Elbasy N.Á.Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda tarihtyń ótkenine kóz júgirtip, jańa tarihi kezeńderge jan-jaqty baǵa bere otyryp, rýhani jańǵyrý arqyly bolashaqqa degen óziniń parasatty pikirleri men kózqarasyn bildirdi. «Eki dáýir túiisken óliara shaqta Qazaqstanǵa túbegeili jańǵyrý jáne jańa ideialar arqyly bolashaǵyn baiandy ete túsýdiń teńdessiz tarihi múmkindigi berilip otyr… Men barsha qazaqstandyqtar, ásirese, jas urpaq jańǵyrý jónindegi osynaý usynystardyń mańyzyn tereń túsinedi dep senemin. Jańa jaǵdaida jańǵyrýǵa degen ishki umtylys – bizdiń damýymyzdyń eń basty qaǵidasy», - dep el keleshegine úmit artady.
«Rýhani jańǵyrý» - memlekettiń barlyq salalalarynyń sapalyq turǵydan jańaryp-ózgerýine negiz bolýǵa tiis ideialyq tuǵyrnama. Jańarý men jańǵyrýdyń dańǵyl jolyna túsken Qazaqstan shirek ǵasyrdyń ishinde búkil álemge qýatty, ilgeri damyǵan, yntymaǵy men birligi jarasyp, yrysy artqan memleket retinde tanyldy. Ony búkil álem biledi jáne joǵary baǵalaidy. Ulttyq sanany jańǵyrtqanda ózimizdiń, qazaqstandyq derbes damý úlgisin qalyptastyrýymyz qajet ekendigin Elbasy atap ótti. Bul – qazaqtyń barlyq ulttyq salt-dástúrlerin, memlekettik tilimiz ben dinimizdi, ádebietimiz ben mádenietimizdi, qazaqi rýhymyzdy jańǵyrtý.
Búgingi Qazaqstannyń kezekti jańǵyrýy — elimizdiń ilgeri basyp, damýy dep bilemiz. Bizdiń elimiz neǵurlym damyǵan elder qataryna qarai batyl umtylýda. Jańǵyrtý joldaryna basymdyq bergen bul málimdemeniń máni men mańyzy Qazaqstan halqy úshin asa mańyzdy. Búgingi tańda Qazaqstan álemniń básekege qabiletti memleketteriniń úzdik 50 eldiń qatarynda, alaida aldymyzda úzdik otyzdyqqa iligý maqsaty tur. Sondyqtan bizder, qazaqstandyqtar, bilim deńgeiimizdi, quqyqtyq jáne qarjylyq saýattylyǵymyzdy joǵarylatyp, jan-jaqty damýymyz qajet. «Álem qarqyndy túrde ózgerip keledi. Bul - jańa jahandyq bolmys, ony biz qabyldaýǵa tiispiz. Álemde kezekti, Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia bastaldy. Ekonomikany jappai tsifrlandyrý tutas salanyń joiylýyna jáne múlde jańa salanyń paida bolýyna alyp keledi. Bizdiń kóz aldymyzda bolyp jatqan uly ózgerister - ári tarihi syn-qater, ári Ultqa berilgen múmkindik. Búgin men Qazaqstandy Úshinshi jańǵyrtý jóninde mindet qoiyp otyrmyn. Eldiń jahandyq básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomikalyq ósimniń jańa modelin qurý qajet. Qazirgi kezde kóptegen elder osyndai mindetti oryndaýǵa umtylýda. Ósimniń jańa modeline kóshý tásili ár jerde ár túrli ekenine senimdimin», - dep atap ótti N. Nazarbaev.
Qazaqstandyqtardyń aldynda buǵan deiin eshqashan qoǵamdyq sanany jańǵyrtý mindeti qoiylmaǵan bolatyn. Dál osy baǵyt elimizdegi barlyq yqtimal qaita túrlendirýlerdiń ózegi bolyp tabylady, al onyń qozǵaýshy kúshteri – alty joba.
Olardyń birinshisi – qazaq tiliniń latyn grafikasyna birtindep aýysýy. Joba tildi damytýǵa jańa serpin berýge jáne ony álemdik keńistikke yqpaldastyrýǵa, azamattardy tildi úirenýge yntalandyryp, qyzyǵýshylyqtaryn oiatýǵa baǵyttalǵan.
Ekinshi joba – «Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq». Onyń maqsaty – qazaqstandyq stýdentterge álemniń eń úzdik oqýlyqtaryn qazaq tilinde oqýǵa múmkindik berý.
