ماۋسىم ايىنىڭ باسىنان بەرٸ مۇناي باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي ٶسكەنٸنە قاراماستان, تەڭگە باعامى بٸر دوللارعا 425,6-428,7 تەڭگە ارالىعىندا قالىپ وتىر. ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلييا مولدابەكوۆ ەلەمدٸك نارىقتارداعى وقيعالار باعامنىڭ سەرپٸنٸنە قالاي ەسەر ەتەتٸنٸن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
شىنىمەن دە, مۇناي نارىعىندا قازٸر ەكسپورتتاۋشلار ٷشٸن وڭ ٶزگەرٸستەر بولىپ جاتىر. «قارا التىن» باعاسى باررەلٸنە 75 دوللاردان اسىپ, سوڭعى 2 جىلدا العاش رەت 75,90 دەڭگەيٸنە جەتتٸ. مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ قويمالارداعى قوردىڭ ازايۋىمەن جەنە قوزعالىستاعى شەكتەۋلەردٸ بٸرتٸندەپ الىپ تاستاۋعا بايلانىستى جازعا سالىم سۇرانىستىڭ ارتاتىنى بولجانۋىمەن بايلانىستى.
مۇناي باعاسى كٶتەرٸلسە, تەڭگەنٸڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى دە نىعاياتىنى قازاقستاندىقتار ٷشٸن قالىپتى جاعدايعا اينالعان. بٸراق بۇل جولى ونداي ٶزگەرٸس بايقالماي وتىر. ۇلتتىق بانك ٶكٸلٸ مۇنى ٸشكٸ تەجەۋشٸ فاكتورلار ەسەرٸمەن بايلانىستىرادى.
«بٸرٸنشٸدەن, ۆاليۋتاعا دەگەن سۇرانىس ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸ جەنە لوكداۋن كەزەڭٸندە تاۋارلار يمپورتىنىڭ كەيٸنگە شەگەرٸلگەن سۇرانىسىن ساتۋ ەسەبٸنەن تۇراقتى ساقتالادى. اتاپ ايتقاندا, ٶندٸرٸس قۇرالدارى مەن ارالىق تاۋارلارعا كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىس ەندٸ يگەرٸلٸپ جاتىر. قازاقستان قور بيرجاسىندا ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸنٸڭ ۇلعايۋى ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸنٸڭ جەنە شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ ارتۋىنىڭ ايقىن ايعاعى بولىپ تابىلادى. ەگەر 2021 جىلعى قاڭتار-مامىردا ساۋدا-ساتتىقتىڭ ورتاشا كٶلەمٸ كٷنٸنە 125 ملن دوللار بولسا, ماۋسىمدا ونىڭ كٶلەمٸ 146 ملن دوللارعا جەتتٸ. قاڭتار-سەۋٸر ارالىعىندا يمپورتتىڭ ٶسۋٸ ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 11,5%-عا جەتٸپ, ازىق-تٷلٸك ەمەس تۇتىنۋ تاۋارلارى مەن ٶندٸرٸس قۇرالدارىنىڭ يمپورتى ەسەبٸنەن 11,4 ملرد دوللارعا جەتتٸ», - دەيدٸ ەلييا مولدابەكوۆا.
ۇلتتىق بانك مامانى جىل باسىنان بەرٸ اۆتوكٶلٸك يمپورتىنىڭ قاتتى ٶسكەنٸن مىسال رەتٸندە كەلتٸرەدٸ. جىل بۇرىنعى كٶرسەتكٸشتەن 200 ملن دوللارعا كٶپ. ودان كەيٸنگٸ ورىندا يمپورتتالعان تۇرمىستىق تەحنيكا مەن كومپيۋتەر بٶلشەكتەرٸنٸڭ يمپورتى تۇر.
يمپورتتالعان تاۋرالاردىڭ بارلىق يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ 40%-عا جۋىعى رەسەيدەن ەكەلٸنگەن.
«بۇل ٷردٸس كٷشەيە تٷسۋدە. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا رەسەيدەن ەكەلٸنگەن تاۋارلار 2020جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸرٸنە قاراعاندا 16%-عا كٶپ. ەكٸنشٸدەن, ماۋسىمدىلىقتى اتاپ ٶتۋ كەرەك. ەرينە, كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن جەنە شەكتەۋ شارالارىن ساقتاۋدى ەسكەرە وتىرىپ, دەمالىس ماۋسىمىنا بايلانىستى ۆاليۋتاعا سۇرانىستىڭ ٶسۋٸ ونشا ماڭىزدى ەمەس, بٸراق ەلٸ دە بار. سونداي-اق, ماۋسىمنىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا ديۆيدەندتەردٸ تٶلەۋ كەزەڭٸ اياقتالدى, نەگٸزٸنەن بۇل شەتەلدٸك كاپيتال ٷلەسٸ بار كومپانييالارعا قاتىستى», - دەيدٸ ساراپشى.
ەلييا مولدابەكوۆا اتالعان كومپانييالار اكتسيونەرلٸك ديۆيدەندتەردٸ شەتەلدەگٸ باس ۇيىمدارعا جولداۋ ٷشٸن دوللارعا ايىرباستايتىنىن ايتادى. بۇل باعامعا تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ وتىرسا كەرەك.
«ٷشٸنشٸدەن, ۆاليۋتاعا دەگەن سۇرانىستى فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدىڭ ىقپالىمەن جەنە زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن پايدالانۋ شارالارى ۇلعايتقان. ۇسىنىس تۇرعىسىنان بٸز ٷلكەن ٶزگەرٸستەردٸ كٶرمەيمٸز. ۆاليۋتانى ساتۋدىڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ ەكسپورتتاۋشى كومپانييالار جەنە ترانسفەرتتەردٸ بيۋدجەتكە ورىنداۋ ٷشٸن ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸن ايىرباستاۋ بولىپ قالا بەرەدٸ. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى ۆاليۋتا نارىعىنداعى سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تەپە-تەڭدٸگٸنە ەسەر ەتەدٸ. شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن سۇرانىستىڭ اعىمداعى ٶسۋٸ مۇنايدىڭ سالىستىرمالى تٷردە جوعارى باعاسىنا قاراماستان تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ», -دەيدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ەسكە سالساق, مۇناي باعاسى 2019 جىلدان بەرٸ العاش رەت باررەلٸنە $75 جوعارى كٶتەرٸلدٸ.
