M.Beketaev. El prezidentiniń zań deńgeiinde bekitilgen ókilettikterin qaita bólý týraly

Qazaqstannyń 2050 jylǵa qarai dúnie júziniń eń damyǵan 30 memleketiniń qataryna kirý jónindegi Memleket basshysy belgilegen biik maqsattarǵa jetý tek ulttyq quqyq júiesine jáne qoǵamnyń basqa da mańyzdy institýttaryna ǵana emes, memlekettik qu­rylysqa da, biliktiń teńdestirilgen tar­maq­tary arqyly basqarýdyń zamanaýi ny­sanynyń bolýy máselelerinde damyǵan el­de­r­men tepe-teńdikti saqtaýǵa da joǵary ta­laptar qoiady.

1995 jylǵy 30 tamyzda respýblikalyq re­ferendýmda qabyldanǵan Qazaqstan Res­pýb­likasynyń qoldanystaǵy Konstitýtsiiasy de­mokratiialyq, zaiyrly, quqyqtyq jáne áleý­mettik memleket qurý maqsatyn, onyń ju­mys isteýiniń negizgi qaǵidattaryn or­nyq­t­yrdy, onyń eń qymbat qazynasy adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bos­tan­dyqtary. Ótken kezeń ishinde eli­miz ne­gizgi áleýmettik-ekonomikalyq já­ne saia­si reformalardy oidaǵydai júr­giz­di, ha­lyq­ara­lyq qoǵamdastyqtyń tolyq qu­qyq­ty mú­she­sine ainaldy.

Memleket basshysy óziniń úndeýinde «Bú­ginde álem kóz aldymyzda ózgerip ja­tyr. Qoǵamdyq protsesterdiń jedeldigi men kúrdeliligi Qazaqstanda da údep kele­di. Bolashaq tarih bizdiń aldymyzǵa sóz­siz qoiatyn jahandyq jáne óńirlik qyr kór­setýlerge qalai den qoiý kerektigin biz bú­gin­nen bastap oilaýǵa tiispiz», dep atap ótti.

Áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdailar ózgerdi. Bul ózgerister álemdik ekonomikada, sol siiaqty otandyq ekonomikada baiqalýda. Mysaly, táýelsizdik jyldary ishinde Qazaqstan­nyń dollarlyq mándegi ishki jalpy ónimi — 20 ese, ortasha jalaqy 17 ese ósti.

Áleýmettik salaǵa shyǵystar ishki jal­py ónimniń 6 %-nan 10%-ǵa deiin artty. Qazaqstan­dyq­tardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 72 jas­qa deiin uzardy. 100 million sharshy metrden astam turǵyn úi berildi.

Qazaqstan 2007 jyldan bastap indeks­te­letin DEF Ǵalamdyq básekege qabilettilik rei­tingin­de biz óz jaǵdaiymyzdy 61-pozi­tsiia­d­an (2007 jyly) 53-pozitsiiaǵa deiin (2016 jylǵa qarai) jaqsartyp aldyq.

Doinq Business reitinginde Qazaqstan 2007 jyl­dan bastap óz jaǵdaiyn 59-pozitsiiadan 35-pozitsiiaǵa deiin jaqsartty.

Munyń ózi bizdiń jańa ekonomikalyq jaǵdaida ómir súrip jatqanymyzdy dáleldeidi. Mundai jaǵdaida, Úkimettiń al­dyn­da aǵymdaǵy máselelerdi jedel she­shý mindeti tur. Úkimette bul úshin qa­jetti derbestik jáne elde ózgerip jatqan áleý­met­tik-ekonomikalyq jaǵdaiǵa den qoiý múm­kin­digi bolýǵa tiis.

Osyǵan bailanysty «Nur Otan» par­tiia­synyń HVI sezinde Memleket basshysy bel­gilep bergen 5 reforma qoǵamnyń barlyq qo­ǵamdyq institýttaryn qurylymdyq ja­ǵy­nan jańǵyrtýdy tereńdetip, sol arqyly al­da turǵan maqsatqa jaqyndai túsýge ba­ǵyttalǵan.

Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qar­sańynda Elbasy elimiz ben halqymyz úshin ómirlik mańyzy bar memlekettilikti odan ári damytý – Parlamentti kúsheitip, Úki­mettiń eseptiligi men derbestigin keńeitý ke­zeńin belgiledi.

