Jazýshy, Qytai Halyqtyq konsýltativtik keńestiń múshesi, Abaidyń Qara sózderin qytai tiline aýdarǵan Aqbar Májit Abai shyǵarmalaryn qytai tiline aýdarý jumystary jóninde baiandady, dep habarlaidy QazAqparat.
Onyń aitýynsha, Abai shyǵarmalary HH ǵasyrdyń 50 jyldarynan bastap, qytai tiline aýdaryla bastaǵan.
«Abai óleńderin qytai tiline eń alǵash aýdarǵan adam - sibe ultynan shyqqan Hahýan Chjan edi. Búginde onyń jasy 90-nan asty. Abai shyǵarmasyn aýdarǵandyqtan, laqap atyn Qabai dep qoiǵan. Bul kisini syilaimyz, qurmetteimiz. 1950 jyldardan bastap, Abai óleńiniń úzindileri gazet-jýrnaldarǵa emis-emis shyǵyp otyrǵan. 1982 jyly Qytai memlekettik ulttar baspasynan qytai tilinde «Abai ǵaqliiasy» shyǵaryldy. Bul - Qabaidyń eńbegi. Biraq, bul jyldary shyǵarmalar keń taralǵan joq, tek arhiv retinde qaldy», - dedi spiker QR Ulttyq akademiialyq kitaphanasy uiymdastyrǵan «Abai jáne rýhani mura» onlain konferentsiiasynda.
Al 1995 jyly Abaidyń 150 jyldyǵy qarsańynda, Qytaidaǵy ulttar baspasy Abaidyń qara sózderin orys tilinen aýdarýǵa tyrysqan.
«1994 jyly Qytaidaǵy ulttar baspasy Abai shyǵarmasyn qytai tiline qaitadan aýdarýǵa bel bailady. Osy kezde Sý Jýn Chýn myrza Abaidyń qara sózderin orys tilinen aýdardy. Biraq, baspadaǵy qazaq bóliminiń basshysy bolǵan Qalibek myrza meni shaqyryp, Qara sózderdiń orysshadan sátsiz aýdarylǵanyn aityp, redaktsiialap berýimdi surady. Biraq, bul aýdarma túzetýge kelmedi. 1994 jyldyń qazan aiynan 1995 jyldyń maýsymyna deiin Qara sózderdi tól tilden aýdaryp shyqtym», - dedi A. Májit.
Uly aqynnyń 150 jyldyǵyna ázirlengen bul aýdarma keiin de birneshe ret jaryq kórdi jáne Qytaiǵa keń taralatyn «Oqyrmandar» jýrnalynda jariialanǵan.
«Sizderge áigili, 2013 jyly qyrkúiek aiynda QHR Tóraǵasy Si Tszinpin Qazaqstanda Nazarbaev ýniversitetinde sóz sóilegende Abaidyń 37-shi qara sózinen úzindi sóiledi. Ol meniń aýdarmam edi. Jyl saiyn Qytaida ótetin «Kóktem merekesiniń» saýyq keshin barlyq turǵyn tamashalaidy. 2018 jylǵy saýyq keshte tanymal qytailyq ártis Abaidyń osy úzindisin qaitalady. Osylaisha, bir keshte Abaimen 1 mlrd-tan astam Qytai halqy tanys boldy», - dedi jazýshy.
Sonymen birge, 2019 jyly Abai shyǵarmalarynan úzindi oqý estafetasy boldy. Bul sharaǵa Qytaidaǵy Qazaqstan Elshiliginen bastap, Djeki Chan, Djek Ma syndy tanymal tulǵalar qatysty.
Odan bólek, koronavirýs indeti taralǵanda, Qytaidan Qazaqstanǵa jetkizilgen meditsinalyq kómektiń syrtyna da Abaidyń óleńi jazylǵan.
«Árbir qoraptyń syrtyna Abaidyń «Bir táýir dos tym-aq kerek, oiy men tili bólinbes» degen óleń joldary qazaq jáne qytai tilderinde basyldy. Adamzatqa ortaq bolǵan osyndai aýyr jaǵdaida da Abai oiy qos memlekettiń dostyǵyn nyǵaitýǵa, meiirimdi arttyrýǵa yqpal etip otyr», - dedi jazýshy Aqbar Májit.
