار عىپ.
...تٸزە بەرسەم بولا قويماس ٶلشەمٸ,
تٸزە بەرسەم كٶتەرمەسپٸن ەڭسەنٸ.
شەكسٸز مۇڭعا الىپ كەتەم بٸر كٷنٸ,
شەكسٸز باقىت قۇشاعىنان مەن سەنٸ.
شەكسٸز سەزٸم ارالىنا مەن سەنٸ...