Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jylǵy 5 qazanda «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýy jariia etildi. Qazaqstan Prezidenti eldiń áleýmettik-ekonomikalyq damý bolashaǵy men ál-aýqatyn odan ári arttyrý jónindegi jariialaǵan mazmuny-tereń, maqsaty-aiqyn Joldaýy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń strategiialyq kózqarasy men kóshbasshylyǵyn aiqyn kórsetedi.
Qazaqstan táýelsizdigin alǵannan bergi 27 jyl ishinde Prezident Nazarbaevtyń dana basshylyǵymen qoǵam turaqtylyǵy saqtalyp, ekonomikasy qarqyndy damyp, halyqtyń ómir súrý deńgeii kóterildi, Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli kún saiyn artyp, damýdyń jarqyn bolashaǵyna jol ashyldy. Qytai dos, ári kórshi memleket retinde Qazaqstannyń jetken jetistikteri úshin shyn júrekten qýanyshty.
Sońǵy jyldary QHR Tóraǵasy Si Tszinpinniń jáne Prezident N.Nazarbaevtyń jeke basshylyǵymen Qytai men Qazaqstan arasyndaǵy saiasi ózara senim men qoldaý odan ári nyǵaiyp, eki el arasyndaǵy ózara tiimdi yntymaqtastyq tereńdei túsýde. Birlese qurǵan «Bir beldeý, bir jol» baǵdarlama aiasyndaǵy óndiristik nysandar salasyndaǵy yntymaqtastyq óziniń nátijesin kórsetip, eki eldiń ortaq damýyna aitarlyqtai yqpal etip keledi. Sonyń bir dáleli retinde Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Qytai Halyq Respýblikasynyń Elshiligi Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń Joldaýyna bailanysty kelesi bes aspektini iske asyrýǵa jáne Qazaqstannyń damýyna naqty is-áreketterimen belsendi qoldaý kórsetýge daiyn.
Birinshiden, Qazaqstandaǵy negizgi qalalar men aimaqtyń qurylysyn qoldaý. Memleket basshysy Joldaýynda, aimaqtyq jáne qalalyq infraqurylymdy júieli túrde damytýdy jáne ýrbanizatsiiany basqarýdyń jańa josparyn ázirleýdi usyndy. Prezident N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Shymkentke respýblikalyq mańyzy bar qala mártebesin berilip, al Túrkistan qalasynda «TURKISTAN» arnaiy ekonomikalyq aimaǵy quryldy. Bul Qazaqstannyń ońtústigindegi keń aýmaqtardy damytýdyń úlken tarihi mańyzy bar ekenin bildiredi. Osyǵan orai men jaqyn arada Shymkentke jáne basqa da óńirlerge resmi saparmen barýdy, jergilikti bilik ókilderimen kezdesýdi josparlap otyrmyn. Onda ońtústik óńirdiń damý qajettiligin, eki el arasyndaǵy iskerlik bailanys pen jobalyq yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal kórsetý joldaryn zerdelemekpin. Qazirgi ýaqytta qytai kompaniialary Shymkent munai óńdeý zaýytyn jańǵyrtý jobasyn júzege asyrýda. Sonymen qatar, Túrkistanda túie sútinen daiyn untaq shyǵaratyn Qazaqstan men Qytaidyń birlesken «Golden Samel group LTD» zaýytynyń qurylysy tolyq aiaqtaldy.
Ekinshiden, Qazaqstandy shikizattyq emes sektor salalaryn damytýdy qoldaý. Elbasy Nursultan Nazarbaev halyqqa joldaýy kezinde ulttyq ekonomikanyń damýyna eksportqa baǵyttalǵan óńdeýshi kásiporyndardy qoldaý jáne qazaqstandyq ónimderdi halyqaralyq naryqqa shyǵarýǵa qoldaý kórsetý kerektigin atap ótken bolatyn. Qytai - Qazaqstannyń jaqyn kórshisi ári álemdegi eń iri tutyný naryǵy. Qazaqstannyń Qytaiǵa eksportty keńeitý máselesi de erekshe basymdylyqqa ie. Qazirgi ýaqytta qytai kompaniialary Qostanai，Soltústik Qazaqstan jáne basqa da oblystarda, eksportqa baǵyttalǵan Qazaqstannyń óńdeý kásiporyndary，sonyń ishinde zamanaýi avtomobil qurastyrý jáne óndiristik zaýytty, astyq jáne maily daqyldaryn óńdeý ónerkásiptermen yntymaqtastyqta jumys istep jatyr. Olardyń ónimderiniń basym bóligi Qytaiǵa jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaq elderine satylyp, Qazaqstanǵa úlken ekonomikalyq paida ákelýde. Sondai-aq bul jobalar Elbasy Nursultan Nazarbaev tarapynan joǵary baǵalandy. Bolashaqta Qytai elshiligi Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy áleýetti yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa jaǵdai jasap, Qazaqstanǵa neǵurlym ozyq jáne jasyl óndiris qýatyn engizýge, Qazaqstandaǵy «Úshinshi jańǵyrtý» baǵdarlamasyna demeý kórsetýge, ónerkásipti jańǵyrtýdy júzege asyrý men eksporttyq áleýetti damytýǵa, «Qazaqstanda jasalǵan» joǵarǵy sapaly ónimderdi álemdik naryqqa shyǵarýǵa qoldaý kórsetedi. Bolashaqta Qytai Elshiligi eki el úshin aimaqtyq eki jaqty pragmatikalyq yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa，Qytaimen yntymaqtastyq úshin Qazaqstannyń árbir óńiriniń aimaqtyq artyqshylyqtary men qosymsha artyqshylyqtaryn anyqtaýǵa, negizgi qalalardyń klasterin damytýǵa járdemdesip jergilikti halyqty jumyspen qamtýǵa jáne halyqtyń ómir súrý jaǵdailaryn jaqsartýǵa yqpalyn tigizýge daiyn.
