Foto: Úkimet
Premer-ministr Oljas Bektenov Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha ázirlengen Mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń jobasy qaralǵan jiyn ótkizdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Keshendi josparda mal basyn ósirýge, ónimdilikti arttyrýǵa jáne eksporttyq áleýetti keńeitýge baǵyttalǵan salany memlekettik qoldaýdyń tásilderi men tetikteri qaraldy.
Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń málimetinshe, mal sharýashylyǵy aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 39%-yn quraidy. Iri qara mal basynyń 2,4%-ǵa jáne usaq mal basynyń 1,6%-ǵa shamaly ósýi baiqalady. Sút óndirisi 5% ósimmen shamamen 3,8 mln tonnany qurady, et óndirý kólemi 1,2 mln tonnaǵa jetti, bul ótken jylǵy deńgeiden 2,6%-ǵa joǵary. Alaida, jalpy ónimniń jyl saiynǵy ósimi 2-3% deńgeiinde saqtalýy salanyń áleýetin tolyq ashpai otyr.
Keshendi jospardy júzege asyrý iri qara mal sanyn 7,9 mln-nan 12 mln basqa jáne usaq mal sanyn 20,2 mln-nan 28 mln basqa deiin ulǵaitýdy kózdeidi. Sondai-aq, et óndirisiniń 1,2 mln-nan 1,8 mln tonnaǵa deiin ósýi jáne onyń eksportynyń 82 myńnan 165 myń tonnaǵa deiin eki ese ulǵaiýy kútilýde.
Aýyl sharýashylyǵy ministri Aidarbek Saparov maqsatty kórsetkishterge qol jetkizý úshin birqatar baǵyt boiynsha salany qarjylyq qoldaý sharalarynyń kesheni usynylatynyn baiandady.
Aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń barlyq túrleriniń asyl tuqymdy mal basyn satyp alýǵa jyldyq 6% jeńildikpen nesie berý baǵdarlamasyn iske qosý josparlanýda. Qarjylandyrýǵa jyldyq qajettilik 300 mlrd teńgeni quraidy. Bul sharany júzege asyrý tabynnyń jańarýyn jedeldetýge jáne mal sharýashylyǵynyń genetikalyq áleýetin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Shalǵaidaǵy mal sharýashylyǵyn damytý jáne jaiylymdyq infraqurylymdy qalyptastyrý úshin biyl qarjylandyrý kólemi 50 mlrd teńge bolatyn jyldyq mólsherlemesi 6%-ben biryńǵai jeńildikti nesie berý kózdelgen.
Qosymsha 50 mlrd teńge kóleminde mal azyǵyn daiyndaý tehnikasy men jabdyqtaryn satyp alýǵa jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jeńildikpen qarjylandyrý qarastyrylyp otyr.
Sondai-aq mal sharýashylyǵynyń baǵyttary boiynsha ainalym qarajatyn tolyqtyrý úshin jalpy somasy 225 mlrd teńgeni quraityn, jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jeńildetilgen kreditteý baǵdarlamasyn iske qosý josparlanýda. Qarjylandyrýdy qoljetimdi ete túsý úshin «Damý» qory arqyly qaryzdarǵa kepildik berý tetigin qoldaný kózdelgen.
Keshendi jospardyń jobasynda salany kadrlarmen qamtamasyz etý, mal sharýashylyǵy qyzmetkerleri úshin áleýmettik jaǵdailar jasaý, onyń ishinde shopandar men baqtashylardyń 55 jasqa tolǵannan keiin arnaiy áleýmettik tólemder alý quqyǵyn qamtamasyz etý, mamandar úshin turǵyn úi qurylysyn salý jáne taǵy da basqa sharalar kózdelgen.
Budan bólek, tiimdi marketingtik infraqurylymdy qalyptastyrý jáne ótkizý naryqtaryn keńeitý kózdelip otyr. Veterinariialyq qaýipsizdik eksporttyq naryqtarǵa shyǵýdyń mindetti sharty bolyp sanalady. Osy baǵytta veterinariialyq nysandardy jańǵyrtý boiynsha jumys jalǵasady, sondai-aq saýda obektilerinde kúndelikti baqylaýdy júzege asyrý josparlanýda. Mal ieleriniń jaýapkershiligin arttyrý máselesi pysyqtalýda.
Jospardyń is-sharalary negizinen biýdjette kózdelgen qarajatqa, biýdjettik nesieler jáne qarjy institýttarynyń obligatsiialary boiynsha kýpondyq syiaqyny sýbsidiialaý baǵdarlamalary esebinen júzege asyrylatynyn atap ótken jón.
Oljas Bektenov Keshendi jospardyń sharalary ishki naryqty otandyq ónimmen júieli túrde qamtýdy jáne áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary boiynsha boljamdy baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge tiis ekenin atap ótti. Sondai-aq qaita óńdeýdi damytý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýdy ulǵaitý qajet. Óndiris pen ónim ainalymynyń barlyq kezeńderiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi. Ulttyq aýyl sharýashylyǵy sanaǵynyń nátijelerin tsifrlyq platformalarǵa biriktirý jáne olardy biryńǵai esepke alý kózi retinde paidalaný tapsyryldy.
Premer-ministr Memleket basshysynyń paidalanylmaityn aýyl sharýashylyǵy jerlerin qaitarý máselesi jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalýyna nazar aýdardy. Aýyl sharýashylyǵy ministri Aidarbek Saparov jerdiń utymdy paidalanylýyn tekserý jumystary júrgizilip jatqanyn baiandady. Astyq egetin úsh óńir boiynsha 330 sharýashylyq joǵary baqylaýda. Maqsatsyz paidalaný faktileri anyqtalǵan jaǵdaida ýchaskeler azamattarǵa odan ári qaita bólý úshin memlekettik qorǵa qaitarylatyn bolady.
Jiyn qorytyndysy boiynsha Úkimet Mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn maquldady. Premer-ministr Aýyl sharýashylyǵy ministrligine múddeli memlekettik organdarmen birlesip jumysty úilestirýdi jáne barlyq kózdelgen sharalardyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
