Vaktsinatsiiany mindetteý – azamattardy densaýlyǵy úshin jaýapkershiligin yntalandyrýǵa baǵyttalǵan sharanyń biri. Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵynyń Juqpaly aýrýlardyń aldyn alý departamentiniń asa qaýipti infektsiialardy taldaý men monitoringileý jáne zerthanalardy damytý bóliminiń basshysy Ásem Kúmisbaeva osylai málim etti, dep habarlaidy QazAqparat.
Onyń aitýynsha sońǵy júz jylda adamzat infektsiianyń taralýyna qarsy qalai kúresý kerektigi jóninde kóp nárseni bildi jáne birqatar juqpaly aýrýdy baqylaýda ustaýdy úirendi. Al olardyń keibirin múldem joidy.
«Adamnyń infektsiialyq aýrýlarmen kúresi toqtaýsyz júrip jatyr. Bul jerde kóp nárse kóptegen elderdiń, uiymdardyń jáne qarapaiym adamdardyń kúshiniń úilestirililýine bailanysty.
Vaktsinatsiia – ómirge qaýip tóndiretin infektsiialyq aýrýlarmen kúresýdiń nemese olardy joiýdyń quraly. Málimetterge súiensek, immýndaý jyl saiyn 2 millionnan 3 millionǵa deiin ólim jaǵdaiynyń aldyn alýǵa múmkindik beredi», - deidi Ásem Kúmisbaeva .
Onyń aitýynsha, bul - tipti halyqtyń eń osal tobyna immýndaý qoljetimdiligin qamtamasyz etetin strategiia rastaǵan densaýlyq saqtaý salasyndaǵy investitsiialar turǵysynan eń tiimdi túri.
«Nelikten vaktsinatsiia mindetti bolýy tiis? Óitkeni halyqty vaktsinatsiiamen barynsha joǵary - 95% jáne odan da kóp deńgeide qamtý kezinde tiimdi vaktsinatsiialaýǵa qol jetkizýge bolady! Jyl saiyn immýndaý dúnie júzinde 3 million adamnyń ómirin aman alyp qalady, sondai-aq taǵy da millionnan astam adamdy aýrýdan jáne ómir boiy múgedek bolýdan qutqarady (DDSU-nyń derekteri). Balalardy josparly immýndaý engizilgenge deiin infektsiialyq aýrýlar álemde balalar óliminiń basty sebepteriniń biri bolǵan edi. Tipti, qazirgi kezde de bul aýrýlar vaktsinoprofilaktika ádisterimen baqylanatyn barlyq infektsiialardyń ishinde ólimge ákeletin jáne eń jii kezedesetin qyzylsha, b tipti Haemophilus influenzae (Hib), kókjótel jáne jańa týǵan balanyń sirespesi siiaqty infektsiialardan bolatyn qaiǵy-qasirettiń jáne ólimniń sebebi bolyp otyr», - deidi Ásem Kúmisbaeva.
Jyl saiyn 10,6 mln bala bes jasqa jetpei qaitys bolady; olardyń 1,4 milliony vaktsinatsiianyń kómegimen aldyn alýǵa bolatyn aýrýdan kóz jumady. Dúnie júzinde jyl saiyn shamamen 3- 4 mln adam emdeletin infektsiiadan qaitys bolady.
«Immýndaýmen deńgeiin arttyrý barysynda belgili bir infektsiialyq aýrýǵa qarsy vaktsina engizý sol aýrýý juǵatyndar sanyn edáýir azaitady. Kerisinshe, ekpe deńgeiin tómendetý kezinde aýrý qaita kúsheiedi. Eger immýndaýǵa basa nazar aýdarylmasa, onda poliomielit, qyzylsha nemese difteriia siiaqty óte juqpaly aýrýlar qaitadan paida bolýy jáne dúnie júzine, bizdiń elimizge de taralýy múmkin», - deidi sarapshy.
Ásem Kúmisbaeva ata-analarǵa balasyna ekpe jasaý qajet ekenin aitady.
«Vaktsina salynǵanda, siz týberkýlez meningiti siiaqty qorqynyshty aýrýlardyń jáne kóptegen basqa da aýrýdan saqtanasyz. Halyqtyń shamamen 95 paiyzy vaktsinatsiialaýdan ótken kezde ujymdyq immýnitet qalyptasady dep esepteledi, vaktsinatsiialaýdan ótpegen adamdar ózderiniń jáne basqa adamdardyń sol aýrýǵa shaldyǵý múmkindigin arttyrady.
Sirespe siiaqty infektsiiadan ujymdyq immýnitet esebinen qorǵaný múmkin emes, óitkeni bul juqpaly aýrý emes. Eger sizdiń balańyz sirespege qarsy ekpe almaǵan bolsa, onda basqa balalardyń ekpe alǵany ne almaǵany mańyzdy emes – balańyz báribir aýrýdan qorǵalmaǵan bolyp sanalady», deidi Ásem Kúmisbaeva.
Onyń aitýynsha, ujymdyq immýnitet kontseptsiiasy ata-analarǵa profilaktikalyq ekpeden bas tartýyna sebepshi bolýy múmkin.
«Mundai kózqaras kez kelgen ujymdyq immýnitettiń áserin tómendetip qana qoimaidy jáne vaktsina almaǵan kez kelgen bala atalǵan juqpaly aýrýlardyń taralý qaýpin arttyrady. Eń sońynda, ekpe almaǵan bir adam aýrýǵa shaldyqsa, keiinnen odan ainalasyndaǵy vaktsinatsiiadan ótpegen adamdar aýrý juqtyrady. Vaktsinatsiianyń mindetti ekendigin umytpańyz, óitkeni siz óz densaýlyǵyńyz úshin jaýaptysyz! Vaktsinatsiianyń sátti ótýi ár adamnyń daiyn bolýyna, jalpy salaýattylyqty qamtamasyz etýge bailanysty. Vaktsina ala otyryp, siz ózińizdi jáne jaqyndaryńyzdy qorǵaitynyńyzdy este saqtańyz!», - dedi Ásem Kúmisbaeva.
