Ánshi, "MýzART" tobynyń múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Meirambek Besbaev "Almaty" telearnasyndaǵy "Shynaiy Aqberenmen" baǵdarlamasynda qazirgi qazaq qoǵamy týrasynda hám ózge de taqyryptar tóńireginde ashyq pikirin bildirdi.
Baǵdarlama barysynda ánshi burynǵy qazaq pen qazirgi qazaqtyń aiyrmashylyǵy haqyndaǵy oiyn aitty. Áńgime ústinde Besbaev karantin kezinde jaǵdaiy tómen otbasylarǵa azyq-túlik qorabyn tasyǵan sáttegi kórinisti eske aldy.
"Bir úi tur: úlken kottedj, esiktiń aldynda keiingi markaly mashinalar. Biz sol úidiń qasyna keldik, bir korobkamyzdy alyp. Ana úidiń jaǵdaiyn kórseń, júregiń aýyrady. Sosyn men oilanyp qaldym, myna kórshi ne qarap otyr, erteń suralmai ma bul dep. Biz jalpy tek Úkimetke qarai bermei, mańaidaǵy kórshimizge de qaraýymyz kerek. Peiilimiz qiyn bolyp ketkeni sonshalyq, bul - asyly, mádeniettiń joqtyǵy, rýhani jutaǵanymyzdyń kesiri dep oilaimyn", - deidi ánshi.
Ánshi qazaq halqynyń jalqaýlyqqa boi aldyryp bara jatqanyn ýaiymdaitynyn aitty.
"Kezinde bir aýyldy bir bai asyrap jibergen. Bir kedeii, jesiri bolmaǵan. Bir kóshede eki bai bar shyǵar. Sol eki bai jan-jaǵyna qarailamaǵan. Meniń sol jerde júregim aýyrdy. Kómekti surap jatqan tek qazaq. Ol bir sheti jalqaýlyqtan da bar ma dep oiladym. Qanymyzda bar, shynymen. Alysqa ketpei-aq qoiaiyn, ózim jalqaýmyn. (...) Eń bolmasa 42 myńǵa da qyrylyp qalǵan basqa ultty kórgen joqpyn. Biz ábden kókirekpen "meniń elim, meniń jerim, men qazaqpyn, men ulymyn" - ulysyń, áńgime joq, danasyń. Endi myna HHI ǵasyrda shynymen de qashanǵy kókirek uryp otyra beresiń", - deidi Besbaev.
Otandyq estradanyń jaryq juldyzy Qazaqstandaǵy meiramhanalarda qazaq tilindegi emes, ózge tildegi ánderdiń qosylyp, shyrqalatynyna qarny ashatynyn da jasyrmady.
"Qazaqstannyń barlyq qalalaryndaǵy restoran-barlarda 50 paiyz qazaq tilinde, ózimizdiń tilde ánder aitylýy kerek. Bizde qazir qalai? Almatynyń kóptegen restoranynda tek ǵana sheteldik ánder oryndalyp turady, ókinishke orai. Bul - zańmen rettelmegennen keiin. Mynaý turǵan kórshiles memleketterdiń radiolaryn tyńdasam, súisinem, tipti, Mońǵoliiada eki jarym million mońǵol. Búkil televiziiasyn qarasań, 99 paiyz óz tilinde sairap tur. Zańǵa osyny engizsek egerde, ánshiler de basqasha jumys ister edi. Ánge, sózge, sapaǵa qaraityn edi", - deidi ol.
Sondai-aq ánshi memlekettik tilde eki sózdiń basyn qosa almaityn, azamattarǵa da jany ashitynyn jetkizdi. Meirambek Besbaev til bilmei, qazaqsha jazyp bergen daiyn mátindi oqi almaityn baýyrlary úshin ashynatynyn aitty.
"Árine, ashynasyń. Biraq, "qoldan keletin shara ne?" dep otyra berýge de bolmaidy. Óte qinalamyn, sol jigitterge janym ashidy. Til bilmei turyp, eki sózdiń basyn qosa almai, jazyp bergendi oqi almai turatyn baýyrlarym úshin qatty qinalamyn. Ainalyp kelgende ol da bir qazaǵyń ǵoi. Janyń ashidy, ashýlanasyń. "Joq, sen til bilmeisiń" dep ony dalaǵa laqtyrmaisyń ǵoi. Erteń "óz qazaǵyma jumys isteiin, talpynaiyn desem, bul qazaǵym ózegimnen tepti" deidi. Kim biledi? Ol aqyldy jigit shyǵar. Tek tárbiesi sondai bolǵan shyǵar. Biraq, biz buǵan shydap keldik. Keide qatal da sheshimder kerek siiaqty", - dedi óner iesi.
Sonymen qatar ánshi Dimash Qudaibergenge qatysty aitqan pikirin halyq basqasha túsinip qalǵanyn aitty.
"Bir nárse aitqanmyn - repertýar jaǵynan. Ras qoi, men ózim armandadym, Dimashtyń repertýaryndai myqty repertýar bolsa eken. Soǵan bizdiń myqty kompozitorlarymyz jumys istese eken. Arnaiy, ýaqytyn bólip. Qashanǵy Dimash sheteldegi myqty ánderdi 10 ese, 100 ese jaqsy qylyp aityp beredi. Sheteldiń áni - sheteldiń áni. Talas-talaspa. Men sony aityp edim. Dimashqa ylǵi da taqymymdy qysyp otyratyn adamdardyń birimin. Bálkim, men qatal shyǵarmyn, kóp maqtai bermeitin shyǵarmyn. Bul - men ony jek kóredi degen sóz emes", - deidi ánshi.
Eske sala keteiik, ánshi buǵan deiin Aman Tasyǵannyń Talklike baǵdarlamasyna bergen suhbatynda Dimash Qudaibergennniń repertýaryna qatysty oiyn aitqan bolatyn.
"Dimashtyń diapazonyna arnalǵan ánder jazylýy kerek. Oǵan kompozitorlar týdy ma, týǵan joq pa, bilmeimin. Jalǵyz Luqpan (Luqpan Joldasov - avtor.) shyryldap áiteýir birdeńeler jazady. Onyń ózi maǵan unamaidy, shynymdy aitsam. Dimash aitatyn óleńder emes. Ókinishke qarai, Dimash qazir sheteldiń ánderin aityp júr ǵoi. Repertýaryna kelgende "e, shirkin, osy qazaqtyń ánin Dimash aitty" degenge keltiretin bir án tappai júr ma dep oilaimyn. (...) Jaqsy kompozitorlar ánderin usynbai jatyr ma, ol ózinde de ýaqyt joq shyǵar qazir", - degen edi Meirambek Besbaev.
Aitpaqshy, halyqtyń súiikti ánshisi suhbat barysynda karantin ýaqytyn tiimdi paidalanyp, derekti filmder kórip, kitaptar oqyp jatqanyn da qosa ketti.
