Elbasy bilim berý júiesin odan ári jańǵyrtý máselesi jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Jiyn barysynda otandyq bilim berý júiesin biylǵy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýdyń baǵyttaryna sai odan ári jańǵyrtýdyń ózekti máseleleri talqylandy.
– Bizdiń barlyq damý josparlarymyzda ǵylym salasyna zor mán beriledi. Ǵylymnyń jaǵdaiy bilim deńgeiine tikelei bailanysty. Eger bilim berý júiesin onyń alǵashqy satysynan bastap damytpasaq, eleýli nátijege qol jetkize almaimyz. Bul úderiste Bilim jáne ǵylym ministrligi basty ról atqarady, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy elimizdiń bilim berý júiesin jetildirý jónindegi jumys nátijelerine toqtaldy.
– Sońǵy 2 jylda bilim men ǵylym júiesine biýdjetten bólingen qarjy kólemi 22 paiyzǵa ósip, 2 trillion teńgeden asty. Mektepke deiingi bilim berý salasynda 3–6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń balabaqshamen qamtylý deńgeii 95 paiyzǵa jetti. Orta bilim berý isinde oqýshylardyń 70 paiyzy bilim berýdiń jańartylǵan mazmuny boiynsha oqytylýda. 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap 205 myńnan astam muǵalimniń eńbekaqysy 30 paiyzǵa ósti. 2019 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap 90 myń muǵalimniń jalaqysy artady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar, Elbasy tehnikalyq jáne kásiptik beiindegi 583 kolledjde «Barshaǵa tegin kásiptik-tehnikalyq bilim berý» jobasy iske asyrylyp kele jatqanyn aityp, joǵary bilim berý salasynda ýniversitetterdiń akademiialyq jáne basqarýshylyq derbestigin keńeitý úshin zań qabyldanǵanyn atap ótti.
– Biz aldymyzǵa stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý jóninde maqsat qoidyq. Jalpy, 2018 jyly ǵylymǵa bólingen qarajat kólemi 43,7 milliard teńgeni qurap otyr, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy josparlanǵan sharalar bilim berý júiesiniń barlyq deńgeiinde – bastapqy satydan joǵary oqý ornynda oqyǵanǵa deiin kórsetiletin qyzmetter sapasyn arttyrýǵa baǵyttalýy tiis ekenin aitty.
Jiynda Bilim jáne ǵylym ministri E.Saǵadiev bilim salasyn biylǵy Joldaý baǵyttaryna sai jetildirý jóninde baiandama jasady.
Nursultan Nazarbaev ministrdiń málimetin nazarǵa alyp, otandyq bilim berý júiesindegi birqatar problemalarǵa jáne sheshimin tabýǵa tiis mindetterge toqtaldy.
– Balalardy balabaqshamen 100 paiyz qamtý kerek. Bul máselemen Úkimet te, ákimdikter de ainalysýy qajet. Sondyqtan Úkimetke 3 jylda elimizdegi barlyq 55 myń tárbieshiniń biliktiligin arttyrýdy tapsyramyn, – dedi Elbasy.
Budan bólek, Qazaqstan Prezidenti orta bilim berý isin jańartylǵan mazmunǵa kóshirýdi 2021 jylǵa qarai aiaqtaýdy tapsyrdy. Osyǵan bailanysty ziiatkerlik mektepterdiń tájiribesine súienip, jańa baǵdarlamalar, sapaly oqýlyqtar, sondai-aq, kadrlar daiarlaý júiesin engizý qajettigi atap ótildi.
– Oqýshylar men ata-analardy artyq oqý júktemesinen bosatý kerek. Jergilikti jerlerdegi orta bilim berýdiń problemalaryn sapaly túrde sheshý máselesine búkil óńirlerdegi ákimderdiń nazaryn erekshe aýdarǵym keledi. Ákimdikter oqýshylardyń damýy men bilim alýy úshin mektep ashanalaryndaǵy sapaly tamaqtan bastap balalardyń mektepke qatynaýyna deiin qolaily ári qaýipsiz jaǵdai jasaýy qajet. Árbir balanyń bilimine jumsaǵan kúsh-jigerimiz – elimizdiń jarqyn bolashaǵyna salǵan investitsiia, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev pedagog kásibiniń mártebesin arttyrýǵa baǵyttalǵan naqty yntalandyrý sharalaryn engize otyryp, «Pedagog mártebesi týraly» zań jobasyn tiianaqty daiyndaý qajettigin atap ótti.
