Kaspii teńizinde sý deńgeiiniń turaqsyzdyǵy – tabiǵi úrdis. Sońǵy jyldary oǵan jahandyq klimattyń ózgerýi de áser etti. Bul týraly QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń baspasóz qyzmeti.
«Sarapshylarymyz teńiz deńgeii kóp jyldyq, jylaralyq jáne maýsymdyq aýytqýlarǵa ushyraǵanyn habarlaidy. Bul - tabiǵi úrdis. Kaspii teńizinde sý deńgeii buryn da aýytqyp otyrǵan. Mundai merzimdi aýytqýlar syrtqy shekarada ózgermeli sharty bar jabyq sý qoimasy úshin qalypty jaǵdai bolyp tabylady» delingen vedomstvo taratqan habarlamada.
Málimetke sai, ótken ǵasyrdyń 30-jyldarynan bastap Kaspii deńgeiiniń tómendeýi baiqaldy. 1977 jylǵa qarai teńiz deńgeii 3 metrge tómendep, minýs 26-dan 29 m-ge deiin jetti. Keiin sý deńgeii qaita kóterile bastady, osylaisha 1995 jyly 3 metrge joǵarylap, minýs 26,62 m-di qurady. Osy aralyqta sý deńgeiiniń kóterilýi jylyna shamamen 14 sm boldy, al kei jyldary - 36 sm de jetken.
2005 jyldan bastap tsikldik tómendeý kezeńi qaitada bastaldy. Kaspiide jeldiń áserinen mezgilsiz aýytqý bolyp turady. Mysaly, Kaspiidiń soltústik bóliginde «Janbai» teńiz gidroposty aýdanynda osyndai maýsymdyq kórinis anyq baiqalady. Ásirese kóktem, kúzde. Oǵan soltústik - shyǵys jáne ońtústik - shyǵysta soǵatyn jáne sebep. Al jazda, jel qatty emes kezde mundai jaǵdai baiqalmaidy. Teńiz deńgeiiniń kóterilýi jeldiń jyldamdyǵy 10-15 m/s jáne uzaqtyǵy 10-12 saǵattan 1-2 kúnge deiin jalǵassa ǵana baiqalady. Al jel sekýndyna 15-25 m-ge jetkende biiktigi 1,5-2 m nemese odan da joǵary bolady.
Sońǵy jyldary Kaspii teńizi deńgeiiniń aýytqýy klimattyń antropogendik ózgerýi áserinen ózgeretin sý balansy sipattamalarynyń araqatynasyna bailanysty.
Sarapshylardyń deregine súiensek 2006-2020 jyldar aralyǵynda Kaspii teńiziniń akvatoriiasyna jaýyn-shashynnyń az mólsheri túsken, al býlaný protsesi kerisinshe qarqyndy boldy. Sondai-aq Edil (Volga) ózeniniń basseininde sý az bolǵandyqtan keletin sý mólsheri kóp bolmady.
Basty sebebi – klimattyń jylynýy.
Kaspii deńgeiiniń tómendeýi men joǵarylaýy buryn da bolǵan jáne onyń uzaq merzimdi tabiǵi tsikldik sipatqa ie ekenin atap ótemiz. Sońǵy jyldary Kaspiidiń jaǵdaiyna ǵalamdyq jylyný da yqpal ete bastady.
