Merei Qart: "Oi ishinde jortady taǵylyǵym"

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  Kóńilim-ai ár nege shalqymaly,
Tebirenter qazdyń da qańqyl-áni!
Myna qairan ómirdiń shyn bolmysyn,
Kim biledi, kórgem joq bálkim áli?!.

Talǵa qarap, japyraqtary tyraýlaǵan,
Dóńbekshigen júregim muń aýlaǵan.
Kópke túgil, kádimgi shópke de osy
Jetpei júrgen siiaqty unaý maǵan?!

Pendemin ǵoi men de bir, muńy qalyń.
Óz oiymnan sýyna, jylynamyn.
Súigendegi sezimim perishte me?
Qashan sony, shirkin-ai, uǵynamyn!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  Bula qyz.

Qairan taǵdyr!..
Qazbaýyr
Bulttar kóshti kil abyz.
Janarymda - jazǵy aýyl.
Jan-dúniemde - bula qyz!..
Qoshy da eren túsimniń!
Kóńilimde gúl búrlep!..
Súigenime ushyrdym
Sóz qustaryn bir-birlep.
Juldyzdardy samsaǵan,
Oi-sanama túnettim.
Aily muńdy ańsaǵan
Adasqaqtaý júrekpin.
Armanshylmyn.
Al, endi...
Jańbyr áni jadymda.
Aspan súiip tóbemdi,
Dát te jýdym saǵymǵa.
Men solaisha ańǵardym,
Kele jatyr kúná-kúz.
Ǵashyq bolyp nem bar-dy,
Jyndandyrdy-aý bula qyz!..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  Aspan jaqtyń úlegi me,,
Mamyq bulttar mamyrlap...
Sapar shektim jyr eline,
Basym muńnan aýyrlap.

Qazyna bar qanjyǵamda,
Qarakóz qyz teńdegen.
Jap-jas kúide aljyǵam ba?!,
"Ajal joq!" dep senbek em.

Kúnniń mynaý qas-qabaǵy...
Jeteleidi jol qaida?!
Bylai shyrqar Aspan áni:
"Jeruiyq joq" shalǵaida!".

O, Surjekei, názik qurbym,
Óleńnen kim baq tapty?!
Jeruiyqqa keziktirgin,
Myna mendei aqymaqty!

Qapalanǵan kóńil qusap,
Qap-qarańǵy mylqaý - men.
Qamshym qaldy tobylǵy sap,
Qaityp kelem syltaýmen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kókjaldyń kúrsinisi.

 

Kókirek-kózben Kókke órlep,

Aiǵa azý biledim.

Búlkek jelip, bókterlep,

Jol ushynda túnedim.

 

Jortyp júrmin uzaq kún.

Jaýǵa toly mańaiym.

Taǵdyrymdaǵy tuzaqtyń,

Talqandadym talaiyn.

 

Sadaǵa dep qaqpanǵa,

Siraǵymdy qaldyrdym.

Apanyma aqpanda,

Mańyraq janyn aldyrdym.

 

Sorym qalyń, bes eli.

Bek qorǵanym – taý, dalam.

Japalaqtap keshegi

jaýǵan qar da – jaý, maǵan.

 

Burań jolǵa bir qarap,

“O, Táńir!...”-dep, ah, urǵam.

Ajal-oqtai jyldam-aq,

Oqpanynan atylǵan.

 

Ózime ózim qyrsyǵyp,

Janym tolǵan taǵy sher.

O, tasbaýyr tirshilik,

Al, qaisymyz qanisher?!

 

 

 

 

 

 

                                                             

 

 **                                            

                                               Ái, apyr-ai myna Qys,

Kókeige úrei úrlegen.

Kóktem nege tym alys?!

Kóńil ǵana búrlegen.

 

Keýdemizde Kúzde ushqan

qus pa álde, eles pe?!

Muńnyń bári, biz quushqan,

Baq saǵymy emes pe?!

 

Ertis beti toń áli,

Muńnan taǵy dir ettim.

