الماتى وبلىسىنداعى قيىرشىق تاس شىعاراتىن زاۋىت تاريحي تاڭبالى تاستارعا زاقىم كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن. بۇل مەسەلەنٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجان كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
دەپۋتات الماتى-تالدىقورعان باعىتىنداعى مەملەكەتتٸك ماڭىزى بار جول بويىنداعى ارقارلى اسۋىنىڭ جاقپار تاستارىنداعى پەتروگليفتەر جٶنٸندە پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا ساۋال جولدادى.
«مالايسارى قىراتتارىنا ۇلاساتىن سول سٸلەمدەر – تۇنعان تاريح. تاستاعى سۋرەتتەرگە تٸل بٸتسە, ەڭ كەمٸ 3000 جىل بۇرىنعى دەۋٸردٸ كٶز الدىڭىزعا ەكەلەدٸ. ەڭ العاش ارقارلى اسۋىنداعى تاريحي تاستارعا نازار اۋدارعان ارحەولوگ, پروفەسسور الەكسەي مارياشەۆ بولاتىن. 2017 جىلى ارحەولوگ سول ٶڭٸرگە ارنايى بارىپ, تاستاعى پەتروگليفتەردٸ ٶز كٶزٸمەن كٶرٸپ, قولىمەن ۇستاپ, تاريحي سۋرەتتەر قولا نەمەسە تەمٸر دەۋٸرٸنە تەن ەكەنٸن, بۇل تاۋلاردى ب.د.د. 2000 جىل بۇرىن ادامدار مەكەن ەتكەنٸن, جالپى عىلىمي تٷردە كەشەندٸ زەرتتەۋدٸ قاجەت ەتەتٸندٸگٸن مەڭزەگەن. الماتى وبلىسى ەكٸمدٸگٸ سول جىلدىڭ تامىزىندا مالايسارى سٸلەمدەرٸندەگٸ پەتروگليفتەر مەملەكەتتٸك قورعاۋعا الىناتىنىن ايتقان ەدٸ», - دەدٸ دەپۋتات
بٸراق, رەسمي ورىنداردان كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, قىزىعۋشىلىق بايقالماعان. وسىعان وراي, ٶڭٸردەگٸ بەلسەندٸ ازاماتتار ٶزدەرٸ بٸرٸگٸپ تاريحي تاستاردى قوعاۋ جٶنٸندەگٸ ەرٸكتٸلەر توبىن قۇرۋعا مٷددەلٸ.
«ٶيتكەنٸ, الماتى وبلىسى كەربۇلاق اۋدانى اۋاماعىنداعى مالايسارى پەتروگليفتەرٸ جويىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇر. تاريحي سۋرەتتەر بەدەرلەنگەن تاستاردى بيزنەستٸك باعىتتا پايدالانۋدا. ال جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك, ياعني سارىباستاۋ اۋىلدىق وكرۋگٸ اڭعارداعى كەسٸپورىندار زاڭدى تٷردە مەملەكەتتٸك اكتٸسٸن الىپ, سالىعىن تٶلەپ, جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن العا تارتادى. ياعني, اسۋداعى شاعىن زاۋىت قيىرشىق تاستار مەن تاقتاتاس ٶندٸرٸسٸمەن اينالىسادى. پەتروگليفتەر ٶڭٸرلٸك اتقارۋشى بيلٸك تاراپىنان ارنايى باقىلاۋعا الىنىپ, عىلىمي ينستيتۋتتار تاراپىنان ناقتى زەرتتەۋ نىسانىنا اينالماعاندىقتان ٶندٸرٸسشٸلەرگە ەشقانداي شەكتەۋ جوق. ٶيتكەنٸ, بۇل جەردٸ جەكە تۇلعالار اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىندا پايدالانۋ ٷشٸن زاڭدى تٷردە يەلٸگٸنە الىپ, كەسٸبٸن جٷرگٸزٸپ وتىر», - دەدٸ ەشٸمجان.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وسى كٷنگە دەيٸن تاستاعى پەتروگليفتەردٸڭ بٸراز بٶلٸگٸ بۇزىلىپ, قيراتىلىپ كەتكەن.
«جەدەل تٷردە تيٸستٸ شەشٸمدەر قابىلدانباسا از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە تاريحي جەدٸگەرلەردٸڭ كٷل-تالقانى شىعىپ, ٷگٸلٸپ, بابالار تاريحى قيىرشىق تاسقا اينالادى. جالپى عالىمدار مالايسارى سٸلەمدەرٸندەگٸ تاستاردا بەدەرلەنگەن سۋرەتتەردٸڭ 3,5 مىڭ جىلدىق تاريحى بارىن ايتادى. سونداي-اق, ٷٸ-ٷٸٸ عاسىرلاردىڭ مەدەني ەسكەرتكٸشتەرٸ, بەرگٸ حٷٸٸ عاسىرلارداعى تاڭبالار بەدەرلەنگەن تاستار بارىن دا العا تارتادى. ال بۇل مەسەلەگە نازار اۋدارعان كەسٸبي زاڭگەرلەر «ارقارلى اسۋىندا تاريحي مۇرالارعا قاتىستى ٶرەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىقتار ورىن الىپ وتىر» دەپ مەلٸمدەۋدە. وسى مەسەلەنٸ باسا نازارعا الا وتىرىپ, تيٸستٸ مەملەكەتتٸك قۇزىرلى ورىندار مەن ايماق باسشىسىنا مىنا مەسەلەلەردٸ تاپسىرۋىڭىزدى سۇرايمىن: بٸرٸنشٸ, جەدەل تٷردە ارنايى كوميسسييا قۇرىلىپ ارقارلى اسۋىنداعى احۋالدى زەرتتەپ, كيەلٸ مەكەن «تاريحي-مەدەني مۇرانى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ الماتى وبلىستىق ورتالىعىنىڭ» تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلٸپ, قورعاۋعا الىنۋى كەرەك. ەكٸنشٸ, ە.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگييا ينستيتۋتىنىڭ جانىنان ارنايى كوميسسييا قۇرىلىپ, ارقارلىداعى پەتروگليفتەردٸ جٷيەلٸ زەرتتەۋ جۇمىسىن جەدەلدەتٸپ قولعا الۋ قاجەت. بۇل – اتا تاريحىمىز ٷشٸن جەنە ۇلتىق مەدەني مۇرالاردى ساقتاۋ باعىتىنداعى اسا ماڭىزدى قادام», - دەدٸ جاناربەك ەشٸمجان.
