ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ورتالىعى «جاڭا ەلٸپبي نەگٸزٸندەگٸ ۇلتتىق جازۋدىڭ جاڭعىرۋى» تاقىرىبىندا ون ٷشٸنشٸ ونلاين دەرٸس ۇيىمداستىردى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ونلاين دەرٸس مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ «ONLINEda bol» جوباسى اياسىندا تٸل ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ تاپسىرىسىمەن ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. دەرٸستٸ ٷكٸمەت جانىنداعى قازاق ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ بويىنشا ۇلتتىق كوميسسييانىڭ ورفوگرافييالىق جۇمىس توبىنىڭ مٷشەسٸ – ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور نۇرگەلدٸ ۋەلي «ورفوگرافيياعا وڭتايلى ەلٸپبي كەرەك» دەگەن تاقىرىپتا ٶتكٸزدٸ.
«ەلٸپبيدٸ جەتٸلدٸرۋدٸڭ تيٸمدٸ تۇستارى ايىپ ٶتەيٸن. ولارعا ديگرافتاردىڭ ەلٸپبي قۇرامىنان شىعارىلعاندىعىن, sh قوسارىنىڭ «ٶلٸ ەرٸپسٸز» جالعىز تاڭبامەن بەرٸلگەندٸگٸن, جٸڭٸشكە داۋىستىلاردىڭ بٸرىڭعاي ä, ö, ü تٷرٸندە تاڭبالانعانىن, ال داۋىسسىزدارعا قويىلاتىن دياكريتيكالىق بەلگٸلەردٸڭ دۇرىس تاڭدالعانىن جاتقىزار ەدٸم. وڭتايلى ەلٸپبي تاڭداۋ ٷشٸن دياكريتيكالىق (اكۋت, ديگراف, ۋملاۋت, برەۆيس ت.ب.) بەلگٸلەر بويىنشا ساۋالناما جٷرگٸزٸپ, وعان ەلەۋمەتتانىم لينگۆيستيكاسى بويىنشا تالداۋلاردى جاساۋ ماڭىزدى. ەلٸپبيدٸڭ قاندايى بولماسىن كەمشٸلٸگٸ دە, ارتىقشىلىعى دا جازۋ ارقىلى تەكسەرٸلگەندە بارىپ بايقالادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ نۇرگەلدٸ ۋەلي.
دەرٸس بارىسىندا ەرٸپ اشۋ گرافيكالىق دەڭگەيدەگٸ, تاسىمال اشۋ ورفوگرافييالىق دەڭگەيدەگٸ, ال بۋىن اشۋ فونەتيكالىق دەڭگەيدەگٸ ەرەكشەلٸكتەرگە جاتاتىنى تەرەڭٸنەن تالداندى.
«Ww تاڭباسى قازاق سٶزدەرٸن جازۋ ٷشٸن الىنسا, جەكە سٶز بەن سٶز تٷرلەنٸمدەرٸن ورفوگرافييالاۋدا «باسى ارتىق ەرٸپتەر» كٶبەيەدٸ. مەسەلە بۇنىمەن عانا شەكتەلمەيدٸ, ورفوگرافييالاعاندا كەسە-كٶلدەنەڭ تاعى بٸر قيىندىق پايدا بولادى. مىسالى, وقۇۋۇ دەگەن دۇرىس پا, وقىۋى دەگەن جٶن بە? داۋدىڭ باسى وسى باستان-اق قىلتيىپ تۇر. ەسٸرەسە, بٸر سٶزدٸڭ شەنٸندە دابل-يۋ (w) مەن ٸ-نٸڭ ارالاس-قۇرالاس كەلەتٸن تۇستارىمەن بايلانىستى قيىندىق ورىن الادى. مىسالى, قيۋلاستىرۋى دەگەندٸ جازارمانىمىز قالاي جازادى? Ww تاڭباسى ەلٸپبيگە الىنسا قىيۇۋلاستىرۇۋۇ دەپ جازاتىن بولامىز, يتيۋٸ دەگەندٸ ٸيتٸيٷۋٷ دەپ جازامىز. ال رۋحاني, ۋاقىت, تاريحي سيياقتى قايتالاماسى (رەكۋرەنتتٸلٸگٸ) جوعارى سٶزدەر مەديا-ماسس قۇرالدارىندا, ٸشكٸ-سىرتقى جارنامالاردا, ەكرانداعى جٷگٸرتپە جازۋلاردا ت.ب. اقپارات كٶزدەرٸندە قالاي ورفوگرافييالانباق? تارىيحىي, ىرۇۋحانىي/ۇرۇۋحانىي; ۇۋاقىت ٷۋەدەلەسٷۋٷ, ۇۋاعدالاسۇۋۇ دەپ تٸل ماماندارى جازۋىن جازىپ بەرەر, ال مەكتەپتەگٸ بالا شە, قاراپايىم حالىق شە? بۇنداي ٷلگٸ جازۋ ەمەس ترانسكريپتسييا بولىپ شىعادى. ەڭ بٸرٸنشٸ جۇرتشىلىقتىڭ ساۋاتىن ويلاۋ كەرەك, ٶيتكەنٸ جازۋ-سىزۋ – ەلەۋمەتتٸك مەندٸلٸككە يە ەرەكشە كاتەگورييا», - دەيدٸ عالىم.
قازاق سٶزدەرٸن جازۋ ٷشٸن Ww تاڭباسى الىنسا, ورفوگرافيياداعى تٷيتكٸلدەردٸڭ كٶبەيەتٸنٸ, جازعاندا بولسىن, وقىعاندا بولسىن اۆتوماتيزمنٸڭ بەسەڭدەيتٸنٸ ناقتى مىسالدار ارقىلى تەرەڭٸنەن تٷسٸندٸرٸلدٸ.
ونلاين دەرٸس Facebook ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸ ارقىلى ONLINEda bol توبىندا تٸكەلەي ەفيردە كٶرسەتٸلدٸ. دەرٸسكە بارلىعى 101 تٸل مامانى قاتىستى.