Jaýqazyny tońady

Men dep soqqan júrektiń.

 

Kelgisi joq gúl – Kóktem...

Ketkisi joq myna Qys!

Aqylymdy jyndy etken

qobyzymen bir Abyz?!

 

Álegi mol ár kúnim

qabaǵyma qaramas.

Meniń shirkin – Taǵdyrym,

Qar-jańbyry aralas!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sanam ishi saǵym ba kókshil kerim?..
Tanytarma myna ómir aq-qarasyn...
Keiipke enip adamdyq,
Óz súigenin
Izdep shyqqan men de, bir – Shóp Balasy.

Jel bir iiskep shetenniń dýdar shashyn,
Men bir iiskep...
Jylaǵan kóńil masań.
Kúlgin kúlip dátime ýqorǵasyn,
Jarar edi jazmyshtan jańylmasam.

Quraq ushyp aldymnan elbeń kóde,
Muńdanǵandai bolady torańǵy sál.
Ýsoiqyǵa, miiaǵa, ermenge de,
Qur eltidi aqylym alańǵasar.

Qiial qýyp qańǵyrǵan men – diýana.
Bódeneler shalǵynda jamyrasqan.
Meńireitip miymdy meńdýana,
Túsinbedi kúiimdi adyraspan.

Jylarymdy bilmeimin kúlerimdi,
Ǵashyq bolmai, ishtegi sher ańqyr ma!
Tyńdap kórdim talshyndy, gúlerindi,
Ymdap kórdim meiirli qalampyrǵa...

Jan kúizeltip júrsem de, tán órtetip,
Bul saparda belgili toqtamasym.
Meni máńgi baqytqa keneltetin,
Sen qaidasyń, qoshy eren Shóp Balasy?!. 

 

 

 

 

                                                         ***                                    

                                     Ar-ojdanym – ainymas dástúr-dinim, 

Júregimmen oiatam tastyń muńyn,

Sum oilardan Sanamdy alastaǵan-,

-tamyrishi yryldaq qasqyrlyǵym!

 

Táńir quiǵan janyma Baq ilimin,

Taý men tastyń sińirdim taǵylymyn.

Qaqqa jaryp tumandy, Haq izdegen...

Oi ishinde jortady taǵylyǵym!

 

Myna, bes kún jalǵannyń quny qaida?

Túnim – olja bolǵanmen, kúnim – aila...

Tóbe basy ashynǵan Tóbe Bidei,

Qasqyrlyǵym turady ulyp Aiǵa!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Iinaǵash

 

Iyǵyńda taldyrmash,

Iinaǵash terbelgen.

Qylyǵyńa boldym mas,

alǵash seni kórgennen.

 

Kerbez basyp ótkelge,

keldiń taǵy, qylyqtym.

Kóńilimdi Kóktemde,

shýaǵyńmen jylyttyń.

 

Moiynyma qyz artqan,

sý tasý da syltaýym.

Qulaǵymdy qyzartqan,

bu, qyzyl Til, mylqaýym.

 

Bal-bul janyp túr-óńim,

janarym da jainaǵan.

Baǵynbaidy júregim,

bul, túrimen ái, maǵan!

 

Ótken kúnder tátti muń,

ómir degen degdar shyn.

Iinaǵash joq búgin,

esesine sen barsyń.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

***

Yzamdy keltirgen,

Kóńildiń qyjyly-ai!

Ishinen kertilgen,

Men de bir mújik Ai!

 

Sen nege dirildep

Til qattyń tym álsiz

Men saǵan kúbirlep

Syr aittym kúmánsiz.

 

Qus-qiial – armanym

Adasqan maýsymnan.

Úmitsiz jalǵanym,

Biltesi taýsylǵan!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                              ***

Eski áýendi yńyldaimyn,

Qara taýdy qabyrǵalap.

Muzdatpaidy muńym, qaiǵym.

Kóńilim bar qońyrqabaq.

 

Kóterildi Kún iegi,

Tartylystyń dúr kúshinen.

