مەرەي قارت: "وي ٸشٸندە جورتادى تاعىلىعىم"

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  كٶڭٸلٸم-اي ەر نەگە شالقىمالى,
تەبٸرەنتەر قازدىڭ دا قاڭقىل-ەنٸ!
مىنا قايران ٶمٸردٸڭ شىن بولمىسىن,
كٸم بٸلەدٸ, كٶرگەم جوق بەلكٸم ەلٸ?!.

تالعا قاراپ, جاپىراقتارى تىراۋلاعان,
دٶڭبەكشٸگەن جٷرەگٸم مۇڭ اۋلاعان.
كٶپكە تٷگٸل, كەدٸمگٸ شٶپكە دە وسى
جەتپەي جٷرگەن سيياقتى ۇناۋ ماعان?!

پەندەمٸن عوي مەن دە بٸر, مۇڭى قالىڭ.
ٶز ويىمنان سۋىنا, جىلىنامىن.
سٷيگەندەگٸ سەزٸمٸم پەرٸشتە مە?
قاشان سونى, شٸركٸن-اي, ۇعىنامىن!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  بۇلا قىز.

قايران تاعدىر!..
قازباۋىر
بۇلتتار كٶشتٸ كٸل ابىز.
جانارىمدا - جازعى اۋىل.
جان-دٷنيەمدە - بۇلا قىز!..
قوشى دا ەرەن تٷسٸمنٸڭ!
كٶڭٸلٸمدە گٷل بٷرلەپ!..
سٷيگەنٸمە ۇشىردىم
سٶز قۇستارىن بٸر-بٸرلەپ.
جۇلدىزداردى سامساعان,
وي-ساناما تٷنەتتٸم.
ايلى مۇڭدى اڭساعان
اداسقاقتاۋ جٷرەكپٸن.
ارمانشىلمىن.
ال, ەندٸ...
جاڭبىر ەنٸ جادىمدا.
اسپان سٷيٸپ تٶبەمدٸ,
دەت تە جۋدىم ساعىمعا.
مەن سولايشا اڭعاردىم,
كەلە جاتىر كٷنە-كٷز.
عاشىق بولىپ نەم بار-دى,
جىنداندىردى-اۋ بۇلا قىز!..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·  اسپان جاقتىڭ ٷلەگٸ مە,,
مامىق بۇلتتار مامىرلاپ...
ساپار شەكتٸم جىر ەلٸنە,
باسىم مۇڭنان اۋىرلاپ.

قازىنا بار قانجىعامدا,
قاراكٶز قىز تەڭدەگەن.
جاپ-جاس كٷيدە الجىعام با?!,
"اجال جوق!" دەپ سەنبەك ەم.

كٷننٸڭ مىناۋ قاس-قاباعى...
جەتەلەيدٸ جول قايدا?!
بىلاي شىرقار اسپان ەنٸ:
"جەرۇيىق جوق" شالعايدا!".

و, سۇرجەكەي, نەزٸك قۇربىم,
ٶلەڭنەن كٸم باق تاپتى?!
جەرۇيىققا كەزٸكتٸرگٸن,
مىنا مەندەي اقىماقتى!

قاپالانعان كٶڭٸل قۇساپ,
قاپ-قاراڭعى مىلقاۋ - مەن.
قامشىم قالدى توبىلعى ساپ,
قايتىپ كەلەم سىلتاۋمەن.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

كٶكجالدىڭ كٷرسٸنٸسٸ.

 

كٶكٸرەك-كٶزبەن كٶككە ٶرلەپ,

ايعا ازۋ بيلەدٸم.

بٷلكەك جەلٸپ, بٶكتەرلەپ,

جول ۇشىندا تٷنەدٸم.

 

جورتىپ جٷرمٸن ۇزاق كٷن.

جاۋعا تولى ماڭايىم.

تاعدىرىمداعى تۇزاقتىڭ,

تالقاندادىم تالايىن.

 

ساداعا دەپ قاقپانعا,

سيراعىمدى قالدىردىم.

اپانىما اقپاندا,

ماڭىراق جانىن الدىردىم.

 

سورىم قالىڭ, بەس ەلٸ.

بەك قورعانىم – تاۋ, دالام.

جاپالاقتاپ كەشەگٸ

جاۋعان قار دا – جاۋ, ماعان.

 

بۇراڭ جولعا بٸر قاراپ,

“و, تەڭٸر!...”-دەپ, اھ, ۇرعام.

