«Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń prezidenti, belgili mediamenedjer Bibigúl Jeksenbaimen Instagram arqyly suhbattasqan, meditsina ǵylymdarynyń doktory, professor, DDSU-da qyzmet etken Maqsut Quljanov osyndai boljamymen bólisti, dep habarlaidy QazAqparat.
«Jalpy Vetnam bolsyn, Qytai bolsyn tártipke qatty baǵynatyn halyq. Ol jaqta jazalaý júiesi de qatty. Úkimettiń aitqan qaǵidalaryn ol jaqtarda qatań ustanady. Al Eýropaǵa kelsek, ol elderde jaǵdai basqasha. Demokratiialyq elderdegi mentalitet basqa. Óz elimdi jamandaǵanym emes, biraq bizdiń eldiń ishki tártibi azdaý. Ózimizdi de, jaqyndarymyzdy da oilamaimyz. Qazaq ǵasyrlardan kele jatqan ádet-ǵuryptaryn saqtaidy. Álbette ol dástúrler saqtalýy kerek. Biraq ár nárseniń óz oryny bar. Keshe ǵana Prezident Qasym-Jomart Toqaev «qashanǵy toilai beremiz» dep aityp jatyr. Qazir pragmatizmdi qolǵa alyp, ózimizdi de, ózgeni de oilaý kerek», - dedi Maqsut Quljanov.
Professordyń aitýynsha, Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý júiesi keńestik kezeńnen qalǵan. Ol tusta elde juqpaly aýrýlar kóp taramai, kóbinese juqpaly emes aýrýlar keń taraǵan.
«Arterialdy gipertaniia, qant diabeti, semizdik, onkologiia aýrýlary... Iaǵni aýrýlardyń 80-85 paiyzy infektsiialyq emes aýrýlar boldy. Ótken ǵasyrdyń ortasynan bastap infektsiialyq aýrýlar azaiyp ketti. Keibir ǵalymdar tipti «aldymyzdaǵy 10-15 jylda infektsiialyq aýrýlar aramyzdan ketedi, meditsina damydy» dep te boljam jasaityn. Bul boljam durys bolmai shyqty. Infektsiialyq aýrýlar qazir kóbeiip keledi. Densaýlyq saqtaý júiesinde «umytylǵan aýrýlar» degen termin bar. Kezinde bolǵan aýrý túrlerin halyqpen birge meditsina júiesi de umytyp ketken. Óitkeni ol aýrýlardyń sany azaidy. Meditsina ýniversitetterinde bul aýrýlarǵa mán bermedi. Sol umytylǵan aýrýlar bizdiń qoǵamǵa, dúniejúzi boiynsha qaityp kelip jatyr», - dedi ol.
Maqsut Quljanov osy sebepti juqpaly aýrýlarǵa qazir kóp kóńil bólinýi kerektigin jetkizdi.
«Meditsina ýniversitetterdiń oqý baǵdarlamasyna infektsiialyq aýrýlardy zertteý baǵdarlamalaryn keńinen kirgizý kerek. Epidemiologtardy qaitadan kóbirek daiyndaý kerek. Juqpaly aýrýlardy emdeitin dárigerlerdiń sanyn da, sapasyn da arttyrǵan durys. Juqpaly aýrýhanalar sany da artýy tiis. Qazirgi jaǵdaida osy máselege memlekettik deńgeide qatty kóńil aýdarý kerek. Bul – Qazaqstan ǵana emes, dúniejúzilik deńgeide aldyńǵy orynǵa shyqqan másele», - dedi ol.