Kórý kerek Dúnieni,

Kókirektiń dúrbisimen!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        Qarasha.

 

Qoshtasý aiy – qarasha.

Úirendi dátim Jalǵanǵa.

Muńnyń ózi de – tamasha,

Ómirdi uǵa alǵanǵa?

 

Adasqaqtarmyz – biz áli,

Taǵdyrdyń tarmaq jolynan...

Alysqa qustar uzady.

Erip ketsem ǵoi sońynan!

 

Yńyldap júrse únemi,

Adamdar,

Muńǵa bólenip!

Keri aqpas ýaqyt, bilemin.

Qońyrlaý, sirá, óleńim?

 

Shilik te, tal da qaltyrap,

Sheńgel de tońdy-aý Túzdegi.

Qaiyńdardy da, baltyry aq,

Ókpeletkendei Kúz jeli...

 

Qoshtasý aiy – qarasha.

Men barmyn – úmit úzbeitin.

Qyzǵana súiem ońasha,

Ómirdiń osy qyz keipin.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Súmbile.

 

O, Súmbile súttei-aq,

uzaq kúnim qysqardy.

Qarashany kútpei-aq,

qyr asyrdym qustardy.

 

Sý súiegin sýyttyń,

búristirdiń búrgendi.

Sóz demimen jylyttym,

keýdemdegi gúlderdi.

 

Súmbil shashty baqtardyń,

Iiskedim qoshynan...

Súmbileli aq tańnyń,

araiyna asyǵam.

 

Júregimde – jyr aǵyn,

Oý, Súmbile bil muny.

Aspan men jer turaǵyn,

almasarmyz bir kúni!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

***

Tittei de muńyma tatymai,

jyltyraisyń-aý soqyr Ai.

Saǵan aldanyp, kóz jazdym

sulýymnan!

Apyr-ai!

 

Buldanyp, bultqa kiresiń,

qarańǵylmaqpysyń Tún Esin?

Jolymnan qaldym adasyp...

nemeneńe kúlesiń?

 

Ózim de, Kók te, juldyz da

Ie bola almadyq bir qyzǵa!

Kimge endi muńyn shaǵady

Mendei aqymaq tym qyzba!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Qazannyń qarly-jańbyry.

 

Qazannyń qarly-jańbyry!

eliktiredi ǵajabyń!

Kóńilimniń de bar muńy:

qimaimyn áli qaz ánin.

 

Qazannyń qarly-jańbyry,

alaqanymda eridiń.

Súiemin biraq ár kúni,

Kúzdiń japyraq – erinin.

 

Qazannyń qarly-jańbyry,

tatady senen tańdai dám.

Saiyn dalanyń san qyry

saǵynyshymnan sarǵaiǵan.

 

Qazannyń qarly-jańbyry,

Mende joq – senen túrshigý.

adamdardyń da taǵdyry –

Qoshtasý, jylaý, kúrsiný...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kúz.

 

Tońazyǵan túzdiń gúlin,

Kóńilimnen úzdim búgin.

Iiskedim ómir-ai dep,

kúreń shashty Kúzdiń muńyn.

 

Jazǵyrmadym jazdyń baǵyn.

tamsai berem sózdiń dámin.

Qimastyqpen qyr asyrdym,

keýdemdegi qazdyń bárin.

 

Meniń syrym Aiǵa málim.

ońashada – Oi da qalyń.

Japyraqtan – júrek jasap,

janarymmen aimaladym.

 

Beý, júregim jasyn tekti,

myna Kúzde esim ketti.

Maýqyn basyp bul maýsym da,

qushaǵyma jasyn tókti.

 

Bulań qaqqan bulaǵy da,

óksidi me, jylady ma?!

Jeldiń muńyn óz muńyndai,

sybyrlaidy qulaǵyma.

 

Eh, Kúz degen kúrsinsim,

júregimniń dúrsilisiń.

Sen sekildi men de sirá,

kerekpin-aý tylsym úshin?!

