مەملەكەت باسشىسى يسلام قارجىسى سالاسىنداعى جاھاندىق سىيلىقتى (GIFA) تاپسىرۋ رەسٸمٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ يسلام قارجىسى ەلەمدٸك قارجى جٷيەسٸنٸڭ جىلدام ٶسٸپ كەلە جاتقان يندۋستريياسىنىڭ بٸرٸنە اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– يسلام قارجىسىنىڭ ەلەمدەگٸ جىلدىق اينالىمى 2 تريلليون دوللاردان اسىپ, سوڭعى 10 جىل ٸشٸندە 3 ەسە ٶسكەنٸن كٶرسەتتٸ. 2020 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 3 تريلليون دوللارعا جەتەدٸ دەپ بولجانۋدا, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى بٷگٸندە يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتٸ مۇسىلمان ەلەمٸ ەلدەرٸمەن عانا شەكتەلمەيتٸنٸن ايتتى.
– يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتٸ اۆسترالييا, ۇلىبريتانييا, ٷندٸستان, اقش, فرانتسييا جەنە جاپونييا ەلدەرٸندە دە كەڭٸنەن قانات جايىپ كەلەدٸ. ەلەمنٸڭ ٷزدٸك 100 بانكٸنٸڭ بٸرقاتارى ٶز قۇرىلىمدارىندا يسلام بٶلٸمشەلەرٸن اشتى. قازاقستان 2009 جىلدان بەرٸ يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى ەنگٸزۋ جٶنٸنەن تمد مەن ورتالىق ازييادا كٶشباسشى سانالادى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن بٸرگە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «رەيتەر» اگەنتتٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, قازاقستان 2015 جىلى يسلام ينۆەستيتسيياسى ٷشٸن قولايلىلىعى جاعىنان 5-ورىنعا يە بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– بۇل رەيتينگتە يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا مٷشە 57 ەل بار. «بوستون كونسالتينگ گرۋپ» كومپانيياسىنىڭ زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸنە سەيكەس يسلامدىق قارجىلاندىرۋ اكتيۆتەرٸنٸڭ قازاقستانداعى ەلەۋەتتٸك كٶلەمٸ 2025 جىلعا قاراي 23 ميلليارد دوللارعا جەتۋٸ مٷمكٸن. وسىعان بايلانىستى, يسلام بانكتەرٸ اكتيۆتەرٸنٸڭ كٶلەمٸ بارلىق بانك سەكتورىنىڭ 10 پروتسەنتٸن قۇراۋى مٷمكٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قازٸر ەلٸمٸزدە بانكينگ, ساقتاندىرۋ, ليزينگ سالالارىندا بٸرنەشە يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنا نازار اۋداردى.
– مەنٸڭ باستاماممەن 2010 جىلى قازاقستاندا تۇڭعىش يسلام بانكٸ – «ەل-حيلال» بانكٸ قۇرىلدى. 2012 جىلى قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ العاش رەت «سۋكۋك» يسلام وبليگاتسييالارىن شىعاردى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جالپى سوماسى 240 ميلليون مالايزييا رينگيتٸن قۇرايتىن وبليگاتسييالار سەتتٸ ٶتەلدٸ. 2018 جىلى 300 ميلليون دوللارعا دەيٸنگٸ مەملەكەتتٸك يسلام قۇندى قاعازدارىن (تەۋەلسٸز سۋكۋك) شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى يسلام قارجىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتى رەتٸندە ەلەۋمەتتٸك جوبالاردى, بٸلٸم بەرۋ جەنە اعارتۋ شارالارىن قارجىلاندىرۋدى اتاپ ٶتتٸ.
– قازاقستان ٷشٸن يسلام دامۋ بانكٸمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ماڭىزى زور. ول يسلام قارجىسى مەن بانكينگٸ يندۋستريياسىن دامىتۋ ٸسٸندە قازاقستاننىڭ باستى ەرٸ ستراتەگييالىق سەرٸكتەسٸنٸڭ بٸرٸ سانالادى. بٷگٸندە بانك توبى تارتقان زايمدار ەسەبٸنەن جالپى قۇنى 500 ميلليون دوللارعا جۋىق 23 جوبا ٸسكە اسىرىلدى. 900 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن جاڭا 12 جوبانى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى استانادا «ەكسپو-2017» كٶرمەسٸنٸڭ بازاسىندا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قۇرىلاتىن اتاپ ٶتتٸ.
