Qazaqstan kinematografynyń tarihy men zamanaýi trendteri Londondaǵy Qazaqstan kinosynyń onlain-aptalyǵyn ashqan dóńgelek ústeldiń taqyryby boldy. Sharany Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna orai QR Ulybritaniiadaǵy Elshiligi jáne «Sháken Aimanov atyndaǵy «Qazaqfilm» AQ birlesip uiymdastyrdy.
Dóńgelek ústelge QR Ulybritaniiadaǵy Elshisi Erlan Ydyrysov, Djordj Vashington ýniversitetiniń fakýltet isteri jáne zertteý bastamalary jónindegi dekannyń orynbasary professor Piter Rollberg sondai-aq Aberistýit ýniversiteti kinotaný ǵylymynyń Qurmetti professory Birgit Boimers qatysty. Moderator londondyq Mariia patshaiymy ýniversitetiniń Vizýaldy mádenietter kafedrasynyń doktoranty Ásiia Isemberdieva boldy.
Elshi E.Ydyrysov alǵy sózinde qazaq ómiriniń barlyq salasyn qamtityn bai aýyzsha shyǵarmashylyq jáne tabiǵatpen birlik dástúri qazaq mádenietiniń ajyramas bóligi ekendigin atap ótti. E.Ydyrysovtyń aitýynsha, búginde bul dástúr kinoǵa jii júginedi, al qazaqstandyq kinematograf ondaǵan jyldar boiy sapaly týyndylarymen tanymal bolyp, keńestik kinomasterlik mektebiniń úzdik qasietterin dala dúnietanymymen ushtastyra bildi.
Professor P.Rollberg aýyzsha shyǵarmashylyq jáne onymen bailanysty akterlik sheberlik pen improvizatsiia óneri qazaq mádenietinde erekshe damyǵandyǵymen kelisti. Ol qazaqstandyq kinematograftyń damý kezeńderine jan-jaqty toqtap, atap aitqanda, «Amangeldi», «Bizdiń súiikti dáriger», «Atameken», «Sultan Beibarys» filmderi jaily, sondai-aq qazaqstandyq rejisser jáne kinoakter, ańyz adam Sháken Aimanov týraly áńgimelep berdi.
Professor B.Boimerstiń baiandamasy keiingi kezeńge – «jańa tolqyn» jáne táýelsiz «partizan kinosynyń» gúldenýine arnaldy. Onyń aitýynsha, qazaqstandyq kinematograftyń zamanaýi trendteri Qazaqstanǵa iri halyqaralyq kinofestivalderde jii atyn shyǵaratyn múmkindikter beredi.
Ol sondai-aq qazaqstandyq kinematografty damytý, táýelsiz kinony qoldaý jáne halyqaralyq kinoprodiýserlermen bailanys ornatý úshin jaǵdai jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Bul Qazaqstanǵa áli de óziniń tili bolyp tabylatyn, biraq sonymen birge halyqaralyq rezonans pen ámbebap kontekstke ie tilde sóilei bastaýǵa naqty serpin beredi. Mundai yntymaqtastyq qazaqstandyq filmderdiń halyqaralyq kórermenge jol tabýy úshin óte mańyzdy», – dedi professor.
Ulybritaniiadaǵy qazaqstandyq kinonyń onlain-aptalyǵynda otandyq kinematograf klassikasynyń jaýharlary, sondai-aq qazaqstandyq kinematografisterdiń halyqaralyq deńgeide tanylǵan jumystary usynylǵan.
Birinshi kúni kórermenderge rejisser Bolat Mansurovtyń «Sultan Beibarys» filmi kórsetildi. Týyndyda bir kezderi quldyqqa alynyp, Mysyrdyń bileýshisi bolǵan qypshaq balasynyń oqiǵasy baiandalady. Kartinanyń basty keiipkeri óziniń uzaq jáne dramalyq ómiriniń sońyna qarai bilikti, mahabbatty, renishti jáne Otanyna degen jan kúizelisin bastan keshirip, ata-babalary turǵan jerge – týǵan qazaq dalasyna oralady.
Onlain-kórsetilimderge britaniialyq kinosynshylardyń qatysýymen uiymdastyrylǵan akter jáne rejisserlermen ekskliýzivti suhbattar ótkizildi. Suhbattarǵa qatysýshylar:
- «Qyz jylaǵan» filminde ekinshi plandaǵy róldi somdaǵan belgili qazaqstandyq akter Dýlyǵa Aqmolda. Film iadrolyq qarýdy synaýdyń epitsentrinde ornalasqan Semei oblysyndaǵy qazaq aýylynyń ómiri týraly baiandaidy. Filmniń rejisseri Satybaldy Narymbetov 2021 jyly mezgilsiz qaitys boldy;
- Nariman Tórebaev, Fedor Dostoevskiidiń «Belye nochi» povesiniń jelisimen túsirilgen «Shytyrman» filmin túsirgen tanymal qazaqstandyq kinorejisser;
- akter jáne rejisser Sanjar Mádi. Ol eýropalyq jurtshylyqqa qazaqtyń vokaldyq-oryndaýshylyq óneri men ulttyq aspaby – dombyrany birinshi bolyp álemge tanytqan Ámire Qashaýbaev týraly syr shertetin «Ámire» filminiń basty keiipkeri;
- kinorejisser Ádilhan Erjanov. Onyń «Sary mysyq» filmi 2022 jylǵy «Oskar» syilyǵyna «Shet tilindegi úzdik film» nominatsiiasyna Qazaqstannan usynyldy.
Barlyq filmder men suhbattar 2021 jyldyń 15 jeltoqsanyna deiin myna silteme boiynsha qol jetimdi.
