Bári uiyqtap qaldy-aý deimin... T-y-y-y-s-s-s... Siz úndemeńiz... Oiatyp almaiyq. Al, men áńgimemdi bastadym...
Ol kezde kúz edi. Tóbemizde kún kórinbeidi: ai da joq. Qara kiimdi bulttyń bilik quryp turǵan bir keshi. Jol jiegindegi qalanyń qaraýyly – kári taldardyń da kóńili pás. Ómir men Ólimniń bel ortasynda turǵandai, japyraqtary sarǵaiyp, shydamsyzdary jerge baiaǵyda-aq qulaǵan. Sabyry myqtylar dińgek-tamyryna arqa súiep, shybyqtaryna áreń ilinip tur. Keshegi jazdyń shýaqqa toly kúnderin ańsaǵan japyraqtardy ári-beri iterip, ushyryp, mazasyn alar jel de joq búgin.
«Almatyda kóshesi bar Gogoldiń» dep, bir jaqsy aqyn aitpaqshy, 2005 jylǵy kóligimmen Gogoldiń boiynda kele jatsam, qara kóilekti qyz qol sozyp tur eken. «Qaida barasyz?» dep, dál mańyna toqtai qaldym. Orta boily, asa sulýdyń qataryna jatpaityn, biraq anaý aitqandai suryqsyz da emes, bet-júziniń bir súikimi bar qyz eńkeiip qarap, aq pen qarasy jarasqan janaryn kirpik qaqpastan maǵan tastady. Qýanyshty kelbet emes. Suraýly. Jalynyshty.
Sóilep jatyr. Otyz jylymda esh kitaptan oqymaǵan, eshbir kinodan kórmegen, eshkimniń aýzynan estimegen sózderim. O, toba! Ne dep tur? Deni saý ma, ózi? Álde meni aqymaq qylyp tur ma? Aqylǵa syimaityn áńgime aityp. Qańǵyrǵan suraqtar sanamnyń qońyraýyn úzdiksiz soqqylap jatty. Beitanys qyz qulyqsyz artqy orynǵa jaiǵasty. Kólik júrip barady.
«Men – taksistpin. Áitse de kólik turmaq, qiial jetpeitin jerge apara almaitynym anyq». Bul – qyz kólikke otyrǵaly bergi alǵashqy oiym. Keiin «ishki menim» til qatty: «durystap tyńdap kórseńshi. Adam ǵoi. Adamsha sóilep turǵan shyǵar». Aqyl tarazysyna salyp, ózimshe tolǵanǵandai boldym. Qol sozǵan adamdy aitqan jerine jetkizý – meniń jumysym hám taksisttik paryzym. Myna birtúrli qyzdyń basqa jurttan qai jeri kem? Tek, baratyn jeriniń túsiniksizdigi bolmasa. Keptelissiz kóshelermen men aidaǵan kólik zýlap keledi. Baǵyty – beimálim.
Buryn-sońdy mundai kúige tap kelgen kezim esimde joq. Qazir oilasam, biz, adamdar, jaýyr bolǵan tirshilikten ózge eshteńege bas aýyrtpaq emespiz. «Bes kúndik jalǵan dúnie» dep, dilmársip sóilegenimizben munyń jalǵandyǵyna kóz jetkizbegen soń, bizdiki jái sandalý eken ǵoi.
«Adamnyń aqyrǵy amaly – jalyǵý». Men muny dál qazir sezip hám moiyndap otyrmyn. Oǵan sebep, árine, janymdaǵy muń arqalaǵan qyz. Onyń uiqy, tamaq, jumys ataýlynyń júzin kórmestei bolyp, belgisiz mekenge ketpek nieti jalyǵýdan týǵan bolar. Aǵa-baýyr, dos-jarannan jyraqtap, jalǵyzdyqqa qarai nege qashyp bara jatqanyna tańym bar. Ózime beitanys kúidi sizderge qalai jetkize almaqpyn?! Qarapaiym adamdar sýǵa tunshyǵyp jatýshy edi: men oiǵa tunshyǵyp baramyn.
Bar aqyl-parasatymdy, bilim bailyǵymdy jiyp, bir sheshimge kelgendeimin. Bismillámdi aityp, kóligimniń baǵytyn kók bazar jaqqa burdym. Jol boiy «lám» dep til qatqan joqpyz. «Árkim óz oiynyń maltasyn soryp otyr». Dittegen jerime jetip te qaldyq. Muń arqalaǵan qyz kólik toqtaǵanda bir-aq oiynan oiandy. «Keldik pe?» degendei bir qarady. «Keldik» degenniń ym-yn jasap, terezeniń arǵy jaǵyn nusqadym. Esik aqyryn jabyldy. Kóligim júrip ketti. Artyma qarasam, túsken jerinen áli qozǵalmapty. Muńdy turys. Buryldy. Ortalyq meshitke kirip barady. Mańdai terim burq etti.
Aitpaqshy, sonda qyz:
– Baqyttyń mekenine aparyp salyńyzshy?, – degen bolatyn.
P.S.: Keiin bildim: álgi qara kóilekti qyz Kablýkov kóshesindegi jyndyhananyń turǵyny eken.
Marjan ÁBISh
.jpg)