Memleket basshysynyń ókimimen qu­ryl­ǵan Memlekettik bilik tarmaqtary ara­syn­daǵy ókilettikterdi qaita bólý máseleleri jó­nin­degi jumys toby jumysynyń nátijeleri boiynsha N.Á.Nazarbaev 2017 jylǵy 25 qań­tarda Qazaqstan halqyna arnaiy úndeý jasady, onda memlekettik bilik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaita bólýdiń negizgi baǵyttaryn aiqyndap berdi.

Birinshiden, bul Konstitýtsiiada bel­gi­lengen ókilettikterdi qaita bólý máselesi. Usynylyp otyrǵan túzetýler resmi BAQ-ta bu­ryn jariialanǵan jáne olarmen barlyǵy ta­nysa alady jáne óz usynystaryn bere ala­dy.

Ekinshiden, bul Respýblika Prezidentiniń zańda belgilengen áleýmettik-ekonomikalyq protsesterdi retteý boiynsha jáne Respýblika Prezidentiniń Memleket basshysy retindegi konstitýtsiialyq mártebesin qozǵamaityn óki­lettikterin tómengi deńgeige berý máse­le­leri.

Respýblika Prezidenti Úkimetke tiisti zań jobasyn ázirleýdi jáne Parlamenttiń aǵym­daǵy sessiiasynyń sońyna deiin ony qabyldaý úshin Parlamenttiń basym jos­pa­ry­na engizýdi tapsyrdy.

Ádilet ministrligi qazirgi ýaqytta múddeli memlekettik organdarmen birlesip osyn­dai zań jobasyn ázirleýde.

Búginde Memleket basshysy retin­de­gi mártebesin aiqyndaityn jáne Kon­sti­týtsiiada kózdelgen Respýblika Pre­zi­dentiniń ókilettikterimen qatar, ádette, at­qa­rý­shy bilik tarmaǵyna tán memlekettik basqarý salasyna jatatyn zańnamaly túrde belgilengen kóptegen uiymdastyrýshylyq-quqyqtyq jáne basqarýshylyq ókilettikter bar.

Osyǵan bailanysty el Prezidentiniń bir­qa­tar basqarýshylyq ókilettikteri memleket pen qoǵamǵa qaýip tóndirmei basqarýdyń tómen turǵan deńgeiine berilýi jáne Úkimet pen ózge de atqarýshy organdardyń arasynda qaita bólinýi múmkin.

Nátijesinde, jumys toby Memleket bas­shysynyń Úkimet pen keibir atqarýshy organdarǵa berilýi múmkin ókilettikteriniń qaita bólinýi boiynsha 40 shaqty usynys ázirledi.

Mysaly, Úkimettiń quzyretine berilýi múm­kin ekonomika, biýdjettik josparlaý jáne kásipkerlik qyzmet salasyndaǵy Mem­le­ket basshysynyń uiymdastyrýshylyq-qu­qyqtyq ókilettikterin qaita bólýge ba­ǵyttalǵan túzetýlerdiń tutas kesheni ázir­lendi. Bul:

memlekettik-jekeshelik áriptestik maq­sattary úshin berilýge jatpaityn obekti­lerdiń tizbesin qalyptastyrý;

olardy yntalandyrý maqsatynda eko­no­mikanyń basym sektorlaryn aiqyndaý;

kásipkerlik qyzmetti júzege asyratyn já­ne qaiyrymdylyqty damytýǵa eleýli úles qosqan biznes sýbektileri úshin qur­met­ti ataqtar taǵaiyndaý tártibin bekitý;

Respýblikalyq biýdjet komissiiasyn qurý (RBK);

RBK erejesi men quramyn bekitý;

memlekettik josparlaý júiesin jáne keibir basqa da júielerin aiqyndaý jónindegi fýnktsiialar.

Bul Úkimetke ózine júktelgen fýnktsiia­lar­dy tiimdi túrde júzege asyrýǵa jáne sol arqyly onyń jaýapkershiligin arttyra oty­ryp, ulttyq ekonomika sektoryn tikelei retteýge múmkindik beredi.

Uiymdastyrýshylyq-ókimdik sipatqa ie jekelegen ókilettikter bar. Mysaly, memlekettik kásiporyndar qurý;

taýarlardy, jumystardy, kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý memlekettik satyp alý rásimderinen tys júrgiziletin tulǵany aiqyndaý;

merekelik kúnder tizbesin jáne mem­le­ket­tik organ týraly úlgi erejeni bekitý já­ne t.b.

