Maýsym aiynyń basynan beri munai baǵasynyń aitarlyqtai óskenine qaramastan, teńge baǵamy bir dollarǵa 425,6-428,7 teńge aralyǵynda qalyp otyr. Ulttyq Bank tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekov álemdik naryqtardaǵy oqiǵalar baǵamnyń serpinine qalai áser etetinin túsindirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Shynymen de, munai naryǵynda qazir eksporttaýshlar úshin oń ózgerister bolyp jatyr. «Qara altyn» baǵasy barreline 75 dollardan asyp, sońǵy 2 jylda alǵash ret 75,90 deńgeiine jetti. Munai baǵasynyń ósýi qoimalardaǵy qordyń azaiýymen jáne qozǵalystaǵy shekteýlerdi birtindep alyp tastaýǵa bailanysty jazǵa salym suranystyń artatyny boljanýymen bailanysty.
Munai baǵasy kóterilse, teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy de nyǵaiatyny qazaqstandyqtar úshin qalypty jaǵdaiǵa ainalǵan. Biraq bul joly ondai ózgeris baiqalmai otyr. Ulttyq bank ókili muny ishki tejeýshi faktorlar áserimen bailanystyrady.
«Birinshiden, valiýtaǵa degen suranys iskerlik belsendiliktiń qalpyna kelýi jáne lokdaýn kezeńinde taýarlar importynyń keiinge shegerilgen suranysyn satý esebinen turaqty saqtalady. Atap aitqanda, óndiris quraldary men aralyq taýarlarǵa keiinge qaldyrylǵan suranys endi igerilip jatyr. Qazaqstan qor birjasynda saýda-sattyq kóleminiń ulǵaiýy ekonomikalyq belsendiliktiń qalpyna kelýiniń jáne shetel valiýtasyna suranystyń artýynyń aiqyn aiǵaǵy bolyp tabylady. Eger 2021 jylǵy qańtar-mamyrda saýda-sattyqtyń ortasha kólemi kúnine 125 mln dollar bolsa, maýsymda onyń kólemi 146 mln dollarǵa jetti. Qańtar-sáýir aralyǵynda importtyń ósýi ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 11,5%-ǵa jetip, azyq-túlik emes tutyný taýarlary men óndiris quraldarynyń importy esebinen 11,4 mlrd dollarǵa jetti», - deidi Áliia Moldabekova.
Ulttyq bank mamany jyl basynan beri avtokólik importynyń qatty óskenin mysal retinde keltiredi. jyl burynǵy kórsetkishten 200 mln dollarǵa kóp. Odan keiingi orynda importtalǵan turmystyq tehnika men kompiýter bólshekteriniń importy tur.
Importtalǵan taýralardyń Barlyq importtyq taýarlardyń 40%-ǵa jýyǵy Reseiden ákelingen.
«Bul úrdis kúsheie túsýde. 2021 jyldyń qańtar-sáýir ailarynda Reseiden ákelingen taýarlar 2020jyldyń qańtar-sáýirine qaraǵanda 16%-ǵa kóp. Ekinshiden, maýsymdylyqty atap ótý kerek. Árine, koronavirýstyń taralýyn jáne shekteý sharalaryn saqtaýdy eskere otyryp, demalys maýsymyna bailanysty valiýtaǵa suranystyń ósýi onsha mańyzdy emes, biraq áli de bar. Sondai-aq, maýsymnyń birinshi jartysynda dividendterdi tóleý kezeńi aiaqtaldy, negizinen bul sheteldik kapital úlesi bar kompaniialarǵa qatysty», - deidi sarapshy.
Áliia Moldabekova atalǵan kompaniialar aktsionerlik dividendterdi sheteldegi bas uiymdarǵa joldaý úshin dollarǵa aiyrbastaitynyn aitady. Bul baǵamǵa tikelei áser etip otyrsa kerek.
«Úshinshiden, valiýtaǵa degen suranysty fiskaldyq yntalandyrýdyń yqpalymen jáne zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin paidalaný sharalary ulǵaitqan. Usynys turǵysynan biz úlken ózgeristerdi kórmeimiz. Valiýtany satýdyń negizgi kózi eksporttaýshy kompaniialar jáne transfertterdi biýdjetke oryndaý úshin Ulttyq qor aktivterin aiyrbastaý bolyp qala beredi. Osy faktorlardyń barlyǵy valiýta naryǵyndaǵy suranys pen usynystyń tepe-teńdigine áser etedi. Shetel valiýtasyna degen suranystyń aǵymdaǵy ósýi munaidyń salystyrmaly túrde joǵary baǵasyna qaramastan teńgeniń nyǵaiýyna múmkindik bermeidi», -deidi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary.
Eske salsaq, munai baǵasy 2019 jyldan beri alǵash ret barreline $75 joǵary kóterildi.
