Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisinde «Stalking pen nekege májbúrleýdiń aldyn alý: zańnama, qorǵaý jáne vedomstvoaralyq ózara is-qimyl» taqyrybynda dóńgelek ústel ótýde, dep habarlaidy ult.kz.
Is-sharaǵa Májilis depýtattary, Bas prokýratýra, Ishki ister ministrligi, Adam quqyqtary jónindegi ýákil institýty, Prezident janyndaǵy Áielder isteri jáne otbasylyq-demografiialyq saiasat jónindegi ulttyq komissiia ókilderi, sondai-aq zańgerler, quqyq qorǵaýshylar men sarapshylar qatysýda.
Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komitetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva stalking pen nekege májbúrleý úshin qylmystyq jaýapkershiliktiń engizilýi azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdaǵy mańyzdy qadam ekenin atap ótti.
Dóńgelek ústelde sóz sóilegen Adam quqyqtary jónindegi ýákil Artýr Lastaev nekege májbúrleý úshin qylmystyq jaýapkershilik engizý bastamasy alǵash ret 2023 jyly kóterilgenin aitty. Onyń sózinshe, bul másele boiynsha Birikken Ulttar Uiymynyń birqatar komitetteri de alańdaýshylyq bildirgen.
Ombýdsmenniń aitýynsha, ótken jyldyń 16 shildesinde Prezident qol qoiǵan zań aiasynda Qylmystyq kodekske nekege májbúrleý úshin jaýapkershilik kózdeitin 125-1-bap engizildi.
«Qabyldanǵan normanyń ereksheligi – ol tek qyz alyp qashý faktilerin ǵana emes, nekege májbúrleýdiń ózge de túrlerin qamtidy. Atap aitqanda, kúsh qoldaný qaýpi, múlikti joiýmen qorqytý nemese bopsalaý arqyly nekege májbúrleý áreketteri úshin jaýapkershilik qarastyrylǵan», – dedi Artýr Lastaev.
Ol sondai-aq Qazaqstandaǵy zańnamanyń kórshiles memleketterdegi uqsas normalardan aiyrmashylyǵy bar ekenin atap ótti. Zań áielderdi ǵana emes, er adamdardy da nekege májbúrleýden qorǵaidy. Bul tásil halyqaralyq standarttarǵa jáne genderlik teńdik qaǵidatyna sáikes keledi.
Talqylaý barysynda Májilis depýtaty Natalia Dementeva qoǵamnyń stalkingke degen kózqarasyn ózgertý qajettigine toqtaldy.
«Stalking – tabandylyqtyń nemese qamqorlyqtyń belgisi emes. Bul adamnyń jeke shekarasyn, qaýipsizdikke jáne erkin tańdaý jasaýǵa degen quqyǵyn buzý. Sondyqtan qoǵamda qýdalaýdyń kez kelgen túrine tózbeýshilik mádenietin qalyptastyrý mańyzdy», – dedi depýtat.
Qatysýshylar jastar arasyndaǵy profilaktikalyq jumysty kúsheitý, kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne azamattardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý máselelerin de talqylaýda.
Sondai-aq Adam quqyqtary jónindegi ýákil institýty qazirgi ýaqytta áielderdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa arnalǵan ǵylymi monografiia ázirlep jatqanyn habarlady. Eńbekte halyqaralyq standarttar, áielderge qatysty zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý tetikteri, quqyqqa qol jetkizý máseleleri, sondai-aq osal toptaǵy áielderdiń quqyqtaryn qorǵaý taqyryptary qamtylǵan. Monografiia jaqyn arada aiaqtalyp, quqyq qorǵaý institýtynyń resmi saitynda jariialanady.
Dóńgelek ústelde sóz sóilegen advokat Ainur Toqaeva Qylmystyq kodekstegi stalking týraly 115-1-bapty jetildirý qajettigin aitty. Onyń pikirinshe, qazirgi redaktsiia qýdalaýdyń aýyrlyq dárejesin, uzaqtyǵyn jáne saldaryn tolyq eskermeidi.
«Stalking týraly qoldanystaǵy bap qýdalaýdyń aýyrlyq dárejesin, uzaqtyǵyn jáne saldaryn tolyq eskermeidi. Sondyqtan kiberstalking, kúsh qoldaný qaýpi, bopsalaý jáne psihologiialyq zardaptarǵa ákelgen jaǵdailar siiaqty aýyrlatatyn belgilerdi engizý qajet», – dedi advokat.
Sondai-aq A. Toqaeva qyz alyp qashý men mazasyz qýdalaýdy romantika nemese dástúr retinde qabyldaýǵa bolmaitynyn aityp, halyq arasynda keńinen túsindirý jumystaryn júrgizý qajettigin atap ótti.
Is-shara aiasynda jýrnalist ári qoǵam qairatkeri Dana Nurjigittiń stalking pen psihologiialyq qýdalaý máselelerine arnalǵan «Kóleńke» kitabynyń tusaýkeseri ótti.
Dóńgelek ústelde qatysýshylar stalking pen nekege májbúrleýge qarsy kúrestiń tiimdiligi zańnamany jetildirýmen qatar, quqyq qoldaný tájiribesin damytýǵa, vedomstvoaralyq ózara is-qimyldy kúsheitýge jáne qoǵamdaǵy profilaktikalyq jumystardy júieli júrgizýge bailanysty ekenin atap ótti.
