Ádette, múmkindigi shekteýli jandardyń qoǵamnan syrt qalyp jatatynyn jii baiqaimyz. Munyń bir sebebi olarǵa qajetti orta quryp, qamqorlyq-qoldaý kórsetýdegi kemshilikterden bolsa kerek. Memleket basshysy óz Joldaýynda bul máseleni nazardan tys qaldyrǵan joq. «Múmkindigi shekteýli tulǵalarǵa arnalǵan «kedergisiz orta» qalyptastyrýǵa zor mán berilýge tiis» dep airyqsha atap ótti.
«Múmkindigi shekteýli jandardy áleýmettik qorǵaý» qalai júzege asýy kerek? Bul saýal árqashan kún tártibinen túsken joq.
Múmkindigi shekteýli jandardyń quqyǵyn qamtamasyz etý jáne olardy qorǵaý memlekettik áleýmettik saiasattyń mańyzdy baǵyty sanalady. Qoldaýǵa muqtaj toptardyń máselelerin sheshý qai kezde de birinshi kezektegi ózekti problemalardyń qatarynda.
Elimiz 2015 jyly Múmkindigi shekteýli adamdardyń quqyqyǵy týraly konventsiiany ratifikatsiialaǵan bolatyn. Dál osylai mundai topqa jatatyn adamdardyń ekonomikalyq, azamattyq, áleýmettik jáne mádeni quqyǵyn ózge jandarmen birge tolyq júzege asyrý boiynsha álemdik standartty iske asyrý mindettemelerin qabyl ettik.
Konventsiianyń talaptary men mindetterin júzege asyrý boiynsha sol jyly úshinshi jeltoqsanda «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine múgedekterdiń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań maquldandy. Atalǵan Zań boiynsha jiyrma tórt zańnamalyq aktige, sondai-aq úsh Kodekske túzetý engizildi.
Resmi derekterge nazar salsaq, búginde Qazaqstanda 674,2 myń múmkindigi shekteýli adam tirkelgen. Munyń tórt júz on jeti myńnan astamy iaǵni, 62%-y eńbekke qabiletti jasta bolsa, júz jetpis bir myńnan astamy (25,4%) zeinetkerlik jasta eken. Al, on segiz jasqa deiingi balalar 12,6%-dy (85,1 seksen bes myńnan astam) quraidy.
Olardy áleýmettik qorǵaý, qamtamasyz etý júiesine ne jatady? Atap aitsaq, bazalyq áleýmettik járdemaqylar, arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý jáne ońaltýdyń tehnikalyq quraldaryn usyný negizge alynǵan.
Mádina Erasylqyzy QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri bolǵan tusta, Elbasynyń tapsyrmasy boiynsha kámelet jasqa tolǵan, sábi shaǵynan 1 toptaǵy múgedekti baǵyp, kútim kórsetip otyrǵan jandarǵa 2018 jylǵy 1 shildeden bastap jańa járdemaqy engiziledi dedi. Qazirge tańda járdemaqy 10 myń otbasyǵa beriletin bolyp sheshilgen, ony aqshaǵa shaqsaq 29 699 teńge bolady eken. Bul - ministrdiń óz sózi.
Ózekti máseleniń endigi jaǵdaiy 21 myń teńgeniń jyryna ilikken Berdibek Saparbaevtyń moiynynda. Taǵaiyndalǵanyna kóp ýaqyt ótpese de, halyqtyń jańa ministrge artar senimi mol.
Jalpy ótken jyly kómekke muqtaj bul topty áleýmettik turǵyda qamtamasyz etý maqsatynda 302,8 milliard teńge bólingen. Al, sońǵy jeti jylda múmkindigi shekteýli tulǵalardy qamtamasyz etip, ómir súrý sapasyn jaqsartý jóninde is-sharalar josparyly túrde júzege asyp keletinin aita ketken jón.
Ministrlik tarapynan múmkindigi shekteýli jandardyń quqyǵyn qamtamasyz etýip, ómir sapasyn jaqsartý maqsatynda 2019-23 jyldarǵa arnalǵan naqty ulttyq jospar daiyndaý usnylǵan bolatyn.
Munyń bári sheshimin tapsa, qordalanǵan máselelerdiń túiini tarqap, áleýmettik kómekke zárý jandardyń jaǵdaiy túzele bastary anyq. Memleket basshysynyń joldaýynda aitylǵandai, «kedergisiz ortanyń» tolyq qalyptasýyna zor mán berilýi qajet.
.jpeg)