اجال-وقتاي جىلدام-اق,

وقپانىنان اتىلعان.

 

ٶزٸمە ٶزٸم قىرسىعىپ,

جانىم تولعان تاعى شەر.

و, تاسباۋىر تٸرشٸلٸك,

ال, قايسىمىز قانٸشەر?!

 

 

 

 

 

 

                                                             

 

 **                                            

                                               ەي, اپىر-اي مىنا قىس,

كٶكەيگە ٷرەي ٷرلەگەن.

كٶكتەم نەگە تىم الىس?!

كٶڭٸل عانا بٷرلەگەن.

 

كەۋدەمٸزدە كٷزدە ۇشقان

قۇس پا ەلدە, ەلەس پە?!

مۇڭنىڭ بەرٸ, بٸز قۇۇشقان,

باق ساعىمى ەمەس پە?!

 

ەرتٸس بەتٸ توڭ ەلٸ,

مۇڭنان تاعى دٸر ەتتٸم.

جاۋقازىنى توڭادى

مەن دەپ سوققان جٷرەكتٸڭ.

 

كەلگٸسٸ جوق گٷل – كٶكتەم...

كەتكٸسٸ جوق مىنا قىس!

اقىلىمدى جىندى ەتكەن

قوبىزىمەن بٸر ابىز?!

 

ەلەگٸ مول ەر كٷنٸم

قاباعىما قاراماس.

مەنٸڭ شٸركٸن – تاعدىرىم,

قار-جاڭبىرى ارالاس!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سانام ٸشٸ ساعىم با كٶكشٸل كەرٸم?..
تانىتارما مىنا ٶمٸر اق-قاراسىن...
كەيٸپكە ەنٸپ ادامدىق,
ٶز سٷيگەنٸن
ٸزدەپ شىققان مەن دە, بٸر – شٶپ بالاسى.

جەل بٸر يٸسكەپ شەتەننٸڭ دۋدار شاشىن,
مەن بٸر يٸسكەپ...
جىلاعان كٶڭٸل ماساڭ.
كٷلگٸن كٷلٸپ دەتٸمە ۋقورعاسىن,
جارار ەدٸ جازمىشتان جاڭىلماسام.

قۇراق ۇشىپ الدىمنان ەلبەڭ كٶدە,
مۇڭدانعانداي بولادى توراڭعى سەل.
ۋسويقىعا, ميياعا, ەرمەنگە دە,
قۇر ەلتيدٸ اقىلىم الاڭعاسار.

قييال قۋىپ قاڭعىرعان مەن – ديۋانا.
بٶدەنەلەر شالعىندا جامىراسقان.
مەڭٸرەيتٸپ ميىمدى مەڭدۋانا,
تٷسٸنبەدٸ كٷيٸمدٸ ادىراسپان.

جىلارىمدى بٸلمەيمٸن كٷلەرٸمدٸ,
عاشىق بولماي, ٸشتەگٸ شەر اڭقىر ما!
تىڭداپ كٶردٸم تالشىندى, گٷلەرٸندٸ,
ىمداپ كٶردٸم مەيٸرلٸ قالامپىرعا...

جان كٷيزەلتٸپ جٷرسەم دە, تەن ٶرتەتٸپ,
بۇل ساپاردا بەلگٸلٸ توقتاماسىم.
مەنٸ مەڭگٸ باقىتقا كەنەلتەتٸن,
سەن قايداسىڭ, قوشى ەرەن شٶپ بالاسى?!. 

 

 

 

 

                                                         ***                                    

                                     ار-وجدانىم – اينىماس دەستٷر-دٸنٸم, 

جٷرەگٸممەن وياتام تاستىڭ مۇڭىن,

سۇم ويلاردان سانامدى الاستاعان-,

-تامىرٸشٸ ىرىلداق قاسقىرلىعىم!

 

تەڭٸر قۇيعان جانىما باق ٸلٸمٸن,

تاۋ مەن تاستىڭ سٸڭٸردٸم تاعىلىمىن.

قاققا جارىپ تۇماندى, حاق ٸزدەگەن...

وي ٸشٸندە جورتادى تاعىلىعىم!

 

مىنا, بەس كٷن جالعاننىڭ قۇنى قايدا?

تٷنٸم – ولجا بولعانمەن, كٷنٸم – ايلا...

