ەلباسى ن.ە.نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا تاريحتىڭ ٶتكەنٸنە كٶز جٷگٸرتٸپ, جاڭا تاريحي كەزەڭدەرگە جان-جاقتى باعا بەرە وتىرىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ ارقىلى بولاشاققا دەگەن ٶزٸنٸڭ پاراساتتى پٸكٸرلەرٸ مەن كٶزقاراسىن بٸلدٸردٸ. «ەكٸ دەۋٸر تٷيٸسكەن ٶلٸارا شاقتا قازاقستانعا تٷبەگەيلٸ جاڭعىرۋ جەنە جاڭا يدەيالار ارقىلى بولاشاعىن باياندى ەتە تٷسۋدٸڭ تەڭدەسسٸز تاريحي مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلٸپ وتىر… مەن بارشا قازاقستاندىقتار, ەسٸرەسە, جاس ۇرپاق جاڭعىرۋ جٶنٸندەگٸ وسىناۋ ۇسىنىستاردىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تٷسٸنەدٸ دەپ سەنەمٸن. جاڭا جاعدايدا جاڭعىرۋعا دەگەن ٸشكٸ ۇمتىلىس – بٸزدٸڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى», - دەپ ەل كەلەشەگٸنە ٷمٸت ارتادى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» - مەملەكەتتٸڭ بارلىق سالالالارىنىڭ ساپالىق تۇرعىدان جاڭارىپ-ٶزگەرۋٸنە نەگٸز بولۋعا تيٸس يدەيالىق تۇعىرناما. جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ داڭعىل جولىنا تٷسكەن قازاقستان شيرەك عاسىردىڭ ٸشٸندە بٷكٸل ەلەمگە قۋاتتى, ٸلگەرٸ دامىعان, ىنتىماعى مەن بٸرلٸگٸ جاراسىپ, ىرىسى ارتقان مەملەكەت رەتٸندە تانىلدى. ونى بٷكٸل ەلەم بٸلەدٸ جەنە جوعارى باعالايدى. ۇلتتىق سانانى جاڭعىرتقاندا ٶزٸمٸزدٸڭ, قازاقستاندىق دەربەس دامۋ ٷلگٸسٸن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت ەكەندٸگٸن ەلباسى اتاپ ٶتتٸ. بۇل – قازاقتىڭ بارلىق ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸن, مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸز بەن دٸنٸمٸزدٸ, ەدەبيەتٸمٸز بەن مەدەنيەتٸمٸزدٸ, قازاقي رۋحىمىزدى جاڭعىرتۋ.
بٷگٸنگٸ قازاقستاننىڭ كەزەكتٸ جاڭعىرۋى — ەلٸمٸزدٸڭ ٸلگەرٸ باسىپ, دامۋى دەپ بٸلەمٸز. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز نەعۇرلىم دامىعان ەلدەر قاتارىنا قاراي باتىل ۇمتىلۋدا. جاڭعىرتۋ جولدارىنا باسىمدىق بەرگەن بۇل مەلٸمدەمەنٸڭ مەنٸ مەن ماڭىزى قازاقستان حالقى ٷشٸن اسا ماڭىزدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستان ەلەمنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ ٷزدٸك 50 ەلدٸڭ قاتارىندا, الايدا الدىمىزدا ٷزدٸك وتىزدىققا ٸلٸگۋ ماقساتى تۇر. سوندىقتان بٸزدەر, قازاقستاندىقتار, بٸلٸم دەڭگەيٸمٸزدٸ, قۇقىقتىق جەنە قارجىلىق ساۋاتتىلىعىمىزدى جوعارىلاتىپ, جان-جاقتى دامۋىمىز قاجەت. «ەلەم قارقىندى تٷردە ٶزگەرٸپ كەلەدٸ. بۇل - جاڭا جاھاندىق بولمىس, ونى بٸز قابىلداۋعا تيٸسپٸز. ەلەمدە كەزەكتٸ, تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا باستالدى. ەكونوميكانى جاپپاي تسيفرلاندىرۋ تۇتاس سالانىڭ جويىلۋىنا جەنە مٷلدە جاڭا سالانىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ كٶز الدىمىزدا بولىپ جاتقان ۇلى ٶزگەرٸستەر - ەرٸ تاريحي سىن-قاتەر, ەرٸ ۇلتقا بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك. بٷگٸن مەن قازاقستاندى ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ جٶنٸندە مٸندەت قويىپ وتىرمىن. ەلدٸڭ جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸن قۇرۋ قاجەت. قازٸرگٸ كەزدە كٶپتەگەن ەلدەر وسىنداي مٸندەتتٸ ورىنداۋعا ۇمتىلۋدا. ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸنە كٶشۋ تەسٸلٸ ەر جەردە ەر تٷرلٸ ەكەنٸنە سەنٸمدٸمٸن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ن. نازارباەۆ.