 

 

 

 

Qamshy!

Shabandozdan shyǵa qoimas sert jutań,

Atqa shapsam jalyn qushyp, órt jutam.

Sáigúliktiń kóz sorasyn súrtetin,

BÁIGE QAMShYM

tobylǵy sap, tórt tutam.

 

Jylqy minsem kóńil aýmas kúibeńge.

Ystyq qanym tamyrymda bileýde.

Talys teri qaq aiyrylyp ketedi,

DOIYR QAMShYM

iirilip tigende.

 

Torymenen topqa kirseń dý ańsap,

Abyroi ǵoi salym salyp qýansaq!

Aibat bergen, qairat qosqan boiyma,

KÓKPAR QAMShYM,

jylan teri, jýan sap.

 

Arba shegip, jelisine shalqymaý,

Pai-pai deýsiz, ótken ómir olqylaý.

Dárte basyn úsh ainalyp oraidy,

SOPY QAMShYM

uzyn qulash, jalqy baý.

 

Jylqy syryn bir adamdai túsinem,

Tańdap minem tarlanbozdy ishinen.

Iiremin asaýy kóp úiirdi,

Úsh shyǵyrshyq

ÚIIR QAMShY mysymen.

 

Janǵa qýat sáigúlikke bai dalam

Tektileri tuǵyrynan taimaǵan.

Asaý minsem bas bermeitin, baǵynbai

BAPTAÝ QAMShYM

borbaiynda oinaǵan!

 

Ómir mynaý qysqa qamshy sabyndai,

Arǵymaq kún ótip jatyr saǵymdai,

Qara óleńim báige bermes -Qara ker,

Keledi áne,

aýyzdyqqa baǵynbai!

 

 

 

 

 

 

Baspan Taý.

 

Senen qudiret sezemin, Baspanym nán,

arqar demi esedi qosh qaryńnan.

Qyzyl-jasyl jainaǵan dúnie-ai dep,

qubylady shýaqqa tasta qynań.

 

Qaraǵanyń, ol da ásem teńseledi.

qara qiiań nedegen eńseli edi!

shekesinen shyq keppes – men de – shóbiń,

Baspanym-aý, maǵan da senseń edi!

 

Qabaǵyńda túksigen qalyń munar,

jaýyn shaqyr Ulyńa, jalynqumar!

Ekindińnen eńkeisem,

mańdaiymnan,

 juparymen óbedi tobylǵylar.

 

Taldy-Bazar tasyǵan – jiegińde.

 Muz qatqan, murtyńa da iegińe.

Baýyryńa, Baspanym, meni de bas,

Senimen bir – qanym da, súiegim de.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Quzǵyn.

 

Quba Quzdarǵa qalǵyǵan,

qara bas quzǵyn sańǵyǵan.

Alystan ajal shaqyryp,

jyrtqyshtyń jolyn ańdyǵan.

 

Qusqa da, ańǵa túz qymbat,

Olarǵa sor ǵoi – bizdiń Baq.

Ne qaiyry bar biraq ta?!

myń jasaǵannan quzǵyndap.

 

Pende de solai – oi kúmán...

Jasyryp kimnen qaimyǵam?

Daýa joq saǵan dúnie,

Quzǵyn ushyraǵan qoiynan!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        Ileý-Álem.

 

Ileýińe basymdy iip qarap em,

Onda da – sol, abyr-sabyr bar Álem

Alaqanymmen aialasam,

Maǵan da

Qol sozasyń, beý, Qumyrsqa qara meń!

 

Qulaǵyńa aitaiynshy sybyrlap,

Biz de – sol, qumyrsqalyq ǵumyr-baq.

Basyma da órmelep shyq!

Erkele!

qozyqulaq syi ákeldim yrymdap.

 

Sálem bolsyn, álem bolsyn syi – osy.

Sen de maǵan bir jaqsylyq tileshi.

Tirshiliktiń týys etken barlyǵyn

Qandai ǵajap táńirliktiń júiesi!