Maqpal JÚNISOVA, ánshi,
Qazaqstannyń Halyq ártisi, QR Memlekettik syilyqtyń laýreaty
– Án ǵumyrda ánshige eń qajet ne dep oilaisyz?
– Ánshi oryndaǵan ár án halyqtyń kóńilinen shyqsa, armanynyń oryndalǵany. Halyq aldynda etken eńbegi baǵalanyp, aitqan áni eldiń júreginde saqtalsa, ánshige eń qajeti – sol. Avtorlardyń júreginen shyqqan sóz ben sazdy ánshi jan-tánimen berilip aitpasa, halyqtyń júregine jetý qiyn. El aldyna shyǵyp án aitqan soń, kópshiliktiń baǵasyn alyp, qoshemetine bólengimiz keledi. Barǵan jerde: «Qyzymyz keldi», – dep qushaq jaia qarsy alǵan jurttyń yqylasynan qýat alamyz.
– Etken eńbegińiz ben qoǵamdaǵy ornyńyzǵa laiyq qurmet kórsetilmei qalǵan jaǵdaida qandai sezimde bolasyz?
– Mende ondai bolǵan joq. Erterekte bir-eki óleńmen ǵana tanyla bastaǵan ýaqytta birdi- ekili jaǵdai boldy. Biraq ony qazir aitýdyń qajeti joq.
– Asyra maqtap ketken tusta she?
– Ondai jaǵdailar bar. Alaida, asyra maqtaǵany úshin halyqty jazǵyrýǵa bolmaidy. Jaqsy kórgen adam óziniń yqylasyn jetkizemin dep keide asyra maqtap jiberedi. Instagram áleýmettik jelisine sýretter men video salǵanda jurttyń kózsiz maqtaitynyn baiqaimyn. Tipti, minsiz adam sekildi bolyp qalamyn. Mundaida ózimdi yńǵaisyz sezinemin. Olarǵa asyra maqtamańyzdar dep jazý yńǵaisyz, ánderimnen alǵan áserin búkpesiz jetkizip otyrǵan jandardy renjitip alýym múmkin. Arasynda óte bir jaisyz sózder jazatyndar da bar. Olar kóbine, Qudai bergen dene bitimime bailanysty «nemenege sonsha semirip alǵan» degen sekildi usaq áńgimeler aitady. Ekranda tolyq kórinetin shyǵarmyn, al ómirde, Qudaiǵa shúkir, ózime kóńilim tolady. Ornymen aitylǵan synǵa ilanyp, odan nátije shyǵarýǵa tyrysamyn. Paraqshama jazǵan adamdardyń pikirlerin oqyp, keibirine bir aýyz sózben jaýap bergenniń ózinde biraz ýaqyt ketip qalady. Muny baiqaǵan qyzym: «Mama, sizdi jaqsy kóretin tyńdarman pikir jazbasa da, paraqshańyzdy ashyp kóredi», – dep paraqshamdy komentarii qaldyrýǵa bolmaityn etip jasap qoidy. Shynymen de, kóp ýaqytymdy Instagram-ǵa arnaidy ekenmin, endi kóp jumysqa úlgeretin boldym.
– Siz ánshilikti bastaǵan ýaqyt ta ánshi men halyqtyń arasynda mundai tyǵyz qarym-qatynas bolǵan joq. Siz úshin halyqpen tyǵyz qarym-qatynas tiimdi me, álde ánshiniń kórermennen alystaý bolǵanyn jón kóresiz be?