– وندا نيۋ-يورك, لوندون, سينگاپۋر جەنە دۋباي قارجى ورتالىقتارىنىڭ ٷزدٸك تەجٸريبەلەرٸ قولدانىلادى. ونىڭ قىزمەتٸن رەتتەۋ شەتەلدٸك سوت كورپۋسىن تارتۋ ارقىلى اعىلشىن قۇقىعىنا نەگٸزدەلەتٸن بولادى. «استانا» قارجى ورتالىعىندا قۇرىلاتىن بيرجا اكتسيونەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ – شانحاي بيرجا قورى (25% ٷلەسٸ بار). امەريكانىڭ NASDAQ بيرجاسىمەن بٸرگە مەيلٸنشە كٶپ قولدانىلاتىن ەلەمدٸك ساۋدا پلاتفورماسىن ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ رەسمي تٸلٸ – اعىلشىن تٸلٸ بولادى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ قاتىسۋشىلاردى تارتۋ ٷشٸن سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸ, سونداي-اق جەڭٸلدەتٸلگەن ۆيزا مەن ەڭبەك رەجٸمدەرٸ ۇسىنىلاتىنىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى شەتەلدٸك ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرا تٷسۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
– بارلىق قاتىسۋشىلاردى بٸزدٸڭ جوبالارىمىزعا بەلسەندٸ تٷردە اتسالىسۋعا شاقىرامىن. جالپى, قازاقستاننىڭ الدىندا ەلەمنٸڭ وزىق دامىعان 30 ەلٸنٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ جٶنٸندەگٸ بيٸك ماقسات تۇر. تٷبەگەيلٸ ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالار ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل جاڭا تەحنولوگييالار مەن يننوۆاتسييالاردى جەدەل ەنگٸزۋ ارقىلى ەكونوميكامىزدى ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ ٸسٸنە كٸرٸستٸك, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ ەردايىم شەتەلدٸك ينۆەستورلارعا قولداۋ كٶرسەتۋگە جەنە ولارمەن تىعىز ىنتىماقتاسۋعا ەزٸر ەكەنٸن ايتتى.
– باستى قارجى نارىقتارىنىڭ جاھاندىق قاتىسۋشىلارىنىڭ باسىن قوساتىن اۋقىمدى ٸس-شارالار ٶتكٸزۋ حالىقارالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ تيٸمدٸ قۇرالىنىڭ بٸرٸ بولىپ سانالادى. يسلام قارجىسى سالاسىنداعى جاھاندىق سىيلىقتى تاپسىرۋ رەسٸمٸ يسلامدىق قارجىلاندىرۋدىڭ تٷرلٸ سالاسىنداعى كٶشباسشىلاردى ٸزدەپ تابۋعا باعىتتالعان. ول يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتٸن ودان ەرٸ دامىتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ جاھاندىق سىيلىقتىڭ اتقارۋشى ورگانىنا بۇل رەسٸمدٸ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە ۇيىمداستىرعانى ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸردٸ.
– مەن 2014 جىلى دۋباي قالاسىندا يسلام قارجىسى سالاسىنداعى ەلەمدٸك كٶشباسشىلىق ٷشٸن سىيلىعىنا يە بولدىم. ەندٸ بۇل ماراپاتتى دجيبۋتي رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ يسمايل ومار گەللەگە تاپسىرۋ مەن ٷشٸن زور مەرتەبە. بۇل ماراپات وعان يسلام قارجى نارىعىن ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە دامىتۋداعى زور جەتٸستٸكتەرٸ ٷشٸن بەرٸلەدٸ. مەنٸڭ شىنايى قۇتتىقتاۋىمدى قابىل الىڭىز. جاھاندىق سىيلىقتى تاپسىرۋ رەسٸمٸنە كەلگەندەردٸڭ بارلىعى ەلەمدٸك قارجى جٷيەسٸنٸڭ دامۋىنا ٶزدەرٸنٸڭ ەلەۋلٸ ٷلەستەرٸن قوسادى دەپ سەنەمٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسٸمگە قاتىسۋشىلارعا جەمٸستٸ جۇمىس پەن زور تابىس تٸلەدٸ.
