«باس رەداكتورلار كلۋبى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ, بەلگٸلٸ مەديامەنەدجەر بيبٸگٷل جەكسەنبايمەن Instagram ارقىلى سۇحباتتاسقان, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ددسۇ-دا قىزمەت ەتكەن ماقسۇت قۇلجانوۆ وسىنداي بولجامىمەن بٶلٸستٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«جالپى ۆەتنام بولسىن, قىتاي بولسىن تەرتٸپكە قاتتى باعىناتىن حالىق. ول جاقتا جازالاۋ جٷيەسٸ دە قاتتى. ٷكٸمەتتٸڭ ايتقان قاعيدالارىن ول جاقتاردا قاتاڭ ۇستانادى. ال ەۋروپاعا كەلسەك, ول ەلدەردە جاعداي باسقاشا. دەموكراتييالىق ەلدەردەگٸ مەنتاليتەت باسقا. ٶز ەلٸمدٸ جامانداعانىم ەمەس, بٸراق بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ٸشكٸ تەرتٸبٸ ازداۋ. ٶزٸمٸزدٸ دە, جاقىندارىمىزدى دا ويلامايمىز. قازاق عاسىرلاردان كەلە جاتقان ەدەت-عۇرىپتارىن ساقتايدى. ەلبەتتە ول دەستٷرلەر ساقتالۋى كەرەك. بٸراق ەر نەرسەنٸڭ ٶز ورىنى بار. كەشە عانا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «قاشانعى تويلاي بەرەمٸز» دەپ ايتىپ جاتىر. قازٸر پراگماتيزمدٸ قولعا الىپ, ٶزٸمٸزدٸ دە, ٶزگەنٸ دە ويلاۋ كەرەك», - دەدٸ ماقسۇت قۇلجانوۆ.
پروفەسسوردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ كەڭەستٸك كەزەڭنەن قالعان. ول تۇستا ەلدە جۇقپالى اۋرۋلار كٶپ تاراماي, كٶبٸنەسە جۇقپالى ەمەس اۋرۋلار كەڭ تاراعان.
«ارتەريالدى گيپەرتانييا, قانت ديابەتٸ, سەمٸزدٸك, ونكولوگييا اۋرۋلارى... ياعني اۋرۋلاردىڭ 80-85 پايىزى ينفەكتسييالىق ەمەس اۋرۋلار بولدى. ٶتكەن عاسىردىڭ ورتاسىنان باستاپ ينفەكتسييالىق اۋرۋلار ازايىپ كەتتٸ. كەيبٸر عالىمدار تٸپتٸ «الدىمىزداعى 10-15 جىلدا ينفەكتسييالىق اۋرۋلار ارامىزدان كەتەدٸ, مەديتسينا دامىدى» دەپ تە بولجام جاسايتىن. بۇل بولجام دۇرىس بولماي شىقتى. ينفەكتسييالىق اۋرۋلار قازٸر كٶبەيٸپ كەلەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندە «ۇمىتىلعان اۋرۋلار» دەگەن تەرمين بار. كەزٸندە بولعان اۋرۋ تٷرلەرٸن حالىقپەن بٸرگە مەديتسينا جٷيەسٸ دە ۇمىتىپ كەتكەن. ٶيتكەنٸ ول اۋرۋلاردىڭ سانى ازايدى. مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتتەرٸندە بۇل اۋرۋلارعا مەن بەرمەدٸ. سول ۇمىتىلعان اۋرۋلار بٸزدٸڭ قوعامعا, دٷنيەجٷزٸ بويىنشا قايتىپ كەلٸپ جاتىر», - دەدٸ ول.
ماقسۇت قۇلجانوۆ وسى سەبەپتٸ جۇقپالى اۋرۋلارعا قازٸر كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنۋٸ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزدٸ.
«مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ينفەكتسييالىق اۋرۋلاردى زەرتتەۋ باعدارلامالارىن كەڭٸنەن كٸرگٸزۋ كەرەك. ەپيدەميولوگتاردى قايتادان كٶبٸرەك دايىنداۋ كەرەك. جۇقپالى اۋرۋلاردى ەمدەيتٸن دەرٸگەرلەردٸڭ سانىن دا, ساپاسىن دا ارتتىرعان دۇرىس. جۇقپالى اۋرۋحانالار سانى دا ارتۋى تيٸس. قازٸرگٸ جاعدايدا وسى مەسەلەگە مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە قاتتى كٶڭٸل اۋدارۋ كەرەك. بۇل – قازاقستان عانا ەمەس, دٷنيەجٷزٸلٸك دەڭگەيدە الدىڭعى ورىنعا شىققان مەسەلە», - دەدٸ ول.
