سۋرەت Midjourney نەيروجەلٸسٸنٸڭ كٶمەگٸمەن جاسالعان
الماتىدا ٷش وقۋشى ساباقتان «قۇتىلۋدىڭ» جولىن تاپتىم دەپ ويلاعان. ولار مەكتەپكە جارىلعىش زات قويىلعانى تۋرالى جالعان اقپارات تاراتادى. نەتيجەسٸندە دابىل قاعىلىپ, ارنايى قىزمەتتەر جۇمىلدىرىلادى. تەكسەرۋ بارىسىندا قاۋٸپ جوق ەكەنٸ انىقتالدى, بٸراق وقيعا ويىن ەمەس قىلمىس رەتٸندە تٸركەلدٸ. بۇل تۋرالى تەرروريزمگە قارسى كٷرەس ورتالىعى حابارلادى.
قاراپايىم تەنتەكتٸك سيياقتى كٶرٸنەتٸن ەرەكەت شىن مەنٸندە مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن قۇقىق بۇزۋشىلىق. ٶيتكەنٸ ەربٸر جالعان حابار پوليتسييا, قۇتقارۋشى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ۋاقىتىن, بيۋدجەت قارجىسىن جەنە قوعام سەنٸمٸن بوسقا جۇمىلدىرۋ. وسى ورايدا Ult.kz تٸلشٸسٸ جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ەرەكەتٸنە كٸم جاۋاپتى ەكەنٸن انىقتاپ كٶردٸ.
بالالار اراسىنداعى «قاۋٸپ مەدەنيەتٸ»
تەكسەرۋ مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, جاسٶسپٸرٸمدەر حابارلامانى سانالى تٷردە تاراتقان. ياعني ولار سالدارىن تٷسٸنبەسە دە, ەرەكەتتٸڭ ەدەيٸ جاسالعانى انىقتالعان. سونىڭ نەتيجەسٸندە ولاردىڭ اتا-انالارى ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
مۇنداي وقيعالار سوڭعى جىلدارى جيٸلەپ كەلەدٸ. ساراپشىلار مۇنى «قاۋٸپتٸڭ تسيفرلىق جەڭٸلدەۋٸ» دەپ سيپاتتايدى:
جالعان اقپارات تاراتۋ بۇرىنعىداي كٶپ كٷشتٸ قاجەت ەتپەيدٸ, بٸر حابارلاما جەتكٸلٸكتٸ. بٸراق ونىڭ سالدارى بۇرىنعىدان ەلدەقايدا اۋىر.
زاڭ بويىنشا «مەكتەپتە مينا بار», «جارىلىس بولادى» دەگەن حابار ەزٸل ەمەس, تٶتەنشە جاعداي تۋرالى جالعان اقپارات تاراتۋ. مۇنداي ەرەكەت مٸندەتتٸ تٷردە جاۋاپكەرشٸلٸككە ەكەلەدٸ.
بالالار ەندٸ تەك قۇربان ەمەس, قۇقىق بۇزۋشى دا
بالالارعا قاتىستى قىلمىستار ەلٸ دە ٶزەكتٸ. بۇل تۋرالى دينارا زاكيەۆا تەلەارناداعى سۇحباتىندا كٷن سايىن ورتا ەسەپپەن 5 بالاعا قاتىستى قىلمىس تٸركەلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەڭ قاۋٸپتٸ ٷردٸس قىلمىستىڭ كٶبٸنٸڭ بالانىڭ جاقىن ورتاسىندا جاسالۋى.
قىلمىستاردىڭ 60– 70 پايىزى اتا-انا نەمەسە بٸرگە تۇراتىن ادامدار تاراپىنان بولادى. وقيعالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٷي ٸشٸندە ٶتەدٸ.
دەگەنمەن جاڭا بٸر قۇبىلىس بايقالدى, سوڭعى جىلى بالالار اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىق 30 پايىزعا ٶسكەن. سونىڭ ٸشٸندە:
70% – قارجىلىق داۋلار
20% – جەكە تۇلعاعا قارسى ەرەكەتتەر
ياعني بالا تەك قورعالاتىن تۇلعا عانا ەمەس, كەي جاعدايدا قۇقىق بۇزۋشىعا دا اينالىپ وتىر.
جاۋاپكەرشٸلٸك كٸمگە جٷكتەلەدٸ?
مۇنداي جاعدايدا زاڭ ەڭ الدىمەن اتا-اناعا قارايدى. 2026 جىلعى قولدانىستاعى نورمالار بويىنشا:
ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك
اتا-انا ەقبتك-نٸڭ 127-بابى بويىنشا ايىپپۇل تٶلەيدٸ, بالانىڭ تەربيەسٸنە باقىلاۋ جاساماعانى ٷشٸن.
ماتەريالدىق شىعىن
ەگەر جالعان حابار سالدارىنان پوليتسييا, ٶرت سٶندٸرۋ, جەدەل جەردەم جۇمىلدىرىلسا, بارلىق شىعىندى اتا-انا ٶتەيدٸ.
پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ
كەمەلەتكە تولماعاندار ينسپەكتورى مەن مەكتەپ ارنايى باقىلاۋعا الادى.
قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك (16 جاستان باستاپ)
اۋىر زارداپ بولسا, بالا ٶزٸ قىلمىستىق جاۋاپقا تارتىلۋى مٷمكٸن.
مەسەلە تەرتٸپتە ەمەس, تٷسٸنٸكتە
قوعامدا «جاس قوي», «ەزٸلدەدٸ» دەگەن تٷسٸنٸك بار. بٸراق قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸ ٷشٸن مۇنداي حابار — ناقتى قاۋٸپ. ارنايى قىزمەت ناقتى جارىلىس پا, ەلدە قالجىڭ با دەپ تەكسەرمەيدٸ. ولار ەر جولى تولىق كٷشپەن ەرەكەت ەتەدٸ. ساراپشىلار مۇنى جاڭا ەلەۋمەتتٸك داعدارىس بەلگٸسٸ دەيدٸ. بالالار قاۋٸپتٸڭ شىنايى باعاسىن سەزٸنبەي ٶسٸپ كەلەدٸ. تسيفرلىق ورتاداعى «پرانك مەدەنيەتٸ» شىنايى ٶمٸرگە كٶشكەندە, ول قىلمىسقا اينالادى.
جالعان لاڭكەستٸك حابار بالالىق تەنتەكتٸك ەمەس, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸككە سوققى. بٸر حابارلاما:
جٷزدەگەن ادامدى ەۆاكۋاتسييالايدى;
قالا قىزمەتتەرٸن توقتاتادى;
مەملەكەت قارجىسىن جۇمساتادى;
اتا-انانى جاۋاپقا تارتادى;
بالانىڭ بولاشاعىنا تاڭبا قالدىرادى.
سوندىقتان مەسەلە تەك قۇقىقتا ەمەس – تەربيەدە. بالانىڭ ينتەرنەتتەگٸ ەرەكەتٸ ەندٸ تەك ونىڭ ەمەس, وتباسىنىڭ جەنە قوعامنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە اينالىپ وتىر.