– Jas kezimizde bir-eki ai gastrolge shyǵyp, shalǵai aýyldardy aralap kontsert qoiatynbyz. Kúnine 4-5 kontsert beretin kezder boldy. Arasy 30-40 shaqyrym bolatyn kolhoz-sovhozdyń turǵyndary bizdi sheksiz qoshemetpen qarsy alatyn. Tipti, qazan-qazan et asyp kútetin, odan aýyz tiip úlgermesek, sahnanyń artyna alyp keletin. Oǵan da ýaqyt tapshy bolsa, sómkemizge salyp beretin. Kelesi aýylda da osyndai qurmet kórsetedi. Kúnine 2-3 saǵat qana uiyqtaimyz. Jastyqtyń áseri me, álde halyq yqylasynyń kúshi me, sharshaý degendi bilmeppiz. Ol kezde qazirgidei Instagram bolmaǵanmen, halyqpen hat arqyly tildestik. Jataqhanada tursaq ta, suraǵan janǵa vahtanyń telefon nómirin beretinbiz. Sondyqtan halyqtan alystap ketken kezim joq. Ómirim halyqtyń aldynda ótti. Aýyl eńbekkerlerimen, shopandarmen, egin dala syndaǵy eginshilermen, stýdent termen arnaiy kezdesý ótkizetinbiz. Talai adamnyń úiindegi albomda sýretimiz bar shyǵar. Biraq munyń barlyǵyn júieli túrde sýretke, beinetaspaǵa túsirip, muraǵatta saqtaǵan eshkim bolmady. Telearnalar udaiy biz ben birge júrgen joq.
Qazir qai toiǵa barmańyz qaptaǵan kamera, tipti kontsertti dál solai túsirmeidi. Zaman ózgerdi deimiz, biraq zaman ózgergen joq, adamdar ózgerdi.
Baiaǵyda baýyrym úilengende qala ákiminiń jary bolsam da, úiimizdiń irgesine palatka tigip toi jasadyq, sińlilerimniń de toiy solai ótti, ysyrapshyl bolmadyq. Týystaryma: «Zákeńe salmaq salmańdar, memlekettiń dúniesi esepteýli jáne ol kisiniń ákesinen qalǵan bailyǵy joq», – dedim. Rasynda, Zákeń orynsyz tirlikti unatpaityn.
– Qazir estradanyń janry kóbeidi. Bul sizge qalai áser etedi? Básekeni ulǵaita ma, álde siz óz stilińizdi saqtaýǵa tyrysasyz ba?
– Munyń maǵan esh áseri joq. Meni halyq eń alǵash qalai qabyldady, áli de solai qabyldap keledi. Kontsertime adam jinalmai qalǵan kez bolǵan joq. Osy kúnge deiin «Qazaqkontsert» birlestiginiń ánshisimin. Altynbek Qorazbaev aǵamyz basqaratyn mekemede Qýanysh esimdi administrator bar. Kontserttiń qai qalada, qashan ótetinin osy kisiler sheship, uiymdastyrý isimen de ózderi ainalysady. Kontsertten túsken aqsha «Qazaqkontsertke» beriledi. Eger mundai kontsertterden ýaqyt arttylsa, ózimizge arnaiy kontsert jasaimyz. Al ýaqyt tabylmasa, qarjyny toidan tabamyz.
– Demek, sizderge kontsertten qarjy túspeidi?
– Kontsertten udaiy aqsha tabamyz dep aita almaimyn. Eger ózimiz baryp jeke kontsert qoisaq, árine, aqsha tabýǵa bolady. Byltyr men jaqsy jumys istedim, eńbegim esh ketken joq, ár kontsertten keminde bir jarym, eki millionǵa jýyq aqsha taptym. Biraq men «Qazaqkontserttiń» ánshisi bol ǵan soń, kóbine sol birlestikke jumys isteimin. Qai ánshiniń úkimetke, qai ánshiniń ózine jumys isteitinin anyqtaý, menińshe, qiyn emes. Ernar Aidar, Qairat Nurtas, Tóreǵali Tóreáli syndy jas ánshiler eshqandai óner ujymyna baǵynbaidy, erkin júredi. Olar 100 kontsert berse, 100 kontserttiń de aqshasy óz qaltalaryna túsedi.
– Irge bólip, jeke jumys istegińiz kelmei me?
– Myna jasymda «Qazaq kontsertten» bólek ketkenim jaramas. Bir-eki ret ótinish jazyp em, basshylyq: «Qazaqkontsertti» qalai qiyp ketesiz, – dep qol qoimady. Roza Rymbaeva, Baǵdat Sámedinova, Aijan Nurmaǵambetova, Sara Tynyshtyqulova, Nurlan Abdýllin, «MýzART», «Melomen» toby barlyǵymyz osy – «Qazaq kontserttemiz».
– Ózińizden keiingi ánshilerden kimdi tyńdaisyz?
