فوتو: ٷكٸمەت
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەزٸرلەنگەن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىنىڭ جوباسى قارالعان جيىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
كەشەندٸ جوسپاردا مال باسىن ٶسٸرۋگە, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا جەنە ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ كەڭەيتۋگە باعىتتالعان سالانى مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ تەسٸلدەرٸ مەن تەتٸكتەرٸ قارالدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ٶنٸمٸنٸڭ 39%-ىن قۇرايدى. ٸرٸ قارا مال باسىنىڭ 2,4%-عا جەنە ۇساق مال باسىنىڭ 1,6%-عا شامالى ٶسۋٸ بايقالادى. سٷت ٶندٸرٸسٸ 5% ٶسٸممەن شامامەن 3,8 ملن توننانى قۇرادى, ەت ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 1,2 ملن تونناعا جەتتٸ, بۇل ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 2,6%-عا جوعارى. الايدا, جالپى ٶنٸمنٸڭ جىل سايىنعى ٶسٸمٸ 2-3% دەڭگەيٸندە ساقتالۋى سالانىڭ ەلەۋەتٸن تولىق اشپاي وتىر.
كەشەندٸ جوسپاردى جٷزەگە اسىرۋ ٸرٸ قارا مال سانىن 7,9 ملن-نان 12 ملن باسقا جەنە ۇساق مال سانىن 20,2 ملن-نان 28 ملن باسقا دەيٸن ۇلعايتۋدى كٶزدەيدٸ. سونداي-اق, ەت ٶندٸرٸسٸنٸڭ 1,2 ملن-نان 1,8 ملن تونناعا دەيٸن ٶسۋٸ جەنە ونىڭ ەكسپورتىنىڭ 82 مىڭنان 165 مىڭ تونناعا دەيٸن ەكٸ ەسە ۇلعايۋى كٷتٸلۋدە.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ ماقساتتى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸرقاتار باعىت بويىنشا سالانى قارجىلىق قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەنٸ ۇسىنىلاتىنىن باياندادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ بارلىق تٷرلەرٸنٸڭ اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋعا جىلدىق 6% جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قارجىلاندىرۋعا جىلدىق قاجەتتٸلٸك 300 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل شارانى جٷزەگە اسىرۋ تابىننىڭ جاڭارۋىن جەدەلدەتۋگە جەنە مال شارۋاشىلىعىنىڭ گەنەتيكالىق ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جەنە جايىلىمدىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بيىل قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 50 ملرد تەڭگە بولاتىن جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 6%-بەن بٸرىڭعاي جەڭٸلدٸكتٸ نەسيە بەرۋ كٶزدەلگەن.
قوسىمشا 50 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 5%-بەن جەڭٸلدٸكپەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
سونداي-اق مال شارۋاشىلىعىنىڭ باعىتتارى بويىنشا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ٷشٸن جالپى سوماسى 225 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن, جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 5%-بەن جەڭٸلدەتٸلگەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قارجىلاندىرۋدى قولجەتٸمدٸ ەتە تٷسۋ ٷشٸن «دامۋ» قورى ارقىلى قارىزدارعا كەپٸلدٸك بەرۋ تەتٸگٸن قولدانۋ كٶزدەلگەن.
كەشەندٸ جوسپاردىڭ جوباسىندا سالانى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ, مال شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك جاعدايلار جاساۋ, ونىڭ ٸشٸندە شوپاندار مەن باقتاشىلاردىڭ 55 جاسقا تولعاننان كەيٸن ارنايى ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ماماندار ٷشٸن تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىن سالۋ جەنە تاعى دا باسقا شارالار كٶزدەلگەن.
بۇدان بٶلەك, تيٸمدٸ ماركەتينگتٸك ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ كٶزدەلٸپ وتىر. ۆەتەرينارييالىق قاۋٸپسٸزدٸك ەكسپورتتىق نارىقتارعا شىعۋدىڭ مٸندەتتٸ شارتى بولىپ سانالادى. وسى باعىتتا ۆەتەرينارييالىق نىسانداردى جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى, سونداي-اق ساۋدا وبەكتٸلەرٸندە كٷندەلٸكتٸ باقىلاۋدى جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. مال يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالۋدا.
جوسپاردىڭ ٸس-شارالارى نەگٸزٸنەن بيۋدجەتتە كٶزدەلگەن قاراجاتقا, بيۋدجەتتٸك نەسيەلەر جەنە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وبليگاتسييالارى بويىنشا كۋپوندىق سىياقىنى سۋبسيدييالاۋ باعدارلامالارى ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ٶتكەن جٶن.
ولجاس بەكتەنوۆ كەشەندٸ جوسپاردىڭ شارالارى ٸشكٸ نارىقتى وتاندىق ٶنٸممەن جٷيەلٸ تٷردە قامتۋدى جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا بولجامدى باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ جەنە قوسىلعان قۇنى جوعارى ٶنٸم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ٶندٸرٸس پەن ٶنٸم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرٸنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ٶتٸلدٸ. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ نەتيجەلەرٸن تسيفرلىق پلاتفورمالارعا بٸرٸكتٸرۋ جەنە ولاردى بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ كٶزٸ رەتٸندە پايدالانۋ تاپسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن قايتارۋ مەسەلەسٸ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا نازار اۋداردى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ جەردٸڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن باياندادى. استىق ەگەتٸن ٷش ٶڭٸر بويىنشا 330 شارۋاشىلىق جوعارى باقىلاۋدا. ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالعان جاعدايدا ۋچاسكەلەر ازاماتتارعا ودان ەرٸ قايتا بٶلۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك قورعا قايتارىلاتىن بولادى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا ٷكٸمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن ماقۇلدادى. پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ جۇمىستى ٷيلەستٸرۋدٸ جەنە بارلىق كٶزدەلگەن شارالاردىڭ ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