تٶبە باسى اشىنعان تٶبە بيدەي,

قاسقىرلىعىم تۇرادى ۇلىپ ايعا!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

يٸناعاش

 

يىعىڭدا تالدىرماش,

يٸناعاش تەربەلگەن.

قىلىعىڭا بولدىم ماس,

العاش سەنٸ كٶرگەننەن.

 

كەربەز باسىپ ٶتكەلگە,

كەلدٸڭ تاعى, قىلىقتىم.

كٶڭٸلٸمدٸ كٶكتەمدە,

شۋاعىڭمەن جىلىتتىڭ.

 

مويىنىما قىز ارتقان,

سۋ تاسۋ دا سىلتاۋىم.

قۇلاعىمدى قىزارتقان,

بۇ, قىزىل تٸل, مىلقاۋىم.

 

بال-بۇل جانىپ تٷر-ٶڭٸم,

جانارىم دا جايناعان.

باعىنبايدى جٷرەگٸم,

بۇل, تٷرٸمەن ەي, ماعان!

 

ٶتكەن كٷندەر تەتتٸ مۇڭ,

ٶمٸر دەگەن دەگدار شىن.

يٸناعاش جوق بٷگٸن,

ەسەسٸنە سەن بارسىڭ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

***

ىزامدى كەلتٸرگەن,

كٶڭٸلدٸڭ قىجىلى-اي!

ٸشٸنەن كەرتٸلگەن,

مەن دە بٸر مٷجٸك اي!

 

سەن نەگە دٸرٸلدەپ

تٸل قاتتىڭ تىم ەلسٸز

مەن ساعان كٷبٸرلەپ

سىر ايتتىم كٷمەنسٸز.

 

قۇس-قييال – ارمانىم

اداسقان ماۋسىمنان.

ٷمٸتسٸز جالعانىم,

بٸلتەسٸ تاۋسىلعان!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                              ***

ەسكٸ ەۋەندٸ ىڭىلدايمىن,

قارا تاۋدى قابىرعالاپ.

مۇزداتپايدى مۇڭىم, قايعىم.

كٶڭٸلٸم بار قوڭىرقاباق.

 

كٶتەرٸلدٸ كٷن يەگٸ,

تارتىلىستىڭ دٷر كٷشٸنەن.

كٶرۋ كەرەك دٷنيەنٸ,

كٶكٸرەكتٸڭ دٷربٸسٸمەن!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        قاراشا.

 

قوشتاسۋ ايى – قاراشا.

ٷيرەندٸ دەتٸم جالعانعا.

مۇڭنىڭ ٶزٸ دە – تاماشا,

ٶمٸردٸ ۇعا العانعا?

 

اداسقاقتارمىز – بٸز ەلٸ,

تاعدىردىڭ تارماق جولىنان...

الىسقا قۇستار ۇزادى.

ەرٸپ كەتسەم عوي سوڭىنان!

 

ىڭىلداپ جٷرسە ٷنەمٸ,

ادامدار,

مۇڭعا بٶلەنٸپ!

كەرٸ اقپاس ۋاقىت, بٸلەمٸن.

قوڭىرلاۋ, سٸرە, ٶلەڭٸم?

 

شٸلٸك تە, تال دا قالتىراپ,

شەڭگەل دە توڭدى-اۋ تٷزدەگٸ.

قايىڭداردى دا, بالتىرى اق,

ٶكپەلەتكەندەي كٷز جەلٸ...

 

قوشتاسۋ ايى – قاراشا.

مەن بارمىن – ٷمٸت ٷزبەيتٸن.

قىزعانا سٷيەم وڭاشا,

ٶمٸردٸڭ وسى قىز كەيپٸن.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سٷمبٸلە.

 

و, سٷمبٸلە سٷتتەي-اق,

ۇزاق كٷنٸم قىسقاردى.

قاراشانى كٷتپەي-اق,

قىر اسىردىم قۇستاردى.

 

سۋ سٷيەگٸن سۋىتتىڭ,

بٷرٸستٸردٸڭ بٷرگەندٸ.

سٶز دەمٸمەن جىلىتتىم,

كەۋدەمدەگٸ گٷلدەردٸ.

 

سٷمبٸل شاشتى باقتاردىڭ,

يٸسكەدٸم قوشىنان...

سٷمبٸلەلٸ اق تاڭنىڭ,

ارايىنا اسىعام.

 

جٷرەگٸمدە – جىر اعىن,

وۋ, سٷمبٸلە بٸل مۇنى.