– Barlyq ánshilerdi tyńdaimyn dep aita almaimyn. Kontsertterde, kompozitorlardyń shy- ǵarmashylyq keshterinde keibirine qulaq salamyn. Kóbine jastardan, sińlilerimnen, qurbylarymnan: «Qandai ánshi halyqtyń aýzynda júr, kimderdi halyq jaqsy qabyldap jatyr?», – dep surap alyp, sol ánshini youtube arqyly tyńdaimyn.
– Halyqtyń aýzynda kim júr eken?
– Qazir olardyń atyn ataǵym kelmeidi. Óitkeni, árbir ánshiniń júregi názik. Halyq qabyldamai jatsa da, ózine joǵary baǵa beretin ánshiler bar. Sol sebepti, birin atap, birin atamai qalsam, durys bolmaidy. Barlyǵymyz bir teriniń pushpaǵyn ilep júrmiz.
«Zyń-zyń», «dyń-dyń» degen ánder kóbeiip ketti», – dep syn aityp em, biraz adamdar: «Ol hit qoi», – dep renjidi. «Zyń-zyń», «dyń-dyń» degen eki aýyz sóz qalai hit bolady?.. Máselen, meniń kez kelgen ánimdi tańnan keshke deiin efir men radio arqyly úzbei berse, meniń de ánderim jappai tyńdalar edi. Alaida, halyqtan joǵary baǵa alyp jatsa da, ánderim hit degen tizimge ilinbei qalady. Hit degen sóz ánniń jaqsy ekenin bildirýden qaldy, qazir hit degen uǵym tańnan keshke deiin úzbei beriletin án degenge jaqyn.
Men qazir ár telearna men radio basshylyǵyna baryp, meniń ánimdi qoiyńdar dep suraityn jastan kettim. Tyńdaityn qulaqqa jaqsy án qalai da jetedi, 1000-2000 adam bolsa da meniń ánimdi shyn unatyp, udaiy tyńdar bolsa, soǵan da shúkir. Bálkim jastarmen jarysýdyń qajeti de joq shyǵar, báribir qazirgi hit dep júrgen ánderdi bes jyldan soń eshkim aitpaidy, ol ánge eshkim bilemeidi.
– Talasbek Ásemqulov «Ánshi Maqpal» atty maqalasynda «Maqpal eń aldymen mátinniń ar jaǵynda turǵan psihologiialyq partitýrany tanýǵa tyrysady» degen eken. Qazirgi ánderdiń «mátininen psihologiialyq partitýrany» qanshalyqty sezinesiz?
– Men týraly keńinen zerttep, aýqymdy túrde jazylǵan bir maqala bolsa, osy shyǵar. Muqiiat oqyp shyqtym. Sahnada júrgenime 36-37 jylǵa jýyqtady, osy ýaqyt aralyǵynda adamdy eleń etkizer jaqsy maqala boldy, tipti meni tanityn jýrnalisterdiń ózi mundai maqala jazbady. Talasbek Ásemqulovty ómirde kezdestirmegen ekenmin, biraz jyl buryn qaitys bolypty, jany jánnatta bolsyn. Birneshe jyl buryn shetelge barǵanymda, sondaǵy qazaqtar bul maqalaǵa súisinip otyrdy.
– Qazirgi ánderden osynda aitylǵan «psihologiialyq partitýrany» taba alasyz ba?
– Jalpy, repertýar izdep sabylǵan emespin. Kompozitorlardyń barlyǵy derlik «Qazaqkontsertke» izdep kelip ánderin beredi. Tipti, ýatsap arqyly joldap júredi. «Qazaqkontsertke» jii kelmeimiz, kelgenmen de onda otyratyn kabinet te, zal da joq, ándi úide aityp, daiyndalamyz.