Úshinshiden, joǵary tehnologiialyq jáne innovatsiialyq salalardy damytýda Qazaqstandy qoldaý. Joldaýda Memleket basshysy innovatsiia men «bolashaq ekonomika» damýyna erekshe nazar aýdarý kerektigin atap ótti. Sońǵy jyldary Qytai men Qazaqstanda tehnologiialyq innovatsiialarǵa jáne innovatsiialyq ekonomikany damytýǵa úlken nazar aýdarýda. Osy salada ózara tájiribe almasa otyryp, ekijaqty oqý, bilimdi jetildirý qos tarapqa da asa tiimdi bolyp esepteledi. Qytai Qazaqstanmen birlese otyryp, ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýniversitetinde ornalasqan alǵashqy sýper esepteýish ortalyǵyn qurý jumystaryn júrgizýde.
Qytai Elshiligi zamanaýi agrotehnologiialar, biomeditsina, jasandy intellekt, úlken derek kózderi, elektrondy taýar baǵytynda ózara tiimdi yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa qoldaý bildiredi. Budan bólek, ǵylymi zertteýler men innovatsiialyq múmkindikterdi birlesip jetildirýge, joǵary tehnologiialyq indýstriialandyrý men naryqqa shyǵýdy jedeldetýge jáne eki eldiń ekonomikalyq damýyn negizge ala otyryp, básekege qabilettiligin arttyrýǵa daiyn.
Tórtinshiden, týrizmdi damytýda Qazaqstandy qoldaý. Elbasy Nursultan Nazarbaev Joldaýda ishki jáne syrtqy týrizmdi qarqyndy damytý kerektigin atap kórsetti. Qazaqstan - tabiǵaty óte ásem, týristik resýrstarǵa bai el. Sońǵy jyldary Qazaqstan úkimeti týristik ortany jaqsartý boiynsha jańa sharalardy udaiy engizip keledi. Atap aitqanda, ótken jyly Astanada ótken EKSPO-2017 Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi, «Qazaqstandaǵy Qytai týrizm jylynyń» sátti aiaqtalýy, kólik qatynastary jáne týristik infraqurylymdy jaqsartyp qana qoimai, sondai-aq Qazaqstanǵa saiahat jasaý úshin kóptegen qytai týristerin qosa alǵanda, búkil álemniń nazaryn ózine aýdardy.
Biz eki eldiń týrizm salalary jáne kásiporyndary arasynda ózara almasýlardy nyǵaitýǵa, memleketaralyq týrizmdi damytýǵa, ekijaqty vizalyq saiasatty zerdelep, halyqaralyq týrizmdi keń kólemde júzege asyrýǵa qajetti jaǵdailardy jasaýǵa daiynbyz.
Besinshiden, Qytai men Qazaqstan jastary arasynda ózara almasý, aralasý. Memleket basshysy óz úndeýinde, áleýmettik-rýhani jańǵyrtý úderisin damytýdy, jastardy jan-jaqty qoldaýdy eerkshe atady. Sosyn 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jariialaýdy usyndy. Jastar - eldiń bolashaǵy, Qytai-Qazaqstan dostyǵynyń muragerleri de jastar.
Qytai Elshiligi «Jastar jyly» is-sharalaryna belsene qatysýǵa jáne qytailyq jáne qazaqstandyq jastar arasynda túrli sala boiynsha barys-kelisti yntalandyrýǵa qoldaý kórsetpek. Bul rette, osy is-shara aiasynda eki eldiń tiisti vedomstvolary, ýniversitetteri men úkimettik emes uiymdary «Jastar almasý lageri» siiaqty túrli is-sharalardy birlese júrgizip, eki taraptan jastardy bir-biriniń tilin úirenýge, «Vichat» jáne basqa da onlain áleýmettik platformalar arqyly jaqsy dos bolyp, Qytai men Qazaqstan arasyndaǵy dostyq alaýyn urpaqtan urpaqqa jalǵastyrýǵa nietti.
Qazirgi ýaqytta Qytai men Qazaqstan damýdyń mańyzdy kezeńinde. Qytai 2049 jylǵa deiin qytai ultynyń qaita órkendeý jolynda «Qytai armanyn» iske asyrsa, Qazaqstan 2050 jyly álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna ený maqsatyna jetýdi kózdeidi. Eki eldiń strategiialyq maqsattarǵa jetýdegi ýaqyttyq núkteleri uqsas, múddeleri bir.
Qazaqstandaǵy Qytai Elshisi retinde, óz atymnan jáne Qytai elshiligi atynan eki eldiń ortaq damýyna járdemdesýge, eki memleket turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne Qytai men Qazaqstan arasyndaǵy jan-jaqty strategiialyq áriptestiktiń joǵary deńgeide úzdiksiz damýyna yqpal etýge bar kúsh-jigerimdi jumsaýǵa daiynmyn.
Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Qytai Halyq Respýblikasynyń Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Chjan Siao