اسپان مەن جەر تۇراعىن,

الماسارمىز بٸر كٷنٸ!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

***

تيتتەي دە مۇڭىما تاتىماي,

جىلتىرايسىڭ-اۋ سوقىر اي.

ساعان الدانىپ, كٶز جازدىم

سۇلۋىمنان!

اپىر-اي!

 

بۇلدانىپ, بۇلتقا كٸرەسٸڭ,

قاراڭعىلماقپىسىڭ تٷن ەسٸن?

جولىمنان قالدىم اداسىپ...

نەمەنەڭە كٷلەسٸڭ?

 

ٶزٸم دە, كٶك تە, جۇلدىز دا

يە بولا المادىق بٸر قىزعا!

كٸمگە ەندٸ مۇڭىن شاعادى

مەندەي اقىماق تىم قىزبا!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قازاننىڭ قارلى-جاڭبىرى.

 

قازاننىڭ قارلى-جاڭبىرى!

ەلٸكتٸرەدٸ عاجابىڭ!

كٶڭٸلٸمنٸڭ دە بار مۇڭى:

قيمايمىن ەلٸ قاز ەنٸن.

 

قازاننىڭ قارلى-جاڭبىرى,

الاقانىمدا ەرٸدٸڭ.

سٷيەمٸن بٸراق ەر كٷنٸ,

كٷزدٸڭ جاپىراق – ەرٸنٸن.

 

قازاننىڭ قارلى-جاڭبىرى,

تاتادى سەنەن تاڭداي دەم.

سايىن دالانىڭ سان قىرى

ساعىنىشىمنان سارعايعان.

 

قازاننىڭ قارلى-جاڭبىرى,

مەندە جوق – سەنەن تٷرشٸگۋ.

ادامداردىڭ دا تاعدىرى –

قوشتاسۋ, جىلاۋ, كٷرسٸنۋ...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

كٷز.

 

توڭازىعان تٷزدٸڭ گٷلٸن,

كٶڭٸلٸمنەن ٷزدٸم بٷگٸن.

يٸسكەدٸم ٶمٸر-اي دەپ,

كٷرەڭ شاشتى كٷزدٸڭ مۇڭىن.

 

جازعىرمادىم جازدىڭ باعىن.

تامساي بەرەم سٶزدٸڭ دەمٸن.

قيماستىقپەن قىر اسىردىم,

كەۋدەمدەگٸ قازدىڭ بەرٸن.

 

مەنٸڭ سىرىم ايعا مەلٸم.

وڭاشادا – وي دا قالىڭ.

جاپىراقتان – جٷرەك جاساپ,

جانارىممەن ايمالادىم.

 

بەۋ, جٷرەگٸم جاسىن تەكتٸ,

مىنا كٷزدە ەسٸم كەتتٸ.

ماۋقىن باسىپ بۇل ماۋسىم دا,

قۇشاعىما جاسىن تٶكتٸ.

 

بۇلاڭ قاققان بۇلاعى دا,

ٶكسٸدٸ مە, جىلادى ما?!

جەلدٸڭ مۇڭىن ٶز مۇڭىنداي,

سىبىرلايدى قۇلاعىما.

 

ەح, كٷز دەگەن كٷرسٸنسٸم,

جٷرەگٸمنٸڭ دٷرسٸلٸسٸڭ.

سەن سەكٸلدٸ مەن دە سٸرە,

كەرەكپٸن-اۋ تىلسىم ٷشٸن?!

 

 

 

 

قامشى!

شاباندوزدان شىعا قويماس سەرت جۇتاڭ,

اتقا شاپسام جالىن قۇشىپ, ٶرت جۇتام.

سەيگٷلٸكتٸڭ كٶز سوراسىن سٷرتەتٸن,

بەيگە قامشىم

توبىلعى ساپ, تٶرت تۇتام.

 

جىلقى مٸنسەم كٶڭٸل اۋماس كٷيبەڭگە.

ىستىق قانىم تامىرىمدا بيلەۋدە.

تالىس تەرٸ قاق ايىرىلىپ كەتەدٸ,

دويىر قامشىم

يٸرٸلٸپ تيگەندە.

 

تورىمەنەن توپقا كٸرسەڭ دۋ اڭساپ,

ابىروي عوي سالىم سالىپ قۋانساق!

