Pýlmonolog dáriger Sattar Eraliev QazAqparat agenttigine bergen suhbatynda pnevmoniianyń anyqtamasyna toqtalyp, odan qalai saqtaný kerektigi jóninde keńes berdi.
- Sattar Molybekuly, oqyrmandarymyzǵa túsinikti bolsyn, eń aldymen pnevmoniia men koronavirýstyń ara jigin ajyratyp berseńiz?
– Adam ókpesi aýa aýysatyn alveolalar men ókpe karkasyn quraityn dáneker tinderden turady. Koronavirýs pnevmoniiasynda virýs osy dáneker tinderdi qabyndyrady. Eger naýqasta ókpeniń 30-40 paiyzy qabynsa da tynys alý jetkiliksizdigi bolmaidy. Al bakteriialyq nemese kádimgi pnevmoniiada alveol qabynady da naýqas birden entigý bastalady. Biz qorqatyn virýstyq pnevmoniialar ókpeniń 60-70 paiyz jáne odan kóp bóliginde qabynǵanda bastalady. Ol aýa jetispeýine pnevmoniia asqynýy (tromboz, vaskýlit, jedel respiratorlyq distress sindromy, tsitokin shok) qosylady.
– Qazir adamdar «pnevmoniia» diagnozynan qorqady, odan qalai saqtanýǵa bolady?
– Pnevmoniiadan emes, koronavirýs infektsiiasynan (KVI) saqtaný kerek. KVI-men aýyrǵan árbir naýqastyń ókpesiniń 80% zaqymdanady, iaǵni pnevmoniia KVI-diń asqynýy emes, ol osy aýrýdyń eń kóp kezdesetin kórinisi.
– Koronavirýstan emdelip shyqqan adamdarǵa nege basa nazar aýdarǵan jón?
– KVI-diń aýyr túrlerinde ókpe ǵana emes, mi jáne vegetativti nervter, baýyr jáne uiqy bezi, búirek zaqymdanady. Qazir ministrliktiń tapsyrmasy boiynsha, jergilikti emhanalarda reabilitatsiialyq bólimsheler qurylyp jatyr. Sol jerde baryp keńes alǵan durys. KVI-dan keiin immýnitet tómendeidi. Sondyqtan qazan aiynda tumaýǵa qarsy vaktsina saldyrǵan durys. Jasy kelgen kisiler (65-ten asqan), diabetpen, ókpeniń sozylmaly obstrýktivti aýrýymen aýyratyn kisilerge pnevmokokk infektsiiasyna qarsy vaktsina saldyrǵan jón.
– Keibir derekkózderge súiensek, úlkenderge qaraǵanda, atalǵan indetke balalardyń aǵzasy tótep bere alady eken. Bul qanshalyqty ras ?
- Baqytymyzǵa orai, balalar KVI-ge az shaldyǵady jáne jeńil aýyrady, biraq úidegi jasy kelgen kisiler nemese basqada qaýip-qater tobyna kiretin adamdarǵa juqtyryp, olar qatty aýyrýy múmkin. Jeńil ótedi degenmen, immýndyq aýrýlary bar balalar úshin qaýipti bolýy múmkin. Osyny esten shyǵarmaǵan jón.
– Pýlmonolog–dáriger retinde qandai keńes berer edińiz?
– «KVI-diń jeńil túrimen aýyrǵan kisilerde KVI-ǵa qarsy immýnitet paida bolmaidy»,– degen aqparat paida boldy nemese «aýyrǵannan keiingi paida bolǵan immýnitet tek 3-6 aiǵa sozylady»,– deidi ǵylymi zertteýshiler, sondyqtan árqashan áleýmettik araqashyqtyqty saqtap, maska kiip júrgen durys.
– Qabynǵan ókpeni qaita qalpyna keltirýge qansha ýaqyt ketedi?
– KVI jeńil túrinde de pnevmoniia bolýy múmkin, eger rentgenge túspese bilmeidi de. Alaida, oǵan bola rentgenge ne kompiýter tomografiiasyna túsýdiń keregi joq. Bul virýsqa qarsy em joq. Koronavirýs pnevmoniiada adam aǵzasy aýrýdy jeńgen kezde, ózi ókpeni birtindep tolyq qalpyna keltiredi. Oǵan 3-6 ai keide odan da uzaq ýaqyt ketýi múmkin. Ol ókpeniń zaqymdanǵan aýmaǵy men naýqas aǵzasynyn erekshelikterine bailanysty.
– Áńgimeńizge raqmet!
