Sýret Midjourney neirojelisiniń kómegimen jasalǵan
Almatyda úsh oqýshy sabaqtan «qutylýdyń» jolyn taptym dep oilaǵan. Olar mektepke jarylǵysh zat qoiylǵany týraly jalǵan aqparat taratady. Nátijesinde dabyl qaǵylyp, arnaiy qyzmetter jumyldyrylady. Tekserý barysynda qaýip joq ekeni anyqtaldy, biraq oqiǵa oiyn emes qylmys retinde tirkeldi. Bul týraly Terrorizmge qarsy kúres ortalyǵy habarlady.
Qarapaiym tentektik siiaqty kórinetin áreket shyn máninde memleket qaýipsizdigine qaýip tóndiretin quqyq buzýshylyq. Óitkeni árbir jalǵan habar politsiia, qutqarýshy, meditsina qyzmetkerleriniń ýaqytyn, biýdjet qarjysyn jáne qoǵam senimin bosqa jumyldyrý. Osy oraida Ult.kz tilshisi jasóspirimderdiń áreketine kim jaýapty ekenin anyqtap kórdi.
Balalar arasyndaǵy «qaýip mádenieti»
Tekserý málimetine qaraǵanda, jasóspirimder habarlamany sanaly túrde taratqan. Iaǵni olar saldaryn túsinbese de, árekettiń ádeii jasalǵany anyqtalǵan. Sonyń nátijesinde olardyń ata-analary ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Mundai oqiǵalar sońǵy jyldary jiilep keledi. Sarapshylar muny «qaýiptiń tsifrlyq jeńildeýi» dep sipattaidy:
jalǵan aqparat taratý burynǵydai kóp kúshti qajet etpeidi, bir habarlama jetkilikti. Biraq onyń saldary burynǵydan áldeqaida aýyr.
Zań boiynsha «mektepte mina bar», «jarylys bolady» degen habar ázil emes, tótenshe jaǵdai týraly jalǵan aqparat taratý. Mundai áreket mindetti túrde jaýapkershilikke ákeledi.
Balalar endi tek qurban emes, quqyq buzýshy da
Balalarǵa qatysty qylmystar áli de ózekti. Bul týraly Dinara Zakieva telearnadaǵy suhbatynda kún saiyn orta eseppen 5 balaǵa qatysty qylmys tirkeletinin málimdedi. Onyń aitýynsha, eń qaýipti úrdis qylmystyń kóbiniń balanyń jaqyn ortasynda jasalýy.
Qylmystardyń 60– 70 paiyzy ata-ana nemese birge turatyn adamdar tarapynan bolady. Oqiǵalardyń basym bóligi úi ishinde ótedi.
Degenmen jańa bir qubylys baiqaldy, sońǵy jyly balalar arasyndaǵy quqyq buzýshylyq 30 paiyzǵa ósken. Sonyń ishinde:
70% – qarjylyq daýlar
20% – jeke tulǵaǵa qarsy áreketter
Iaǵni bala tek qorǵalatyn tulǵa ǵana emes, kei jaǵdaida quqyq buzýshyǵa da ainalyp otyr.
Jaýapkershilik kimge júkteledi?
Mundai jaǵdaida zań eń aldymen ata-anaǵa qaraidy. 2026 jylǵy qoldanystaǵy normalar boiynsha:
Ákimshilik jaýapkershilik
Ata-ana ÁQBtK-niń 127-baby boiynsha aiyppul tóleidi, balanyń tárbiesine baqylaý jasamaǵany úshin.
Materialdyq shyǵyn
Eger jalǵan habar saldarynan politsiia, órt sóndirý, jedel járdem jumyldyrylsa, barlyq shyǵyndy ata-ana óteidi.
Profilaktikalyq baqylaý
Kámeletke tolmaǵandar inspektory men mektep arnaiy baqylaýǵa alady.
Qylmystyq jaýapkershilik (16 jastan bastap)
Aýyr zardap bolsa, bala ózi qylmystyq jaýapqa tartylýy múmkin.
Másele tártipte emes, túsinikte
Qoǵamda «jas qoi», «ázildedi» degen túsinik bar. Biraq qaýipsizdik júiesi úshin mundai habar — naqty qaýip. Arnaiy qyzmet naqty jarylys pa, álde qaljyń ba dep teksermeidi. Olar ár joly tolyq kúshpen áreket etedi. Sarapshylar muny jańa áleýmettik daǵdarys belgisi deidi. Balalar qaýiptiń shynaiy baǵasyn sezinbei ósip keledi. Tsifrlyq ortadaǵy «prank mádenieti» shynaiy ómirge kóshkende, ol qylmysqa ainalady.
Jalǵan lańkestik habar balalyq tentektik emes, qoǵamdyq qaýipsizdikke soqqy. Bir habarlama:
júzdegen adamdy evakýatsiialaidy;
qala qyzmetterin toqtatady;
memleket qarjysyn jumsatady;
ata-anany jaýapqa tartady;
balanyń bolashaǵyna tańba qaldyrady.
Sondyqtan másele tek quqyqta emes – tárbiede. Balanyń internettegi áreketi endi tek onyń emes, otbasynyń jáne qoǵamnyń jaýapkershiligine ainalyp otyr.