Memleket basshysynyń birqatar óki­let­tikteri, jumys tobynyń pikiri boiynsha, Pre­zi­dent Ákimshiliginiń kelisimimen Úkimettiń qu­zyretine berilýi múmkin. Bul Memleket bas­shysynyń eldiń syrtqy jáne ishki saia­satynda, ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabilettiliginde negizgi basymdyqtardy ai­qyn­daý boiynsha fýnktsiiasyn saqtaýmen bai­lanysty. Jumys toby osyndailardyń qa­taryna:

— memlekettik organdarǵa, sheteldik mekeme­lerge jáne ózge de uiymdarǵa laýa­zym­dy adamdardy issaparǵa jiberý tártibin ai­qyndaýdy;

— memlekettik qyzmetshilerdi daiarlaý, qaita daiarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý tártibin bekitýdi;

— memlekettik qyzmetshilerge bonýstar tóleý, materialdyq kómek kórsetý tártibi men sharttaryn aiqyndaýdy;

— «B» korpýsyndaǵy ákimshilik mem­le­kettik qyzmetshilerdiń laýazymdyq ailyq­aqyla­ryna ústeme belgileýdi;

— memlekettik qyzmetshilerdiń jumys óti­lin esepteý tártibin aiqyndaýdy;

— Qazaqstannyń áýe keńistigin buzýshy áýe kemelerine qarý men jaýyngerlik tehnikany qoldaný qaǵidalaryn bekitýdi;

— qorǵalatyn memlekettik obektilerdiń tizbesin aiqyndaýdy;

— jeke kásipkerlik sýbektilerin tekserýdi bel­gili bir merzimge toqtata turýdy;

— sybailas jemqorlyq táýekelderin syr­t­-
qy taldaý tártibin aiqyndaýdy jatqyzady.

Jumys toby músheleriniń mynadai:

— arnaiy ekonomikalyq aimaqtardy qu­rý jáne joiý (AEA), AEA shekarasyn já­ne qoldanys merzimin aiqyndaý, AEA qyzmetiniń túrlerin, AEA týraly ere­je­ni, AEA jumys isteýiniń nysanaly indi­ka­tor­la­ryn jáne olarǵa qol jetkize al­maýdyń eń tó­men deńgeilerin bekitý;

— memlekettik josparlaý salasyndaǵy quqyqtyq aktilerdiń túrlerin jáne olardy ázirleý tártibin aiqyndaý;

— «Innovatsiialyq tehnologiialar parki» inno­vatsiialyq klasteriniń Qamqorshylyq keńesin qurý, ol týraly ereje men onyń quramyn bekitý;

— astananyń sáýlet keńesin qurý, onyń der­bes quramy men erejesin bekitý;

— sýdialarǵa kýálikter berý tártibin aiqyndaý;

— arnaiy valiýtalyq rejimdi engizý;

— respýblikalyq biýdjet jobasyn ázir­leý tártibin, respýblikalyq biýdjettiń at­qa­rylýy týraly jyldyq esepti jasaý jáne usyný tártibin bekitý;

— strategiialyq jospardy iske asyrý týra­ly esepti jasaý jáne usyný tártibin bekitý siiaq­ty arnaiy jáne salalyq fýnktsiialardy Úki­met pen jekelegen ortalyq memlekettik organdar deńgeiine jatqyzý maqsatqa laiyq ekendigi týraly pikirleri birdei bolǵanyn atap ótý kerek.

Fýnktsiialardy osylai aýqymdy túr­de qaita qaraý tutastai Úkimettiń já­ne onyń músheleriniń jeke alǵandaǵy jaýap­ker­shi­ligin arttyrý máselesin basty nazarǵa alý­ǵa sebepshi bolady. Osylaisha Qazaqstan Res­pýb­likasynyń Úkimeti jumys isteitin jańa naq­ty ahýal týyndaidy.

Bul Memleket basshysy N.Á. Nazarbaev­tyń arnaiy úndeýinde aiqyndalǵan báseke­ge qabiletti ulttyq ekonomikany qalyp­tas­ty­rý­da jáne damytýda memlekettik saiasattyń qisyndy jalǵasy bolyp tabylady.

QR Ádilet ministri M.Beketaev

Ult portaly