Jurttyń barlyǵy jaýabyn taba almai júrgen: «Nege fonogrammamen án aitatyn ánshiler kóbeiip ketti?» – degen suraqtyń jaýaby dál osy jerden tabylady. Ánshiler udaiy kelip daiyndalatyn zal joq, zal bola tura daiyndyq jasai almaimyz. Óitkeni, barlyǵy arendaǵa berilgen, mýzykant ta joq, ár jaqta jaldanyp aqsha taýyp júr. Al endi Almatyda úlken kontsert berer bolsaq, mýzykanttardy jaldap, kontserttiń aldynda bir ai daiyndalamyz, odan keiingi on bir ai fonogrammamen ótedi. Sebebi, Respýblika aýmaǵyna mýzykanttardy birge ertip júrý, olardyń jatyn orny men tamaǵyn qamtamasyz etý qarjyǵa kelip tireledi. Kezinde mundai problemany bilgen joqpyz. «Gúlder» ansamblinde 9 jyl 90 rýbl ailyqqa jumys istedim. Jolymyzǵa, tamaǵymyzǵa, tipti, kostiýmimizge de úkimetten aqsha bólinetin. Qazir munyń barlyǵyn ánshiler óz qaltasynan tóleidi. Kostiýmdi de óziń tiktirip, mýzykantty da óz qarajatyńa alyp júresiń. Aýyldarǵa barǵanda daýsyń syńǵyrlap tursa minýspen, qyryldap tursa fonogrammamen aitasyń. Biz ánshilerge qoiylar talap joǵary kezde úlken mektepten óttik. Sol mekteptiń talabynyń arqasynda qazir halyq fonogrammamen ait dese, fonogrammamen, jandy daýysta ait dese, jandy daýysta aita beremiz. Kóbine, telearnalar túsiretin kontsertterde fonogrammamen ait degen talap qoiylady. Óitkeni, 30-40 ánshiniń basyn qosqan án keshinde daýys tunyq shyǵý kerek. Bul tek Qazaqstanda ǵana emes, Reseide de oryn alǵan jait. Ár merekede ánshilerdi jiyp túsiriletin telekontsertterdiń barlyǵynda da sondai talap bar.
Mundaida eń aldymen ánshi bolýǵa endi aiaq basqan jas býyn zardap shegedi. Jastar fonogrammanyń jolyn ózderi tańdady desek, qatelesemiz. Olar daiyndalǵysy kelse de, daiyndyq jasaityn zaldar men mýzykanttar joq.
– Ónertanýshylar qazirgi ánderde qazaqy boiaýdyń joq ekenin, ánshilerdiń oryndaý máneri qazaqylyqtan alys, eýropalyq baǵytqa aýyp bara jatqanyn jii aityp júr. Sizdiń oiyńyzsha buǵan ne sebep?
– Ondai mektepti qalyptastyryp otyrǵan adamdar men jat mánermen án aitatyn ánshilerdi daiyndap otyrǵan ortalyqtar bar. Onyń kim ekenin án óneriniń ainalasynda júrgen jandar jaqsy biledi. Soǵan jastardyń qulaǵyn úiretip, qazaqy áýezden alys mýzykany nasihattap júrgen aqparat quraldary shash etekten. Telearnalar men áýe tolqynynan beriletin ánder eshqandai sarapqa salynbaidy. «Mynaý qazaqy án emes» dep aitatyn adam joq. Bizdiń kezimizde ár ánimiz sarapqa salynatyn: «Sózin jazǵan adam Jazýshylar odaǵynda tirkelgen be?», «Mýzykasyn jazǵan adam Kompozitorlar odaǵyna múshe me?» – dep tekseretin. Tipti, qazir jańa án jazbai-aq, sol jyldardaǵy ánderdi búkil ómirimizge azyq etsek de eshteńeden utylmaimyz…
– Ózińizdiń án aitý mánerińizdi jastarǵa úireteiin degen oiyńyz joq pa?
– Meniń oiymsha, sezine bilgen, túisine bilgen adamǵa ózimniń án aitý mánerimdi úirettim. Talai urpaq: «Maqpaldai ánshi bolamyn!», – dep ósti. Máselen, Shahizada men Baqyt Shadaeva menimen kezdeskende: «Sizdiń ánińizdi aityp óstik», – dep aitady. Ánderimdi tyńdap, men siiaqty ánshi bolǵysy kelgen kóp ánshilerdi bilemin, biraq eshqaisysy dál mendei bolyp shyǵa almady, ol mindet emes te shyǵar. Meniń oryndaýshylyq ereksheligimniń sebebin Táttimbet, Mádi, Rabiǵa Qoishybaeva syndy talantty adamdar týǵan topyraqtan izdeý kerek pe, álde ol maǵan berilgen Jaratqannyń syiy ma, ol jaǵyn anyq bilmedim.
