Almaty oblysyndaǵy qiyrshyq tas shyǵaratyn zaýyt tarihi tańbaly tastarǵa zaqym keltirýi múmkin. Bul máseleni Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan kóterdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Depýtat Almaty-Taldyqorǵan baǵytyndaǵy memlekettik mańyzy bar jol boiyndaǵy Arqarly asýynyń jaqpar tastaryndaǵy petroglifter jóninde Premer-Ministriniń orynbasary Eraly Toǵjanovqa saýal joldady.
«Malaisary qyrattaryna ulasatyn sol silemder – tunǵan tarih. Tastaǵy sýretterge til bitse, eń kemi 3000 jyl burynǵy dáýirdi kóz aldyńyzǵa ákeledi. Eń alǵash Arqarly asýyndaǵy tarihi tastarǵa nazar aýdarǵan arheolog, professor Aleksei Mariashev bolatyn. 2017 jyly arheolog sol óńirge arnaiy baryp, tastaǵy petroglifterdi óz kózimen kórip, qolymen ustap, tarihi sýretter qola nemese temir dáýirine tán ekenin, bul taýlardy b.d.d. 2000 jyl buryn adamdar meken etkenin, jalpy ǵylymi túrde keshendi zertteýdi qajet etetindigin meńzegen. Almaty oblysy ákimdigi sol jyldyń tamyzynda Malaisary silemderindegi petroglifter memlekettik qorǵaýǵa alynatynyn aitqan edi», - dedi depýtat
Biraq, resmi oryndardan kóńil bólinip, qyzyǵýshylyq baiqalmaǵan. Osyǵan orai, óńirdegi belsendi azamattar ózderi birigip tarihi tastardy qoǵaý jónindegi eriktiler tobyn qurýǵa múddeli.
«Óitkeni, Almaty oblysy Kerbulaq aýdany aýamaǵyndaǵy Malaisary petroglifteri joiylýdyń az-aq aldynda tur. Tarihi sýretter bederlengen tastardy biznestik baǵytta paidalanýda. Al jergilikti bilik, iaǵni Sarybastaý aýyldyq okrýgi ańǵardaǵy kásiporyndar zańdy túrde memlekettik aktisin alyp, salyǵyn tólep, jumys istep jatqanyn alǵa tartady. Iaǵni, asýdaǵy shaǵyn zaýyt qiyrshyq tastar men taqtatas óndirisimen ainalysady. Petroglifter óńirlik atqarýshy bilik tarapynan arnaiy baqylaýǵa alynyp, ǵylymi institýttar tarapynan naqty zertteý nysanyna ainalmaǵandyqtan óndirisshilerge eshqandai shekteý joq. Óitkeni, bul jerdi jeke tulǵalar aýylsharýashylyq maqsatynda paidalaný úshin zańdy túrde ieligine alyp, kásibin júrgizip otyr», - dedi Áshimjan.
Depýtattyń aitýynsha, osy kúnge deiin tastaǵy petroglifterdiń biraz bóligi buzylyp, qiratylyp ketken.
«Jedel túrde tiisti sheshimder qabyldanbasa az ýaqyttyń ishinde tarihi jádigerlerdiń kúl-talqany shyǵyp, úgilip, babalar tarihy qiyrshyq tasqa ainalady. Jalpy ǵalymdar Malaisary silemderindegi tastarda bederlengen sýretterdiń 3,5 myń jyldyq tarihy baryn aitady. Sondai-aq, ÚI-ÚII ǵasyrlardyń mádeni eskertkishteri, bergi HÚII ǵasyrlardaǵy tańbalar bederlengen tastar baryn da alǵa tartady. Al bul máselege nazar aýdarǵan kásibi zańgerler «Arqarly asýynda tarihi muralarǵa qatysty óreskel zań buzýshylyqtar oryn alyp otyr» dep málimdeýde. Osy máseleni basa nazarǵa ala otyryp, tiisti memlekettik quzyrly oryndar men aimaq basshysyna myna máselelerdi tapsyrýyńyzdy suraimyn: birinshi, jedel túrde arnaiy komissiia qurylyp Arqarly asýyndaǵy ahýaldy zerttep, kieli meken «Tarihi-mádeni murany qorǵaý jónindegi Almaty oblystyq ortalyǵynyń» tizimine engizilip, qorǵaýǵa alynýy kerek. Ekinshi, Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologiia institýtynyń janynan arnaiy komissiia qurylyp, Arqarlydaǵy petroglifterdi júieli zertteý jumysyn jedeldetip qolǵa alý qajet. Bul – ata tarihymyz úshin jáne ultyq mádeni muralardy saqtaý baǵytyndaǵy asa mańyzdy qadam», - dedi Janarbek Áshimjan.
