قازاقستان كينەماتوگرافىنىڭ تاريحى مەن زاماناۋي ترەندتەرٸ لوندونداعى قازاقستان كينوسىنىڭ ونلاين-اپتالىعىن اشقان دٶڭگەلەك ٷستەلدٸڭ تاقىرىبى بولدى. شارانى قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعىنا وراي قر ۇلىبريتانيياداعى ەلشٸلٸگٸ جەنە «شەكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق بٸرلەسٸپ ۇيىمداستىردى.
دٶڭگەلەك ٷستەلگە قر ۇلىبريتانيياداعى ەلشٸسٸ ەرلان ىدىرىسوۆ, دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فاكۋلتەت ٸستەرٸ جەنە زەرتتەۋ باستامالارى جٶنٸندەگٸ دەكاننىڭ ورىنباسارى پروفەسسور پيتەر روللبەرگ سونداي-اق ابەريستۋيت ۋنيۆەرسيتەتٸ كينوتانۋ عىلىمىنىڭ قۇرمەتتٸ پروفەسسورى بيرگيت بويمەرس قاتىستى. مودەراتور لوندوندىق مارييا پاتشايىمى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ۆيزۋالدى مەدەنيەتتەر كافەدراسىنىڭ دوكتورانتى ەسييا يسەمبەرديەۆا بولدى.
ەلشٸ ە.ىدىرىسوۆ العى سٶزٸندە قازاق ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق سالاسىن قامتيتىن باي اۋىزشا شىعارماشىلىق جەنە تابيعاتپەن بٸرلٸك دەستٷرٸ قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ ەكەندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ە.ىدىرىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە بۇل دەستٷر كينوعا جيٸ جٷگٸنەدٸ, ال قازاقستاندىق كينەماتوگراف ونداعان جىلدار بويى ساپالى تۋىندىلارىمەن تانىمال بولىپ, كەڭەستٸك كينوماستەرلٸك مەكتەبٸنٸڭ ٷزدٸك قاسيەتتەرٸن دالا دٷنيەتانىمىمەن ۇشتاستىرا بٸلدٸ.
پروفەسسور پ.روللبەرگ اۋىزشا شىعارماشىلىق جەنە ونىمەن بايلانىستى اكتەرلٸك شەبەرلٸك پەن يمپروۆيزاتسييا ٶنەرٸ قازاق مەدەنيەتٸندە ەرەكشە دامىعاندىعىمەن كەلٸستٸ. ول قازاقستاندىق كينەماتوگرافتىڭ دامۋ كەزەڭدەرٸنە جان-جاقتى توقتاپ, اتاپ ايتقاندا, «امانگەلدٸ», «بٸزدٸڭ سٷيٸكتٸ دەرٸگەر», «اتامەكەن», «سۇلتان بەيبارىس» فيلمدەرٸ جايلى, سونداي-اق قازاقستاندىق رەجيسسەر جەنە كينواكتەر, اڭىز ادام شەكەن ايمانوۆ تۋرالى ەڭگٸمەلەپ بەردٸ.
پروفەسسور ب.بويمەرستٸڭ بايانداماسى كەيٸنگٸ كەزەڭگە – «جاڭا تولقىن» جەنە تەۋەلسٸز «پارتيزان كينوسىنىڭ» گٷلدەنۋٸنە ارنالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق كينەماتوگرافتىڭ زاماناۋي ترەندتەرٸ قازاقستانعا ٸرٸ حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەردە جيٸ اتىن شىعاراتىن مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.
ول سونداي-اق قازاقستاندىق كينەماتوگرافتى دامىتۋ, تەۋەلسٸز كينونى قولداۋ جەنە حالىقارالىق كينوپروديۋسەرلەرمەن بايلانىس ورناتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل قازاقستانعا ەلٸ دە ٶزٸنٸڭ تٸلٸ بولىپ تابىلاتىن, بٸراق سونىمەن بٸرگە حالىقارالىق رەزونانس پەن ەمبەباپ كونتەكستكە يە تٸلدە سٶيلەي باستاۋعا ناقتى سەرپٸن بەرەدٸ. مۇنداي ىنتىماقتاستىق قازاقستاندىق فيلمدەردٸڭ حالىقارالىق كٶرەرمەنگە جول تابۋى ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى», – دەدٸ پروفەسسور.