Qazaqstan Prezidenti muǵalim qai kezeńde de Qazaqstan qoǵamynda erekshe oryn alǵanyn aitty.
– Bilim berý isiniń barlyq deńgeiinde jeke sektormen seriktestikti damytqan jón. Mektepterde jan basyna qatysty qarjylandyrý júiesin engizýdi jalǵastyrý qajet. Mundai tásil bilim berý salasyndaǵy jeke kapitaldyń úlesin arttyrýǵa múmkindik beredi. Bul – álemdik úrdis. Sondai-aq, baqylaýshy organdar tarapynan mektepterge júrgiziletin sansyz tekserýlerdi shekteý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidenti muǵalimder jumysynyń tiimdiligin arttyrý úshin jaǵdai jasaýdyń mańyzdylyǵyn aitty. Osyǵan orai, pedagogterdiń quqyqtary men múddelerin qamtamasyz etip, oqýshylardyń ishki tártibine qatysty erejelerdiń buzylýyna jol bermeý qajettigine basa mán berildi.
– Oqýshylar muǵalimderdi tyńdaýǵa jáne qurmetteýge tiis. Ata-analar men oqytýshylar balaǵa eki jaqtan baqylaý jasaýy kerek, – dedi Elbasy.
Sonymen birge, Qazaqstan Prezidenti úsh aýysymdy jáne apatty jaǵdaidaǵy mektepterdiń problemalaryna toqtalyp, óńir ákimderine osy máselelerdi sheshý úshin tiisti sharalar qabyldaý jóninde tapsyrma berdi. Atap aitqanda, Elbasy osy maqsatpen 123 mektep salý jóninde tapsyrma bergenin eske saldy.
Nursultan Nazarbaev halyqqa tegin tehnikalyq jáne kásiptik bilim berýdi qamtamasyz etý jónindegi jobany júzege asyrý barysyna toqtaldy.
– Byltyrdan bastap barlyq azamattar úshin tegin tehnikalyq jáne kásiptik bilim berý jobasy júzege asyrylýda. Bizdiń mindetimiz – alǵashqy jumysshy mamandyǵyna baýlý. Sonymen qatar, bul mamandyqtar ekonomikada suranysqa ie bolýǵa tiis. Tehnikalyq jáne kásiptik bilim berý isinde stýdentterdiń 12 paiyzy ǵana dýaldy bilimmen qamtylǵan. Kolledjderdi materialdyq-tehnikalyq jáne kadrlyq qamtamasyz etý problemasy tolyq sheshimin tappai otyr, – dedi Memleket basshysy.
Osy saladaǵy máselelerdi sheshý úshin tehnikalyq jáne kásibi bilim berý isin jańǵyrtý jóninde júieli sharalar qabyldaý, sondai-aq, dýaldy bilim berýdiń úlesin arttyrý qajettigi aityldy.
– Joǵary bilim salasynda ýniversitetterge akademiialyq erkindik pen derbestik berilgen, tiisinshe jaýapkershilik te artty. Endi, joǵary oqý oryndary aldyna óz túlekterin jumyspen qamtamasyz etý jóninde másele qoiý kerek. Eger túlekteri jumys tappasa, onda oqý orny óziniń mindetin atqarmai otyr degen sóz, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev 2022 jyldyń aiaǵyna deiin kem degende 75 myń orynǵa arnalǵan stýdenttik jataqhana salý jónindegi tapsyrmanyń ýaqtyly oryndalýy mańyzdy ekenin atap ótti.
– Bilim berýdiń sapasy men qol jetimdiligin arttyrý úshin memleket tarapynan qabyldanǵan sharalar jóninde halyqqa keńinen túsindirý jumystaryn júrgizý kerek. Qazaqstandyqtar qolǵa alynyp jatqan bastamalardyń mánin túsinip, oǵan atsalysý úshin halyqpen tiimdi tyǵyz bailanysty udaiy ustaný qajet. Memlekettiń barlyq bastamalary halqymyzdyń turmys deńgeiin jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Jurttyń sapaly bilim alyp, suranysqa ie mamandyǵy men laiyqty jumysy bolǵanda ǵana ál-aýqatymyz artady, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sońynda Memleket basshysy Prezident Ákimshiligine belgilengen mindetterdiń báriniń sapaly oryndalýyna baqylaý jasaýdy tapsyrdy.