ايبات بەرگەن, قايرات قوسقان بويىما,

كٶكپار قامشىم,

جىلان تەرٸ, جۋان ساپ.

 

اربا شەگٸپ, جەلٸسٸنە شالقىماۋ,

پاي-پاي دەۋسٸز, ٶتكەن ٶمٸر ولقىلاۋ.

دەرتە باسىن ٷش اينالىپ ورايدى,

سوپى قامشىم

ۇزىن قۇلاش, جالقى باۋ.

 

جىلقى سىرىن بٸر ادامداي تٷسٸنەم,

تاڭداپ مٸنەم تارلانبوزدى ٸشٸنەن.

يٸرەمٸن اساۋى كٶپ ٷيٸردٸ,

ٷش شىعىرشىق

ٷيٸر قامشى مىسىمەن.

 

جانعا قۋات سەيگٷلٸككە باي دالام

تەكتٸلەرٸ تۇعىرىنان تايماعان.

اساۋ مٸنسەم باس بەرمەيتٸن, باعىنباي

باپتاۋ قامشىم

بوربايىندا ويناعان!

 

ٶمٸر مىناۋ قىسقا قامشى سابىنداي,

ارعىماق كٷن ٶتٸپ جاتىر ساعىمداي,

قارا ٶلەڭٸم بەيگە بەرمەس -قارا كەر,

كەلەدٸ ەنە,

اۋىزدىققا باعىنباي!

 

 

 

 

 

 

باسپان تاۋ.

 

سەنەن قۇدٸرەت سەزەمٸن, باسپانىم نەن,

ارقار دەمٸ ەسەدٸ قوش قارىڭنان.

قىزىل-جاسىل جايناعان دٷنيە-اي دەپ,

قۇبىلادى شۋاققا تاستا قىناڭ.

 

قاراعانىڭ, ول دا ەسەم تەڭسەلەدٸ.

قارا قيياڭ نەدەگەن ەڭسەلٸ ەدٸ!

شەكەسٸنەن شىق كەپپەس – مەن دە – شٶبٸڭ,

باسپانىم-اۋ, ماعان دا سەنسەڭ ەدٸ!

 

قاباعىڭدا تٷكسيگەن قالىڭ مۇنار,

جاۋىن شاقىر ۇلىڭا, جالىنقۇمار!

ەكٸندٸڭنەن ەڭكەيسەم,

ماڭدايىمنان,

 جۇپارىمەن ٶبەدٸ توبىلعىلار.

 

تالدى-بازار تاسىعان – جيەگٸڭدە.

 مۇز قاتقان, مۇرتىڭا دا يەگٸڭە.

باۋىرىڭا, باسپانىم, مەنٸ دە باس,

سەنٸمەن بٸر – قانىم دا, سٷيەگٸم دە.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قۇزعىن.

 

قۇبا قۇزدارعا قالعىعان,

قارا باس قۇزعىن ساڭعىعان.

الىستان اجال شاقىرىپ,

جىرتقىشتىڭ جولىن اڭدىعان.

 

قۇسقا دا, اڭعا تٷز قىمبات,

ولارعا سور عوي – بٸزدٸڭ باق.

نە قايىرى بار بٸراق تا?!

مىڭ جاساعاننان قۇزعىنداپ.

 

پەندە دە سولاي – وي كٷمەن...

جاسىرىپ كٸمنەن قايمىعام?

داۋا جوق ساعان دٷنيە,

قۇزعىن ۇشىراعان قويىنان!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        يلەۋ-ەلەم.

 

يلەۋٸڭە باسىمدى يٸپ قاراپ ەم,

وندا دا – سول, ابىر-سابىر بار ەلەم

الاقانىممەن ايالاسام,

ماعان دا

قول سوزاسىڭ, بەۋ, قۇمىرسقا قارا مەڭ!

 

قۇلاعىڭا ايتايىنشى سىبىرلاپ,

بٸز دە – سول, قۇمىرسقالىق عۇمىر-باق.

باسىما دا ٶرمەلەپ شىق!

ەركەلە!

قوزىقۇلاق سىي ەكەلدٸم ىرىمداپ.

 

سەلەم بولسىن, ەلەم بولسىن سىي – وسى.

سەن دە ماعان بٸر جاقسىلىق تٸلەشٸ.

تٸرشٸلٸكتٸڭ تۋىس ەتكەن بارلىعىن

قانداي عاجاپ تەڭٸرلٸكتٸڭ جٷيەسٸ!