Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ortalyǵy «Jańa álipbi negizindegi ulttyq jazýdyń jańǵyrýy» taqyrybynda on úshinshi onlain dáris uiymdastyrdy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Onlain dáris Mádeniet jáne sport ministrliginiń «ONLINEda bol» jobasy aiasynda Til saiasaty komitetiniń tapsyrysymen uiymdastyrylyp otyr. Dáristi Úkimet janyndaǵy qazaq álipbiin latyn grafikasyna kóshirý boiynsha ulttyq komissiianyń orfografiialyq jumys tobynyń múshesi – A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń bas ǵylymi qyzmetkeri, filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor Nurgeldi Ýáli «Orfografiiaǵa ońtaily álipbi kerek» degen taqyrypta ótkizdi.
«Álipbidi jetildirýdiń tiimdi tustary aiyp óteiin. Olarǵa digraftardyń álipbi quramynan shyǵarylǵandyǵyn, sh qosarynyń «óli áripsiz» jalǵyz tańbamen berilgendigin, jińishke daýystylardyń biryńǵai ä, ö, ü túrinde tańbalanǵanyn, al daýyssyzdarǵa qoiylatyn diakritikalyq belgilerdiń durys tańdalǵanyn jatqyzar edim. Ońtaily álipbi tańdaý úshin diakritikalyq (akýt, digraf, ýmlaýt, brevis t.b.) belgiler boiynsha saýalnama júrgizip, oǵan áleýmettanym lingvistikasy boiynsha taldaýlardy jasaý mańyzdy. Álipbidiń qandaiy bolmasyn kemshiligi de, artyqshylyǵy da jazý arqyly tekserilgende baryp baiqalady», - dep atap ótti Nurgeldi Ýáli.
Dáris barysynda árip ashý grafikalyq deńgeidegi, tasymal ashý orfografiialyq deńgeidegi, al býyn ashý fonetikalyq deńgeidegi erekshelikterge jatatyny tereńinen taldandy.
«Ww tańbasy qazaq sózderin jazý úshin alynsa, jeke sóz ben sóz túrlenimderin orfografiialaýda «basy artyq áripter» kóbeiedi. Másele bunymen ǵana shektelmeidi, orfografiialaǵanda kese-kóldeneń taǵy bir qiyndyq paida bolady. Mysaly, oquýu degen durys pa, oqyýy degen jón be? Daýdyń basy osy bastan-aq qyltiyp tur. Ásirese, bir sózdiń sheninde dabl-iu (w) men i-niń aralas-quralas keletin tustarymen bailanysty qiyndyq oryn alady. Mysaly, qiýlastyrýy degendi jazarmanymyz qalai jazady? Ww tańbasy álipbige alynsa qyiuýlastyruýu dep jazatyn bolamyz, itiýi degendi iitiiúýú dep jazamyz. Al rýhani, ýaqyt, tarihi siiaqty qaitalamasy (rekýrenttiligi) joǵary sózder media-mass quraldarynda, ishki-syrtqy jarnamalarda, ekrandaǵy júgirtpe jazýlarda t.b. aqparat kózderinde qalai orfografiialanbaq? Taryihyi, yruýhanyi/uruýhanyi; uýaqyt úýádelesúýú, uýaǵdalasuýu dep til mamandary jazýyn jazyp berer, al mekteptegi bala she, qarapaiym halyq she? Bundai úlgi jazý emes transkriptsiia bolyp shyǵady. Eń birinshi jurtshylyqtyń saýatyn oilaý kerek, óitkeni jazý-syzý – áleýmettik mándilikke ie erekshe kategoriia», - deidi ǵalym.
Qazaq sózderin jazý úshin Ww tańbasy alynsa, orfografiiadaǵy túitkilderdiń kóbeietini, jazǵanda bolsyn, oqyǵanda bolsyn avtomatizmniń báseńdeitini naqty mysaldar arqyly tereńinen túsindirildi.
Onlain dáris Facebook áleýmettik jelisi arqyly ONLINEda bol tobynda tikelei efirde kórsetildi. Dáriske barlyǵy 101 til mamany qatysty.
