Memleket basshysy Islam qarjysy salasyndaǵy jahandyq syilyqty (GIFA) tapsyrý rásimine qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qazaqstan Prezidenti Islam qarjysy álemdik qarjy júiesiniń jyldam ósip kele jatqan indýstriiasynyń birine ainalǵanyn atap ótti.
– Islam qarjysynyń álemdegi jyldyq ainalymy 2 trillion dollardan asyp, sońǵy 10 jyl ishinde 3 ese óskenin kórsetti. 2020 jyly bul kórsetkish 3 trillion dollarǵa jetedi dep boljanýda, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy búginde islam qarjysy institýttarynyń qyzmeti musylman álemi elderimen ǵana shektelmeitinin aitty.
– Islam qarjysy institýttarynyń qyzmeti Avstraliia, Ulybritaniia, Úndistan, AQSh, Frantsiia jáne Japoniia elderinde de keńinen qanat jaiyp keledi. Álemniń úzdik 100 bankiniń birqatary óz qurylymdarynda islam bólimshelerin ashty. Qazaqstan 2009 jyldan beri islamdyq qarjylandyrýdy engizý jóninen TMD men Ortalyq Aziiada kóshbasshy sanalady, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen birge, Nursultan Nazarbaev «Reiter» agenttiginiń málimetine sáikes, Qazaqstan 2015 jyly islam investitsiiasy úshin qolailylyǵy jaǵynan 5-orynǵa ie bolǵanyn atap ótti.
– Bul reitingte Islam yntymaqtastyǵy uiymyna múshe 57 el bar. «Boston konsalting grýp» kompaniiasynyń zertteý nátijelerine sáikes islamdyq qarjylandyrý aktivteriniń Qazaqstandaǵy áleýettik kólemi 2025 jylǵa qarai 23 milliard dollarǵa jetýi múmkin. Osyǵan bailanysty, islam bankteri aktivteriniń kólemi barlyq bank sektorynyń 10 protsentin quraýy múmkin, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidenti qazir elimizde banking, saqtandyrý, lizing salalarynda birneshe islam qarjysy institýttarynyń jumys istep jatqanyna nazar aýdardy.
– Meniń bastamammen 2010 jyly Qazaqstanda tuńǵysh islam banki – «Ál-Hilal» banki quryldy. 2012 jyly Qazaqstannyń damý banki alǵash ret «Sýkýk» islam obligatsiialaryn shyǵardy. Qazirgi ýaqytta jalpy somasy 240 million Malaiziia ringitin quraityn obligatsiialar sátti óteldi. 2018 jyly 300 million dollarǵa deiingi memlekettik islam qundy qaǵazdaryn (táýelsiz sýkýk) shyǵarý josparlanyp otyr, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy islam qarjysynyń mańyzdy baǵyty retinde áleýmettik jobalardy, bilim berý jáne aǵartý sharalaryn qarjylandyrýdy atap ótti.
– Qazaqstan úshin Islam damý bankimen jumys isteýdiń mańyzy zor. Ol islam qarjysy men bankingi indýstriiasyn damytý isinde Qazaqstannyń basty ári strategiialyq seriktesiniń biri sanalady. Búginde Bank toby tartqan zaimdar esebinen jalpy quny 500 million dollarǵa jýyq 23 joba iske asyryldy. 900 million dollardy quraityn jańa 12 jobany iske asyrý josparlanyp otyr, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sondai-aq, Memleket basshysy Astanada «EKSPO-2017» kórmesiniń bazasynda Halyqaralyq qarjy ortalyǵy qurylatyn atap ótti.
– Onda Niý-Iork, London, Singapýr jáne Dýbai qarjy ortalyqtarynyń úzdik tájiribeleri qoldanylady. Onyń qyzmetin retteý sheteldik sot korpýsyn tartý arqyly aǵylshyn quqyǵyna negizdeletin bolady. «Astana» qarjy ortalyǵynda qurylatyn birja aktsionerleriniń biri – Shanhai birja qory (25% úlesi bar). Amerikanyń NASDAQ birjasymen birge meilinshe kóp qoldanylatyn álemdik saýda platformasyn engizý josparlanyp otyr. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń resmi tili – aǵylshyn tili bolady, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna halyqaralyq deńgeidegi qatysýshylardy tartý úshin salyq jeńildikteri, sondai-aq jeńildetilgen viza men eńbek rejimderi usynylatynyn aitty.
Memleket basshysy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy sheteldik áriptesterimizdiń ál-aýqatyn arttyra túsýine múmkindik beretinine senim bildirdi.
– Barlyq qatysýshylardy bizdiń jobalarymyzǵa belsendi túrde atsalysýǵa shaqyramyn. Jalpy, Qazaqstannyń aldynda álemniń ozyq damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý jónindegi biik maqsat tur. Túbegeili institýtsionaldyq reformalar iske asyrylyp jatyr. Biyl jańa tehnologiialar men innovatsiialardy jedel engizý arqyly ekonomikamyzdy Úshinshi jańǵyrtý isine kiristik, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy elimizdiń árdaiym sheteldik investorlarǵa qoldaý kórsetýge jáne olarmen tyǵyz yntymaqtasýǵa ázir ekenin aitty.
– Basty qarjy naryqtarynyń jahandyq qatysýshylarynyń basyn qosatyn aýqymdy is-sharalar ótkizý halyqaralyq ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń tiimdi quralynyń biri bolyp sanalady. Islam qarjysy salasyndaǵy jahandyq syilyqty tapsyrý rásimi islamdyq qarjylandyrýdyń túrli salasyndaǵy kóshbasshylardy izdep tabýǵa baǵyttalǵan. Ol islam qarjysy institýttarynyń qyzmetin odan ári damytýǵa septigin tigizedi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezidenti Jahandyq syilyqtyń atqarýshy organyna bul rásimdi bizdiń elimizde uiymdastyrǵany úshin rizashylyq bildirdi.
– Men 2014 jyly Dýbai qalasynda islam qarjysy salasyndaǵy álemdik kóshbasshylyq úshin syilyǵyna ie boldym. Endi bul marapatty Djibýti Respýblikasynyń Prezidenti Ismail Omar Gellege tapsyrý men úshin zor mártebe. Bul marapat oǵan islam qarjy naryǵyn óńirlik jáne halyqaralyq deńgeide damytýdaǵy zor jetistikteri úshin beriledi. Meniń shynaiy quttyqtaýymdy qabyl alyńyz. Jahandyq syilyqty tapsyrý rásimine kelgenderdiń barlyǵy álemdik qarjy júiesiniń damýyna ózderiniń eleýli úlesterin qosady dep senemin, – dedi Memleket basshysy.
Sońynda Nursultan Nazarbaev rásimge qatysýshylarǵa jemisti jumys pen zor tabys tiledi.