Úshinshisi – «Týǵan jer» jobasy, ony júzege asyrý, birinshiden, adamnyń ózi týyp-ósken jerimen bailanysyn nyǵaitý. Ekinshiden, elimizde qaiyrymdylyq mádenietin jetildirý jáne jaýapty áleýmettik is-qimyldar arqyly memlekettik qoldaý kórsetý sharalaryn damytý. Úshinshiden, ǵylymi-bilim berý jáne infraqurylymdyq qoldaýdy qamtamasyz etý – tarihty, geografiiany, týǵan ólke nysandaryn zertteý jáne onyń kórkeitilýi. Jalpy alǵanda, bul mańyzdy ólketaný jumystary bastalǵanyn bildiredi.
Tórtinshi joba – «Qazaqstannyń sakraldy geografiiasy». Mundaǵy jumys mádeni eskertkishke, simvoldyq, sakraldyq jáne mádeni-tarihi zattarǵa bailanysty bolady. Budan ózge, atalǵan jobanyń nysandary týrizm indýstriiasyn damytý oryndaryna ainalady.
Búginde «Jahandaǵy zamanaýi qazaqstandyq mádeniet» jobasy aiasynda qazaq mádenietiniń úzdik týyndylarymen álemdik qaýymtastyqty tanystyrý úshin jaǵdailar jasalyp jatyr. Bul otandyq ziialy qaýym ókilderine úlken múmkindikterge jol ashady.
«Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasy elimizdiń ár túkpirinen, túrli jastaǵy adamdardyń, san alýan ult ókilderiniń arasynan otandastaryna úlgi bolatyn, tabysqa jetken adamdardyń tarihynan turady. Atalǵan júz jáne odan da kóp jańa esim zamanaýi Qazaqstannyń kelbeti men beinesine ainalady.
Rýhani jańǵyrý aiasynda júrgizilip jatqan saiasi, ekonomikalyq reformalarda egemendi elimiz birqatar jaqsy nátijelerge qol jetkizgeni barshamyzǵa málim. Ol adami qundylyqtar, rýhani qazyna, jastardy tárbieleý, olardyń boiyna patriottyq rýhty sińire bilý jumysynda rýhani salaǵa basymdyq berýdiń qajettiligin alǵa qoiyp otyr. Bul degenimiz – ultymyzdyń barlyq ulttyq salt-dástúrlerin, memlekettik tilimiz ben ádebietimizdi, mádenietimizdi, ulttyq rýhymyzdy jańǵyrtý degen asyl uǵymǵa kelip saiady. Elbasymyzdyń rýhani jańǵyrýǵa, rýhaniiatqa, bilim, ǵylymǵa mańyz berýi – úlken kóregendik pen ulttyń alǵa ilgerleýin jyldam qarqynmen jyljytatyn qozǵaýshy kúsh. Bul – táýelsiz elimizdiń baqytty keleshegi úshin jasalyp jatqan jumys. Óitkeni, rýhani bailyqtyń kemel bolǵany bul jeke azamattarymyz úshin de, árbir jeke tulǵadan quralǵan qoǵam, týǵan elimiz úshin de óte mańyzdy úderis.
Mine sondyqtan da, «Rýhani jańǵyrý» bizdiń tarih tolqynyndaǵy ustanymymyz ben basty baǵdarymyz bolýy tiis. N. Nazarbaev aitqandai, tarihymyz, mádenietimiz, ulttyq salt-dástúrlerimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebietimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aitqanda ulttyq rýhymyz boiymyzda máńgi qalýǵa tiis. Rýhani jańarý arqyly álem moiyndar tabysty el bolyp, jarqyn bolashaqqa degen senim men úmitti úndestire otyryp, barshamyz jaqyn bolashaqta elimiz birtutas ult retinde órkeniet kóshiniń aldyńǵy qataryna qosylatynyna senimdimiz.
Qoryta kele, Elbasynyń biylǵy Joldaýy - Qazaqstan úshin jańǵyrýdyń Úshinshi kezeńine kóshý arqyly jahandyq tehnologiialyq básekelestikke umtylýǵa negizdeledi. Ulttyń osyndai mindetterdi oryndaýǵa ázirligin pysyqtaidy. Elbasy sózimen aitsaq, Úshinshi jańǵyrý - qazirgi jahandyq syn-qaterlermen kúres jospary emes, bolashaqqa, «Qazaqstan-2050» strategiiasy maqsattaryna bastaityn senimdi kópir bolmaq.
Qajymurat Almagúl
«Beibitshilik jáne kelisim mýzeiiniń»
Ekspozitsiialyq-kórme qyzmetiniń basshysy
Astana qalasy.
