Óleń týraly óleń ǵana aita alady. Al onyń aitqanyn uǵyný múlde basqa áńgime. Bul ózi bilý men túsinýdiń aiyrmashylyǵy sekildi. Poeziia jannyń shyryly desek, bireýdiń jan daýysyn ózimizdikimen úndes shyqpaǵany úshin aiyptaý óte orynsyz. Sondai-aq, “óleń úshin eń mańyzdysy myna nárse” dep aitý da aqymaqtyq bolsa kerek. Óleń – buryn eshqashan oryn almaǵan oqiǵa jáne ol munan soń da qaitalanbaidy. Ómir degenimizdiń ózi sol oqiǵalar tizbeginen turady. Al Madiiardyń óleń ólkesine alǵashqy qadamy alaqailap súiinshi surarlyqtai oqiǵa.
Jas ómirdiń jany tazalyqqa, izgilikke, jalpy jaqsylyq ataýlyǵa qushtar bolady. Álemdi ózge qyrynan kóre biledi. Biz tereńine boilai bermeitin tylsym ataýlyǵa óz saýalyn qoiady, ózinshe jaýap beredi. Sonymen birge, ádiletsizdikke, zulymdyq pen sezimsiz nadandyqqa, kúndelikti ómirde kezdesip jatatyn kognetivti burmalaýdyń barlyǵyna búkil bolmysymen qarsy turady. “Jyraýly elden” shyqqan jas aqynnyń óleńderinen osy nárseniń barlyǵyn ańǵarýǵa bolady. Aqyn jaily munan arǵy sózdi óleńniń ózi aitsyn...
Bibolat Sátjan
Tóbemizden tóngen be qyzyl ińir?
Qus jolynda názik nur syzyldy kil.
Júregimniń túbinde sýarylǵan,
Tym beikúná keiipte úzildi gúl.
Júzińdi bur...
Oiǵa shomsam telmirip qaraidy erkem,
Dertińdi ishý ýaqytqa ońai ma eken?
Sary sháli oranǵan kúz sylqymǵa,
Aq kebinin kómkerem qalai erteń?
Kóktemeni baýyryna ala qashqan,
Qustar búrkep esinen tanady aspan.
Túbitti bult jylasa jubatam dep,
Alaqanyn jaiyp tur qara aǵashtar.
Taramys jol leginde sarnap aǵyp,
Shuǵylasy úzdikti tańǵa qalyp.
Quiryǵyna ińirdiń ileskende,
Ańdaýsyzda kózimdi qanǵa malyp.
Juldyzdardan tamshylap nár quiylǵan,
Túnimenen shala mas janǵa uiyǵan.
Qyzyl ińir seiiler sát kelgende,
Qaryndastyń sipai ket mańdaiynan.
Súrleýdiń júzin qyraý qushyp,
Qańtardyń jaýdy jebesi.
Ishtegi dertimdi suraý úshin,
Jyldy kútem be kelesi?
Kógildir kúnder saǵymy ushty,
Qabaǵyńnan syr súzdim.
Meniń de boiym baǵynyshty,
Kúbirine únsizdiń.
Japalaq sham,
Keiis irgemde,
Kóz qalyqtaidy sańǵyryp.
Jymiiý jaqsy deisińder me?
Áýeii jurtpen qańǵyryp.
Bólmem ishinde erip baram,
Erip barady eńisim.
Senimsizdikke senip qalam,
Jalǵyzdyǵymmen kerisip.
Balalar kezer bul mańaidy,
Qamyǵyp qaldy kóbi udai.
Shana ústinde júrek syrǵanaidy,
Qulap tústi,
Obal-ai!
Oikezbe
Tań sheshesi kókjiekke sham jaǵar,
Tún japqan kózden mazany ysyryp.
Butaq silkip shýlaidy eken qarǵalar,
Taldy oiata almai azan shaqyryp.
Áýen emgen qulaǵymdy úsittim,
Espe tilden sóz juqqan laǵyl aryna.
Bederli qar uialaidy mysyqtyń,
Jaz tatyǵan úrpek sary jonyna.
Ómir taǵy ádetinshe eseidi,
Óz jumbaǵy saýlap keregesinen.
Men sekildi júdeý júzin kezeidi,
Bir oqýshy mektep terezesinen.
Ózgerte me el senetin ańyzdy,
Abyz kitaptardan jol atyn surap.