– Estradanyń romans, shliager degen túrleri qazir bar ma?
– Romanstar ylǵi da bar ǵoi… Men udaiy romanstar aitamyn, onyń barlyǵy telearnalardan berile bermeidi. Máselen, Erjan Belǵozievtiń romanstary qandai ǵajap! Sáken Qalymovtyń óte ádemi romansy shyqty, men ony kontsertte bir-aq ret oryndadym.
– Keiingi jastardyń repertýarynan kezdestire aldyńyz ba?
– Keiingi jastarda romans aitatyndar joqtyń qasy. Romans aitýǵa daýysy laiyq ánshiler bolady. Aqbota Kerimbekovanyń daýysy romans aitýǵa jaqsy keletin edi. Ol óte kúrdeli janr, kóp adam aita almaidy, ony aitý úshin úlken júrek kerek. Budan biraz jyl buryn orys tilinde «S liýboviý» degen atpen romanstar jinaqtalǵan albomym shyqty. Orystildi tyńdarman arasynda tez tarap ketti. 3500 danamen shyǵyp edi, qazir ózimde 5-6-y ǵana qaldy. Keiinirek, Máskeýde 50 shaqty adamnyń aldynda sol romanstardy oryndaǵanymda, ondaǵylar Reseide kontsert bermei júrgenimniń sebebin surai jóneldi. Ol týraly shynymdy aitsam oilanbaǵan ekem. Kezinde «Qazaqkontsertte» Kúzembaev degen direktorym boldy. Zákeń jumystan shyǵyp qalǵan kezi edi. Kúzembaev habarlasyp: «Seniń jeke kontsertińdi Moskvada ótkizgeli otyrmyz, daiyndal. Úkimet saǵan aqsha bóldi dedi», – dedi. Ony estip, árine, qýandym. Zákeńe kelip aityp em, ol kisiniń túri buzylyp: «Barmaisyń», – dedi. Máskeýge baramyn da, baramyn dep bulqan-talqan bolǵan joqpyn. Múmkin ózi úide otyrǵan tusta osyndai usynys túskeni unamaǵan shyǵar. Qalai degenmen de ol kisiniń qalaýynsyz meniń Moskvaǵa barmaitynym anyq edi. Áitpese, ol kisi meniń ónerimdi óte joǵary baǵalaityn.
Sodan keiin maǵan úkimetten mundai usynys túsken joq.
– Qazir sondai múmkindik týsa, barar ma edińiz?
– Barar edim.
– Ómir jolyńyzda sahnadan, ekrannan alystaǵan kezińiz boldy. Ol kúnderde ne sezindińiz? Ánshiniń aidyny sahna degenge kelisesiz be?
– Zákeń atqa minse, men de atqa miner em, ol attan tússe, men de túser em. Ol – ómirdiń zańy. Ol tek meniń basymdaǵy ǵana dúnie emes, talai adamnyń basynan ótip júrgen jait. Biraq bizdiń basymyzdaǵy dúnie erekshe kózge túsetini Zákeń de aitýly, taý tulǵaly azamat edi. Men de jerde jatqan qyz emes edim. Sol sebepti, Maqpal túshkirse, kúlli Qazaqstan estip qoiady.
– Án ǵumyr. Adam ǵumyr. Ekeýiniń bir-birinen jalyǵatyn, sharshaityn kezderi bola ma? Ony qalai eńseresiz?
