Búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda depýtat Saýytbek Abdrahmanov ken qorlarynyń sarqylýyna qatysty Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligine saýal joldady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Elimizdegi jer bailyǵy jaǵynan erekshe óńirdiń biri, tipti biregeii – Shyǵys Qazaqstan. «Ór Altai, asqar Altai, asqan Altai, Aǵyzǵan qara altyndy tastan Altai» dep ánge qosylatyn ózgeshe óńirdiń ekonomikasynda, ásirese, tústi metallýrgiianyń alatyn orny erekshe. Bul jerdiń qoinaýynda qymbat baǵaly metall óndiriletin 50-den astam ken orny bar ekenin, titan, magnii, tantal tek osy oblystan shyǵatynyn, myryshtyń, mystyń asa bai kenishteri sonda ornalasqanyn aitýdyń ózi jetkilikti. Alaida, alańdatatyn jailar da barshylyq. Sailaýshylarmen kezdesýler barysynda ortaǵa salynǵan máselelerdiń Siz basqaratyn salaǵa tikelei bailanysty qyryn ǵana qozǵamaqpyz. Geologiiada mineral-shikizat bazasynyń tolyqtyrylýy onyń óndirisiniń kóleminen asyp túsip otyrýǵa tiis ekendigi Vikipediiany túrtip qalǵan adamǵa da belgili. Sala mamandary keiingi kezde osy qaǵidattyń saqtalmai otyrǵanyn ashyq aitady. Eger ár nárseni óziniń atymen ataityn bolsaq, otandyq tústi metallýrgiianyń irgetasy sanalatyn bul óńirde ken qorlarynyń sarqylýǵa baǵyt alǵany anyq kórinip tur», - dedi Abdrahmanov QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Maǵzum Myrzaǵalievtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.
Onyń aitýynsha, ken oryndaryn igerýdiń qazirgi qarqynymen Shyǵys Qazaqstannyń ken qorlary shamamen 2035-2040-shy jyldarǵa qarai túgesilýi de múmkin dep sanaityn mamandar da bar. Bul - kúni erteń-aq kelip qalatyn ýaqyt. Mamandar óńir metallýrgiiasyn syrttan ákelinetin shikizatty óńdeýge qarai beiimdeý qajettigi týyndaýy múmkin ekendigi týraly da aita bastady. Muny kózge elestetýdiń ózi qiyn. Satyp alynatyn shikizatqa aýysqanda ónimniń ózindik quny anaǵurlym ósetini, soǵan sai eldiń eksporttyq áleýeti álsireitini ózinen ózi túsinikti.
«Máseleniń túiini nede? Máseleniń túiini – geologiialyq barlaý jumystarynda. Sońǵy shirek ǵasyrdyń ishinde bul oblysta eski ken oryndaryna balama bolatyndai, solardy almastyratyndai birde-bir iri ken orny ashylmaǵan. Salanyń kez kelgen mamany turmaq, myna bizdiń ózimiz ken orny ashylǵannan keiin de ony igerýdi bastaý talai jyldarǵa sozylatynyn jaqsy bilemiz. Geologiiada jerdi qazyp qalyp, ken ornyn asha beretin kez kelmeske ketken. Jerdiń bergi qabatynyń bári zerttelip bitkeli qashan. Biraq, qazaq jeriniń qazynasy báribir qyrýar. Uly ǵalymymyz Qanysh Sátbaev negizdep ketken metallogeniia mektebiniń ken oryndarynyń paida bolýy men ornalasý zańdylyqtaryn sipattap berýi boiynsha Shyǵys Qazaqstanda tórt birdei ken beldeýi – polimetall, altyn, sirek metall jáne mys beldeýleri bar. Olardyń endigi qazynasy áldeqaida tereńde jatyr. Bul qazyna georadarlardyń, jer serigi arqyly jasalatyn túsirilimderdiń, seismikalyq jáne biohimiialyq tásilderdiń arqasynda ǵana ashyla alady. Buryn ken igerý turǵysynan onsha nazar aýdarylmai kelgen Zaisan jerinen 5 milliard tekshe metrlik tabiǵi gazdyń, 10 million tonnalyq munaidyń, 100 million tonnalyq taqtatastyń (slanets) boljamdy qory osyndai tásildermen tabylǵanyn Siz jaqsy bilesiz», - dedi Abdrahmanov.
«Árine, biz bir oblystan ǵana mysal keltirýmen shektelgenmen, bul másele búkil el kóleminde kókeikesti ekendigi belgili. Táýelsizdik jyldarynda munaidy, gazdy geologiialyq barlaý jumystary úlken tabysqa qolymyzdy jetkizgenimen, tústi jáne sirek metaldarda negizinen keshegi keńestik kezeńde ashylǵan, arshylǵan ken oryndaryn igerýmen kele jatqanymyz anyq. Bul sala serpilisti talap etip tur. Bolashaqta otandyq metallýrgiiany syrttan ákelinetin shikizatqa táýeldi etip qoiýǵa jol berilmeidi dep senemiz», - dedi depýtat.