Qos qabaǵy qos dúnie tárizdi,
Ol da aqyn bolatyn shyǵar.
Shertolǵaý
Meni jalǵyzsyratty qaita kómeski ún,
Shomylǵanda sáýlesine mezettiń.
Uǵyndym,
Ótkenimniń kóleńkesi emessiń!
Talai uran aitylady kereksiz,
Shyndyǵynda, shynarym,
Oidy kezgen elespiz.
Duǵalardy umytqanda kieli,
Eń unamsyz saǵatyna kúnániń,
Sulýlyǵyń basyn talai iedi.
Men de umyttym,
Bul ýaqyttyń kúiisin
Elemeimin.
Ańsap ketem tunjyrap,
Kári ájemniń shashtarynyń iisin.
Bálkim...
Aýnaqshyǵan ór eńsesi,
Jer - kúnniń kóleńkesi.
Bolbyr tartsam jelem kesip,
Tuman - bulttyń kóleńkesi.
Alqyndyrar er eńsesin,
Qyz - gúldiń kóleńkesi.
Súisingenniń kórem desi,
Óner - ómirdiń kóleńkesi.
Tolqyttyrar sóreńdi esip,
Ómir - óleńniń kóleńkesi.
Arpalys
Kúnniń keipin surap turar balapan,
Samala sát uiyq minez sary atan.
Sipai ótse kúlmen qańǵyp ketermin,
Tosyp turyp tamshy jarǵan alaqan.
Kesh syzyltyp qimastyqtyń ánindei,
Ǵumyr tolǵap kóre almadym bárindei.
Terezeme uialaǵan qashpa tún,
Maýjyraidy uiqy basqan tánimdei.
Boz kóilegin súiretedi oǵash kún,
Ilim surap baqsy bulttan neni ashtym?
Dem ishine tunshyǵady tutam jan,
Uly dertti joǵalttym.
Jibek qumdai qubylady túzde reń,
Jeltoqsanda jaýrap qalǵan kúz denem.
Bizder dúmshe ekenbiz-aý, e, ýaqyt,
Ótkeniniń ókinishin izdegen.
Synǵan úrei arqa aýnaǵan shiimdei,
Ǵajap kezdiń uǵyna almai kúiin kei.
Sandyraǵy sherýleidi sananyń,
Barmaǵymnyń biindei.
Ańsar
Shattandym tolassyz jyr qurmetine,
Ejelde kúrsindi jyraýly el.
Jel shapalaq urdy betime,
Kinám ne?
Qunys aǵashtyń tamyryn úgip,
Ýaqyttyń zikir kúiisi.
Temeki iisin suraidy táni mújilip,
Ol - ajaldyń iisi.
Bilseń ǵoi aýyryn jerdegi xálim,
Qiialymdy ańsap qaqpaly.
Janym úrikken erneý qoǵanyń,
Tentirep ketken maqpaly.
Qudaiǵa syzyńdy syzdyryp alshy,
Qus kómei bitken saryndym.
Jer anany uiqydan turǵyzyp alshy,
Men kóktemdi saǵyndym.
Sábi
Tuńǵiyǵyna tunshyqtyrǵanda,
Úreili oidyń jolaǵy.
Jasy sherýlegen urshyqty mańda,
Qorǵansyz júr ol áli.
Júrek janary shelge basylyp,
Keri adymdaǵan alańdar.
Jan jańǵyryǵyn jelge jasyryp,
Tasalanady adamdar.
Tátti túsinde kóz tigip óńi,
Tobyqtarynan tartady.
Qudai alqyntqan óksigi onyń,
Meiirimsizdikke qaýqary.
Suqty kózderdiń quryǵy bula,
Búlikshiliktei baiyrǵy.
Ǵalam súietin ulylyǵynan,
Es bilgendigi aiyrdy.
Tóleýov Madiiar Jalǵasuly 1997 jyly 14 səýirde Qyzylorda oblysy, Syrdariia aýdany, Asqar Toqmaǵambetov aýylynda dúnie kelgen. Batys Qazaqstan memlekettik ýniversitetiniń 3-kýrs stýdenti. 2015 jyly Qadyr Myrza Əliniń 80 jyldyǵyna arnalǵan respýblikalyq múshəiranyń bas júlde iegeri, 2016 jyly Serik Tomanov atyndaǵy respýblikalyq múshəiranyń yntalandyrý syilyǵynyń iegeri.
