ەدەتتە, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ قوعامنان سىرت قالىپ جاتاتىنىن جيٸ بايقايمىز. مۇنىڭ بٸر سەبەبٸ ولارعا قاجەتتٸ ورتا قۇرىپ, قامقورلىق-قولداۋ كٶرسەتۋدەگٸ كەمشٸلٸكتەردەن بولسا كەرەك. مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا بۇل مەسەلەنٸ نازاردان تىس قالدىرعان جوق. «مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ تۇلعالارعا ارنالعان «كەدەرگٸسٸز ورتا» قالىپتاستىرۋعا زور مەن بەرٸلۋگە تيٸس» دەپ ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
«مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ» قالاي جٷزەگە اسۋى كەرەك? بۇل ساۋال ەرقاشان كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسكەن جوق.
مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ولاردى قورعاۋ مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتى سانالادى. قولداۋعا مۇقتاج توپتاردىڭ مەسەلەلەرٸن شەشۋ قاي كەزدە دە بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ ٶزەكتٸ پروبلەمالاردىڭ قاتارىندا.
ەلٸمٸز 2015 جىلى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامداردىڭ قۇقىقىعى تۋرالى كونۆەنتسييانى راتيفيكاتسييالاعان بولاتىن. دەل وسىلاي مۇنداي توپقا جاتاتىن ادامداردىڭ ەكونوميكالىق, ازاماتتىق, ەلەۋمەتتٸك جەنە مەدەني قۇقىعىن ٶزگە جاندارمەن بٸرگە تولىق جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ەلەمدٸك ستاندارتتى ٸسكە اسىرۋ مٸندەتتەمەلەرٸن قابىل ەتتٸك.
كونۆەنتسييانىڭ تالاپتارى مەن مٸندەتتەرٸن جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا سول جىلى ٷشٸنشٸ جەلتوقساندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ ماقۇلداندى. اتالعان زاڭ بويىنشا جيىرما تٶرت زاڭنامالىق اكتٸگە, سونداي-اق ٷش كودەكسكە تٷزەتۋ ەنگٸزٸلدٸ.
رەسمي دەرەكتەرگە نازار سالساق, بٷگٸندە قازاقستاندا 674,2 مىڭ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادام تٸركەلگەن. مۇنىڭ تٶرت جٷز ون جەتٸ مىڭنان استامى ياعني, 62%-ى ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستا بولسا, جٷز جەتپٸس بٸر مىڭنان استامى (25,4%) زەينەتكەرلٸك جاستا ەكەن. ال, ون سەگٸز جاسقا دەيٸنگٸ بالالار 12,6%-دى (85,1 سەكسەن بەس مىڭنان استام) قۇرايدى.
ولاردى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, قامتاماسىز ەتۋ جٷيەسٸنە نە جاتادى? اتاپ ايتساق, بازالىق ەلەۋمەتتٸك جەردەماقىلار, ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە وڭالتۋدىڭ تەحنيكالىق قۇرالدارىن ۇسىنۋ نەگٸزگە الىنعان.
مەدينا ەراسىلقىزى قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ بولعان تۇستا, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا كەمەلەت جاسقا تولعان, سەبي شاعىنان 1 توپتاعى مٷگەدەكتٸ باعىپ, كٷتٸم كٶرسەتٸپ وتىرعان جاندارعا 2018 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ جاڭا جەردەماقى ەنگٸزٸلەدٸ دەدٸ. قازٸرگە تاڭدا جەردەماقى 10 مىڭ وتباسىعا بەرٸلەتٸن بولىپ شەشٸلگەن, ونى اقشاعا شاقساق 29 699 تەڭگە بولادى ەكەن. بۇل - مينيستردٸڭ ٶز سٶزٸ.
ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ ەندٸگٸ جاعدايى 21 مىڭ تەڭگەنٸڭ جىرىنا ٸلٸككەن بەردٸبەك ساپارباەۆتىڭ مويىنىندا. تاعايىندالعانىنا كٶپ ۋاقىت ٶتپەسە دە, حالىقتىڭ جاڭا مينيسترگە ارتار سەنٸمٸ مول.
جالپى ٶتكەن جىلى كٶمەككە مۇقتاج بۇل توپتى ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 302,8 ميلليارد تەڭگە بٶلٸنگەن. ال, سوڭعى جەتٸ جىلدا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ تۇلعالاردى قامتاماسىز ەتٸپ, ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جٶنٸندە ٸس-شارالار جوسپارىلى تٷردە جٷزەگە اسىپ كەلەتٸنٸن ايتا كەتكەن جٶن.
مينيسترلٸك تاراپىنان مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋٸپ, ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا 2019-23 جىلدارعا ارنالعان ناقتى ۇلتتىق جوسپار دايىنداۋ ۇسنىلعان بولاتىن.
مۇنىڭ بەرٸ شەشٸمٸن تاپسا, قوردالانعان مەسەلەلەردٸڭ تٷيٸنٸ تارقاپ, ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە زەرۋ جانداردىڭ جاعدايى تٷزەلە باستارى انىق. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعانداي, «كەدەرگٸسٸز ورتانىڭ» تولىق قالىپتاسۋىنا زور مەن بەرٸلۋٸ قاجەت.
.jpeg)