ۇلىبريتانيياداعى قازاقستاندىق كينونىڭ ونلاين-اپتالىعىندا وتاندىق كينەماتوگراف كلاسسيكاسىنىڭ جاۋھارلارى, سونداي-اق قازاقستاندىق كينەماتوگرافيستەردٸڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان جۇمىستارى ۇسىنىلعان.
بٸرٸنشٸ كٷنٸ كٶرەرمەندەرگە رەجيسسەر بولات مانسۇروۆتىڭ «سۇلتان بەيبارىس» فيلمٸ كٶرسەتٸلدٸ. تۋىندىدا بٸر كەزدەرٸ قۇلدىققا الىنىپ, مىسىردىڭ بيلەۋشٸسٸ بولعان قىپشاق بالاسىنىڭ وقيعاسى باياندالادى. كارتينانىڭ باستى كەيٸپكەرٸ ٶزٸنٸڭ ۇزاق جەنە درامالىق ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىنا قاراي بيلٸكتٸ, ماحابباتتى, رەنٸشتٸ جەنە وتانىنا دەگەن جان كٷيزەلٸسٸن باستان كەشٸرٸپ, اتا-بابالارى تۇرعان جەرگە – تۋعان قازاق دالاسىنا ورالادى.
ونلاين-كٶرسەتٸلٸمدەرگە بريتانييالىق كينوسىنشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان اكتەر جەنە رەجيسسەرلەرمەن ەكسكليۋزيۆتٸ سۇحباتتار ٶتكٸزٸلدٸ. سۇحباتتارعا قاتىسۋشىلار:
- «قىز جىلاعان» فيلمٸندە ەكٸنشٸ پلانداعى رٶلدٸ سومداعان بەلگٸلٸ قازاقستاندىق اكتەر دۋلىعا اقمولدا. فيلم يادرولىق قارۋدى سىناۋدىڭ ەپيتسەنترٸندە ورنالاسقان سەمەي وبلىسىنداعى قازاق اۋىلىنىڭ ٶمٸرٸ تۋرالى باياندايدى. فيلمنٸڭ رەجيسسەرٸ ساتىبالدى نارىمبەتوۆ 2021 جىلى مەزگٸلسٸز قايتىس بولدى;
- ناريمان تٶرەباەۆ, فەدور دوستوەۆسكييدٸڭ «بەلىە نوچي» پوۆەسٸنٸڭ جەلٸسٸمەن تٷسٸرٸلگەن «شىتىرمان» فيلمٸن تٷسٸرگەن تانىمال قازاقستاندىق كينورەجيسسەر;
- اكتەر جەنە رەجيسسەر سانجار مەدي. ول ەۋروپالىق جۇرتشىلىققا قازاقتىڭ ۆوكالدىق-ورىنداۋشىلىق ٶنەرٸ مەن ۇلتتىق اسپابى – دومبىرانى بٸرٸنشٸ بولىپ ەلەمگە تانىتقان ەمٸرە قاشاۋباەۆ تۋرالى سىر شەرتەتٸن «ەمٸرە» فيلمٸنٸڭ باستى كەيٸپكەرٸ;
- كينورەجيسسەر ەدٸلحان ەرجانوۆ. ونىڭ «سارى مىسىق» فيلمٸ 2022 جىلعى «وسكار» سىيلىعىنا «شەت تٸلٸندەگٸ ٷزدٸك فيلم» نوميناتسيياسىنا قازاقستاننان ۇسىنىلدى.
بارلىق فيلمدەر مەن سۇحباتتار 2021 جىلدىڭ 15 جەلتوقسانىنا دەيٸن مىنا سٸلتەمە بويىنشا قول جەتٸمدٸ.