– Ánnen eshqashan jalyqqan emespin. Basyma qaiǵy tússe jylap turyp, qýansam shattyqqa bólene júrip án aittym. Buralańy kóp, qatpary qalyń, tátti ómirde meni Maqpal etip alyp kele jatqan – Án! Án jáne aǵalarymyzdyń uly poeziiasy! Júregimniń túbindegi aita almaityn syrymdy da, muńymdy da, súiinishim men kúiingen sátimdi de án arqyly halyqqa jetkizip, án arqyly jeńil denip, arqamnan aýyr júk tús kendei ǵumyr keship kelemin. Ánshi bolǵannan soń án aitpasań ómir beker. O bastaǵy bala armanym, alty jasymnan bastap ózimdi «Halyq ártisi» dep habarlatqan ánge degen yqylas, marqum ákem niń: «Sen úlken ánshi bolasyń», – dep Qaraǵandydaǵy mýzyka mektebine berýi, osy joldy tańdaýyma sep boldy. Bálkim buralańy-bultarysy kóp bolǵan shyǵar, biraq men osy taǵdyryma rizamyn. Tek áttegen-ai degen bir ǵana nárse – áke-sheshemniń qasynda kóp bola almadym, ol kisilerdiń jylýyn kóp sezinbedim. Jylyna bir-aq ret aýylǵa baratynmyn, toǵyz jyl jataqhanada turdym. Páterge endi qolym jetkende taǵdyr Zákeńe qosty. Ómirim solai jalǵasty…
Zákeń maǵan degen adaldyǵyn, ónerge degen adaldyǵyn dáleldei bildi, aialady, qoldady, sonymen qa tar, qamshylap otyrdy. Ákem nen erte airylǵan soń shyǵar, Zákeńdi ákemdei kórip syiladym, odan keiin ol sezim mahabbatqa ulas ty. Taǵdyrdyń bar qiyndy ǵyn ánmen jeńip kele jatqanda odan qalai jalyǵýǵa bolady?..
Án – tek meniń taǵdyrym ǵana emes. Muqaǵali, Fariza apamyz, Tumanbai Moldaǵaliev, Iran-Ǵaiyp, Shómishbai Sariev syndy aqyndardyń qai óleńin ánge qosyp aitsam da, onyń barlyǵy tek maǵan arnalyp jazylǵan joq qoi… Jalpy halyqqa arnaldy. Onda ár qazaqtyń úni, qazaq qyzy nyń, qazaqtyń jalǵyzbasty áiel deriniń taǵdyry jatyr.
– «Qazaqtyń erke qyzymyn» degen ánińiz bar. Osy ándi estigen saiyn ózińiz jazǵandai áser etedi…
– Bul án maǵan arnaiy jazylǵan. Ózimdi-ózim qazaqtyń erke qyzymyn dep aitqym keldi deisiz be? Zákeń qaitys bolyp, kóńilim qulazyp, osymen ómir aiaqtaldy dep júrgen kezim edi. Bir kúni «Qazaqkontsertke» kelsem, sol jerde mýzykant bolyp jumys isteitin Muhit Qasqyrbaev esimdi jigit: «Áiteýir, keldińiz-aý! Men sizdi kútip júrgenime bir jyl boldy. Siz- ge arnap «Qazaqtyń erke qyzymyn» degen án jazdym», – dedi. Men birden sózin qarap shyqtym. «Bibigúl men Roza bar» degen joldy «Bibigúl men Rozalar» dep aitýdy usyndym, ekeýi de Halyq ártisi, ekeýin bólmei-aq qoiaiyq dedim. Al, áni bir tyńdaǵannan unady. Eńsem ezilip turǵan shaqta alǵa jeteleitin, shabyt beretin áýen eken. Muhit Qasqyrbaevtan aranjirovka jasaýyn ótindim. Osylaisha, bul án meniń repertýaryma endi. Buǵan deiin de maǵan arnaiy án jazyp ákelgen jandar óte kóp boldy. Ózimdi-ózim kókke kóterip, maqtap án aitýǵa qarsy bolǵan soń da olardy jazdyrmai júr em. Mysaly, Altynai Jorabaeva aityp júrgen «Elimniń júregi – Astana» degen án o basta maǵan arnalǵan án edi. Mýzykasy dál sol, tek sózi basqasha bolatyn. Mende sol ándi jazǵan kompozitor bizdiń úide otyrǵan, Zákeń Mereidi kóterip alyp bilep júrgen beinetaspa bar edi, qazir sony dálel retinde kórseteiin desem taba almai júrmin. Án ájepteýir jaqsy tanyldy. Tek, álgi Mahambet esimdi kompozitordyń maǵan arnap án jazdym dep ákelip, keiin ony satyp jibergeni yńǵaisyz boldy.
