بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ كەن قورلارىنىڭ سارقىلۋىنا قاتىستى ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸنە ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«ەلٸمٸزدەگٸ جەر بايلىعى جاعىنان ەرەكشە ٶڭٸردٸڭ بٸرٸ, تٸپتٸ بٸرەگەيٸ – شىعىس قازاقستان. «ٶر التاي, اسقار التاي, اسقان التاي, اعىزعان قارا التىندى تاستان التاي» دەپ ەنگە قوسىلاتىن ٶزگەشە ٶڭٸردٸڭ ەكونوميكاسىندا, ەسٸرەسە, تٷستٸ مەتاللۋرگييانىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. بۇل جەردٸڭ قويناۋىندا قىمبات باعالى مەتالل ٶندٸرٸلەتٸن 50-دەن استام كەن ورنى بار ەكەنٸن, تيتان, ماگنيي, تانتال تەك وسى وبلىستان شىعاتىنىن, مىرىشتىڭ, مىستىڭ اسا باي كەنٸشتەرٸ سوندا ورنالاسقانىن ايتۋدىڭ ٶزٸ جەتكٸلٸكتٸ. الايدا, الاڭداتاتىن جايلار دا بارشىلىق. سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا ورتاعا سالىنعان مەسەلەلەردٸڭ سٸز باسقاراتىن سالاعا تٸكەلەي بايلانىستى قىرىن عانا قوزعاماقپىز. گەولوگييادا مينەرال-شيكٸزات بازاسىنىڭ تولىقتىرىلۋى ونىڭ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸنەن اسىپ تٷسٸپ وتىرۋعا تيٸس ەكەندٸگٸ ۆيكيپەدييانى تٷرتٸپ قالعان ادامعا دا بەلگٸلٸ. سالا ماماندارى كەيٸنگٸ كەزدە وسى قاعيداتتىڭ ساقتالماي وتىرعانىن اشىق ايتادى. ەگەر ەر نەرسەنٸ ٶزٸنٸڭ اتىمەن اتايتىن بولساق, وتاندىق تٷستٸ مەتاللۋرگييانىڭ ٸرگەتاسى سانالاتىن بۇل ٶڭٸردە كەن قورلارىنىڭ سارقىلۋعا باعىت العانى انىق كٶرٸنٸپ تۇر», - دەدٸ ابدراحمانوۆ قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ماعزۇم مىرزاعاليەۆتٸڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەن ورىندارىن يگەرۋدٸڭ قازٸرگٸ قارقىنىمەن شىعىس قازاقستاننىڭ كەن قورلارى شامامەن 2035-2040-شى جىلدارعا قاراي تٷگەسٸلۋٸ دە مٷمكٸن دەپ سانايتىن ماماندار دا بار. بۇل - كٷنٸ ەرتەڭ-اق كەلٸپ قالاتىن ۋاقىت. ماماندار ٶڭٸر مەتاللۋرگيياسىن سىرتتان ەكەلٸنەتٸن شيكٸزاتتى ٶڭدەۋگە قاراي بەيٸمدەۋ قاجەتتٸگٸ تۋىنداۋى مٷمكٸن ەكەندٸگٸ تۋرالى دا ايتا باستادى. مۇنى كٶزگە ەلەستەتۋدٸڭ ٶزٸ قيىن. ساتىپ الىناتىن شيكٸزاتقا اۋىسقاندا ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى اناعۇرلىم ٶسەتٸنٸ, سوعان ساي ەلدٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸ ەلسٸرەيتٸنٸ ٶزٸنەن ٶزٸ تٷسٸنٸكتٸ.
«مەسەلەنٸڭ تٷيٸنٸ نەدە? مەسەلەنٸڭ تٷيٸنٸ – گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىندا. سوڭعى شيرەك عاسىردىڭ ٸشٸندە بۇل وبلىستا ەسكٸ كەن ورىندارىنا بالاما بولاتىنداي, سولاردى الماستىراتىنداي بٸردە-بٸر ٸرٸ كەن ورنى اشىلماعان. سالانىڭ كەز كەلگەن مامانى تۇرماق, مىنا بٸزدٸڭ ٶزٸمٸز كەن ورنى اشىلعاننان كەيٸن دە ونى يگەرۋدٸ باستاۋ تالاي جىلدارعا سوزىلاتىنىن جاقسى بٸلەمٸز. گەولوگييادا جەردٸ قازىپ قالىپ, كەن ورنىن اشا بەرەتٸن كەز كەلمەسكە كەتكەن. جەردٸڭ بەرگٸ قاباتىنىڭ بەرٸ زەرتتەلٸپ بٸتكەلٸ قاشان. بٸراق, قازاق جەرٸنٸڭ قازىناسى بەرٸبٸر قىرۋار. ۇلى عالىمىمىز قانىش سەتباەۆ نەگٸزدەپ كەتكەن مەتاللوگەنييا مەكتەبٸنٸڭ كەن ورىندارىنىڭ پايدا بولۋى مەن ورنالاسۋ زاڭدىلىقتارىن سيپاتتاپ بەرۋٸ بويىنشا شىعىس قازاقستاندا تٶرت بٸردەي كەن بەلدەۋٸ – پوليمەتالل, التىن, سيرەك مەتالل جەنە مىس بەلدەۋلەرٸ بار. ولاردىڭ ەندٸگٸ قازىناسى ەلدەقايدا تەرەڭدە جاتىر. بۇل قازىنا گەورادارلاردىڭ, جەر سەرٸگٸ ارقىلى جاسالاتىن تٷسٸرٸلٸمدەردٸڭ, سەيسميكالىق جەنە بيوحيمييالىق تەسٸلدەردٸڭ ارقاسىندا عانا اشىلا الادى. بۇرىن كەن يگەرۋ تۇرعىسىنان ونشا نازار اۋدارىلماي كەلگەن زايسان جەرٸنەن 5 ميلليارد تەكشە مەترلٸك تابيعي گازدىڭ, 10 ميلليون توننالىق مۇنايدىڭ, 100 ميلليون توننالىق تاقتاتاستىڭ (سلانەتس) بولجامدى قورى وسىنداي تەسٸلدەرمەن تابىلعانىن سٸز جاقسى بٸلەسٸز», - دەدٸ ابدراحمانوۆ.
«ەرينە, بٸز بٸر وبلىستان عانا مىسال كەلتٸرۋمەن شەكتەلگەنمەن, بۇل مەسەلە بٷكٸل ەل كٶلەمٸندە كٶكەيكەستٸ ەكەندٸگٸ بەلگٸلٸ. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا مۇنايدى, گازدى گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارى ٷلكەن تابىسقا قولىمىزدى جەتكٸزگەنٸمەن, تٷستٸ جەنە سيرەك مەتالداردا نەگٸزٸنەن كەشەگٸ كەڭەستٸك كەزەڭدە اشىلعان, ارشىلعان كەن ورىندارىن يگەرۋمەن كەلە جاتقانىمىز انىق. بۇل سالا سەرپٸلٸستٸ تالاپ ەتٸپ تۇر. بولاشاقتا وتاندىق مەتاللۋرگييانى سىرتتان ەكەلٸنەتٸن شيكٸزاتقا تەۋەلدٸ ەتٸپ قويۋعا جول بەرٸلمەيدٸ دەپ سەنەمٸز», - دەدٸ دەپۋتات.