قازاقستاندىقتاردىڭ الدىندا بۇعان دەيٸن ەشقاشان قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ مٸندەتٸ قويىلماعان بولاتىن. دەل وسى باعىت ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ىقتيمال قايتا تٷرلەندٸرۋلەردٸڭ ٶزەگٸ بولىپ تابىلادى, ال ونىڭ قوزعاۋشى كٷشتەرٸ – التى جوبا.
ولاردىڭ بٸرٸنشٸسٸ – قازاق تٸلٸنٸڭ لاتىن گرافيكاسىنا بٸرتٸندەپ اۋىسۋى. جوبا تٸلدٸ دامىتۋعا جاڭا سەرپٸن بەرۋگە جەنە ونى ەلەمدٸك كەڭٸستٸككە ىقپالداستىرۋعا, ازاماتتاردى تٸلدٸ ٷيرەنۋگە ىنتالاندىرىپ, قىزىعۋشىلىقتارىن وياتۋعا باعىتتالعان.
ەكٸنشٸ جوبا – «قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق». ونىڭ ماقساتى – قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرگە ەلەمنٸڭ ەڭ ٷزدٸك وقۋلىقتارىن قازاق تٸلٸندە وقۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ.
ٷشٸنشٸسٸ – «تۋعان جەر» جوباسى, ونى جٷزەگە اسىرۋ, بٸرٸنشٸدەن, ادامنىڭ ٶزٸ تۋىپ-ٶسكەن جەرٸمەن بايلانىسىن نىعايتۋ. ەكٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدە قايىرىمدىلىق مەدەنيەتٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە جاۋاپتى ەلەۋمەتتٸك ٸس-قيمىلدار ارقىلى مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ شارالارىن دامىتۋ. ٷشٸنشٸدەن, عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ جەنە ينفراقۇرىلىمدىق قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ – تاريحتى, گەوگرافييانى, تۋعان ٶلكە نىساندارىن زەرتتەۋ جەنە ونىڭ كٶركەيتٸلۋٸ. جالپى العاندا, بۇل ماڭىزدى ٶلكەتانۋ جۇمىستارى باستالعانىن بٸلدٸرەدٸ.
تٶرتٸنشٸ جوبا – «قازاقستاننىڭ ساكرالدى گەوگرافيياسى». مۇنداعى جۇمىس مەدەني ەسكەرتكٸشكە, سيمۆولدىق, ساكرالدىق جەنە مەدەني-تاريحي زاتتارعا بايلانىستى بولادى. بۇدان ٶزگە, اتالعان جوبانىڭ نىساندارى تۋريزم يندۋستريياسىن دامىتۋ ورىندارىنا اينالادى.
بٷگٸندە «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» جوباسى اياسىندا قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ ٷزدٸك تۋىندىلارىمەن ەلەمدٸك قاۋىمتاستىقتى تانىستىرۋ ٷشٸن جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. بۇل وتاندىق زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنە ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى.
«قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸم» جوباسى ەلٸمٸزدٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن, تٷرلٸ جاستاعى ادامداردىڭ, سان الۋان ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ اراسىنان وتانداستارىنا ٷلگٸ بولاتىن, تابىسقا جەتكەن ادامداردىڭ تاريحىنان تۇرادى. اتالعان جٷز جەنە ودان دا كٶپ جاڭا ەسٸم زاماناۋي قازاقستاننىڭ كەلبەتٸ مەن بەينەسٸنە اينالادى.
رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ساياسي, ەكونوميكالىق رەفورمالاردا ەگەمەندٸ ەلٸمٸز بٸرقاتار جاقسى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزگەنٸ بارشامىزعا مەلٸم. ول ادامي قۇندىلىقتار, رۋحاني قازىنا, جاستاردى تەربيەلەۋ, ولاردىڭ بويىنا پاتريوتتىق رۋحتى سٸڭٸرە بٸلۋ جۇمىسىندا رۋحاني سالاعا باسىمدىق بەرۋدٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن العا قويىپ وتىر. بۇل دەگەنٸمٸز – ۇلتىمىزدىڭ بارلىق ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸن, مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸز بەن ەدەبيەتٸمٸزدٸ, مەدەنيەتٸمٸزدٸ, ۇلتتىق رۋحىمىزدى جاڭعىرتۋ دەگەن اسىل ۇعىمعا كەلٸپ سايادى. ەلباسىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا, رۋحانيياتقا, بٸلٸم, عىلىمعا ماڭىز بەرۋٸ – ٷلكەن كٶرەگەندٸك پەن ۇلتتىڭ العا ٸلگەرلەۋٸن جىلدام قارقىنمەن جىلجىتاتىن قوزعاۋشى كٷش. بۇل – تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ باقىتتى كەلەشەگٸ ٷشٸن جاسالىپ جاتقان جۇمىس. ٶيتكەنٸ, رۋحاني بايلىقتىڭ كەمەل بولعانى بۇل جەكە ازاماتتارىمىز ٷشٸن دە, ەربٸر جەكە تۇلعادان قۇرالعان قوعام, تۋعان ەلٸمٸز ٷشٸن دە ٶتە ماڭىزدى ٷدەرٸس.
مٸنە سوندىقتان دا, «رۋحاني جاڭعىرۋ» بٸزدٸڭ تاريح تولقىنىنداعى ۇستانىمىمىز بەن باستى باعدارىمىز بولۋى تيٸس. ن. نازارباەۆ ايتقانداي, تاريحىمىز, مەدەنيەتٸمٸز, ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸمٸز, تٸلٸمٸز بەن مۋزىكامىز, ەدەبيەتٸمٸز, جورالعىلارىمىز, بٸر سٶزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا مەڭگٸ قالۋعا تيٸس. رۋحاني جاڭارۋ ارقىلى ەلەم مويىندار تابىستى ەل بولىپ, جارقىن بولاشاققا دەگەن سەنٸم مەن ٷمٸتتٸ ٷندەستٸرە وتىرىپ, بارشامىز جاقىن بولاشاقتا ەلٸمٸز بٸرتۇتاس ۇلت رەتٸندە ٶركەنيەت كٶشٸنٸڭ الدىڭعى قاتارىنا قوسىلاتىنىنا سەنٸمدٸمٸز.
قورىتا كەلە, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى - قازاقستان ٷشٸن جاڭعىرۋدىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸنە كٶشۋ ارقىلى جاھاندىق تەحنولوگييالىق بەسەكەلەستٸككە ۇمتىلۋعا نەگٸزدەلەدٸ. ۇلتتىڭ وسىنداي مٸندەتتەردٸ ورىنداۋعا ەزٸرلٸگٸن پىسىقتايدى. ەلباسى سٶزٸمەن ايتساق, ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋ - قازٸرگٸ جاھاندىق سىن-قاتەرلەرمەن كٷرەس جوسپارى ەمەس, بولاشاققا, «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسى ماقساتتارىنا باستايتىن سەنٸمدٸ كٶپٸر بولماق.
قاجىمۇرات الماگٷل
«بەيبٸتشٸلٸك جەنە كەلٸسٸم مۋزەيٸنٸڭ»
ەكسپوزيتسييالىق-كٶرمە قىزمەتٸنٸڭ باسشىسى
استانا قالاسى.