«Qazaqtyń erke qyzymyn» dep shyrqaǵanymdy jaratpaǵan kei bir adamdar Instagram jelisinde, Maqpal ózine-ózi «Qazaqtyń erke qyzymyn» dep at qoiyp aldy dep synady. Nege olai deidi?.. Ándi ózim jazǵan joqpyn, maǵan arnap ákelgen ándi oryndadym, onyń nesi aiyp?.. Ol jerde Ámina Ómirzaqova, Biken Rimova, Roza Baǵlanova, Bibigúl Tólegenova, Madinanyń aty atalady. Analarymyzdyń atyn atai kele, «sońdarynan ergen izimin» dep shyrqaimyn. Qazaqtyń Erke qyzymyn desem, shynymen qazaqqa erkelep óstim, meni orystyń nemese ózge ulttyń áni terbegen joq.
– Ózińizben dýet bolyp án aitqysy kelgen adamdardy qalai tańdaisyz?
– Qaibir bala kelip dýet aitqysy kelse de, birinshi ánniń sózine qaraimyn. Jubanysh Jeksenulymen Maqsat Jáýtikovtiń aǵaly-qaryndasty baýyr týraly ánin oryndadyq. Ol da bir-eki ret efirden berildi de toqtady. Óte ádemi edi. Udaiy qoiylmaǵan soń hit bolǵan joq. Bizdiń kompozitor jigitter óte qarapaiym. Máselen, osy Maqsat Jáýtikovtiń qanshama ánin oryndadym. Solardyń barlyǵyn nasihattasa hit bolar edi. Biraq avtorlar ondaiǵa asa kóńil bólmeitin siiaqty. Múmkin, jaqsy ánniń sirek taralǵany da jón bolar..
– Jaqynda Tóreǵalidiń basyndaǵy jaisyzdaý jaǵdaiǵa bailanysty halyqtan Tóreǵalidi keshirýdi suradyńyz. Olai deýińizge ne túrtki boldy?
– O basta muny aitaiyn degen oi bolmaǵan. Dál sahnaǵa shyǵar aldynda bir jýrnalist kelip menen: «Tóreǵalidi jaqtańyzshy», – dep surady. Tóreǵalidiki durys dep aitqan joqpyn. Tek, Tóreǵali balalaryńyz durys jasamady dep aittym. Ókinishke qarai, jýrnalister meniń sózimdi tolyq bermei, keshirim suraǵan jerimdi ǵana taratqan. «Balalaryńyz durys jasamady, biraq kimniń basynan ótpeidi, bala ǵoi. Meniń de súringen kezim boldy, meni de keshirdińizder, Tóreshti de keshirińizder, balanyń saǵy synbasyn», – dedim.
– Buqaralyq mádeniet degen sóz keiingi kezde jii atylady. Sizdińshe óner jikke bóline me?
– Jikke bólingeniniń de sebebi bar shyǵar. Óitkeni, otyrystarda aitylatyn ánder úlken sahnaǵa shyǵyp ketti. Baiaǵyda jigitter aýlada otyryp: «Esik aldy báiterek, báiterekke sý kerek. Uzyn boily jigitke qysqa boily qyz kerek», – dep án aitatyn. Sondai ánderdi úlken sahnaǵa ákelip, eńbegi sińgen, qadirli ánshiler qatysatyn kontsertterde aitqyzatyn boldyq. Onyń qalai synalap enip, keń etek alyp ketkenin ańdamai da qaldyq. Bir-eki án aitqan adamdy elektrondy aqparat quraldarynyń jýrnalisteri «qazaq estradasynyń juldyzy» dep «jarqyratyp» edi, aiaǵy ánniń qadir-qasietin qashyryp, ánshi bolý ońai degen uǵymdy qalyp tastyryp jiberdi. Áitpese, bizden buryn ómir súrgen aǵa-apalarymyz qazaqtyń áni men sózi qandai bolýy kerek ekenin bildi emes pe?! Ony urpaqtan urpaqqa búgingidei efir, radio, telefon bolmaǵan ýaqytta balalarynyń qulaǵyna sińirdi. Sol sebepti de, taza án eshqashan ólmeidi. Al endi qazirgi usaq-túiek án symaqtardyń ǵumyry qysqa, olar búgin bar, erteń joq.
– Áńgimeńizge rahmet!
Áńgimelesken Nazym Dútbaeva,
"Qazaq ádebieti" gazeti.
Túpnusqadaǵy taqyryp: "Taǵdyrdyń bar qiyndyqtaryn ánmen jeńip kelem"
