بەرٸ ۇيىقتاپ قالدى-اۋ دەيمٸن... ت-ى-ى-ى-س-س-س... سٸز ٷندەمەڭٸز... وياتىپ المايىق. ال, مەن ەڭگٸمەمدٸ باستادىم...
ول كەزدە كٷز ەدٸ. تٶبەمٸزدە كٷن كٶرٸنبەيدٸ: اي دا جوق. قارا كيٸمدٸ بۇلتتىڭ بيلٸك قۇرىپ تۇرعان بٸر كەشٸ. جول جيەگٸندەگٸ قالانىڭ قاراۋىلى – كەرٸ تالداردىڭ دا كٶڭٸلٸ پەس. ٶمٸر مەن ٶلٸمنٸڭ بەل ورتاسىندا تۇرعانداي, جاپىراقتارى سارعايىپ, شىدامسىزدارى جەرگە باياعىدا-اق قۇلاعان. سابىرى مىقتىلار دٸڭگەك-تامىرىنا ارقا سٷيەپ, شىبىقتارىنا ەرەڭ ٸلٸنٸپ تۇر. كەشەگٸ جازدىڭ شۋاققا تولى كٷندەرٸن اڭساعان جاپىراقتاردى ەرٸ-بەرٸ يتەرٸپ, ۇشىرىپ, مازاسىن الار جەل دە جوق بٷگٸن.
«الماتىدا كٶشەسٸ بار گوگولدٸڭ» دەپ, بٸر جاقسى اقىن ايتپاقشى, 2005 جىلعى كٶلٸگٸممەن گوگولدٸڭ بويىندا كەلە جاتسام, قارا كٶيلەكتٸ قىز قول سوزىپ تۇر ەكەن. «قايدا باراسىز?» دەپ, دەل ماڭىنا توقتاي قالدىم. ورتا بويلى, اسا سۇلۋدىڭ قاتارىنا جاتپايتىن, بٸراق اناۋ ايتقانداي سۇرىقسىز دا ەمەس, بەت-جٷزٸنٸڭ بٸر سٷيكٸمٸ بار قىز ەڭكەيٸپ قاراپ, اق پەن قاراسى جاراسقان جانارىن كٸرپٸك قاقپاستان ماعان تاستادى. قۋانىشتى كەلبەت ەمەس. سۇراۋلى. جالىنىشتى.
سٶيلەپ جاتىر. وتىز جىلىمدا ەش كٸتاپتان وقىماعان, ەشبٸر كينودان كٶرمەگەن, ەشكٸمنٸڭ اۋزىنان ەستٸمەگەن سٶزدەرٸم. و, توبا! نە دەپ تۇر? دەنٸ ساۋ ما, ٶزٸ? ەلدە مەنٸ اقىماق قىلىپ تۇر ما? اقىلعا سىيمايتىن ەڭگٸمە ايتىپ. قاڭعىرعان سۇراقتار سانامنىڭ قوڭىراۋىن ٷزدٸكسٸز سوققىلاپ جاتتى. بەيتانىس قىز قۇلىقسىز ارتقى ورىنعا جايعاستى. كٶلٸك جٷرٸپ بارادى.
«مەن – تاكسيستپٸن. ەيتسە دە كٶلٸك تۇرماق, قييال جەتپەيتٸن جەرگە اپارا المايتىنىم انىق». بۇل – قىز كٶلٸككە وتىرعالى بەرگٸ العاشقى ويىم. كەيٸن «ٸشكٸ مەنٸم» تٸل قاتتى: «دۇرىستاپ تىڭداپ كٶرسەڭشٸ. ادام عوي. ادامشا سٶيلەپ تۇرعان شىعار». اقىل تارازىسىنا سالىپ, ٶزٸمشە تولعانعانداي بولدىم. قول سوزعان ادامدى ايتقان جەرٸنە جەتكٸزۋ – مەنٸڭ جۇمىسىم ھەم تاكسيستتٸك پارىزىم. مىنا بٸرتٷرلٸ قىزدىڭ باسقا جۇرتتان قاي جەرٸ كەم? تەك, باراتىن جەرٸنٸڭ تٷسٸنٸكسٸزدٸگٸ بولماسا. كەپتەلٸسسٸز كٶشەلەرمەن مەن ايداعان كٶلٸك زۋلاپ كەلەدٸ. باعىتى – بەيمەلٸم.
بۇرىن-سوڭدى مۇنداي كٷيگە تاپ كەلگەن كەزٸم ەسٸمدە جوق. قازٸر ويلاسام, بٸز, ادامدار, جاۋىر بولعان تٸرشٸلٸكتەن ٶزگە ەشتەڭەگە باس اۋىرتپاق ەمەسپٸز. «بەس كٷندٸك جالعان دٷنيە» دەپ, دٸلمەرسٸپ سٶيلەگەنٸمٸزبەن مۇنىڭ جالعاندىعىنا كٶز جەتكٸزبەگەن سوڭ, بٸزدٸكٸ جەي ساندالۋ ەكەن عوي.
«ادامنىڭ اقىرعى امالى – جالىعۋ». مەن مۇنى دەل قازٸر سەزٸپ ھەم مويىنداپ وتىرمىن. وعان سەبەپ, ەرينە, جانىمداعى مۇڭ ارقالاعان قىز. ونىڭ ۇيقى, تاماق, جۇمىس اتاۋلىنىڭ جٷزٸن كٶرمەستەي بولىپ, بەلگٸسٸز مەكەنگە كەتپەك نيەتٸ جالىعۋدان تۋعان بولار. اعا-باۋىر, دوس-جاراننان جىراقتاپ, جالعىزدىققا قاراي نەگە قاشىپ بارا جاتقانىنا تاڭىم بار. ٶزٸمە بەيتانىس كٷيدٸ سٸزدەرگە قالاي جەتكٸزە الماقپىن?! قاراپايىم ادامدار سۋعا تۇنشىعىپ جاتۋشى ەدٸ: مەن ويعا تۇنشىعىپ بارامىن.
بار اقىل-پاراساتىمدى, بٸلٸم بايلىعىمدى جيىپ, بٸر شەشٸمگە كەلگەندەيمٸن. بٸسمٸللەمدٸ ايتىپ, كٶلٸگٸمنٸڭ باعىتىن كٶك بازار جاققا بۇردىم. جول بويى «لەم» دەپ تٸل قاتقان جوقپىز. «ەركٸم ٶز ويىنىڭ مالتاسىن سورىپ وتىر». دٸتتەگەن جەرٸمە جەتٸپ تە قالدىق. مۇڭ ارقالاعان قىز كٶلٸك توقتاعاندا بٸر-اق ويىنان وياندى. «كەلدٸك پە?» دەگەندەي بٸر قارادى. «كەلدٸك» دەگەننٸڭ ىم-ىن جاساپ, تەرەزەنٸڭ ارعى جاعىن نۇسقادىم. ەسٸك اقىرىن جابىلدى. كٶلٸگٸم جٷرٸپ كەتتٸ. ارتىما قاراسام, تٷسكەن جەرٸنەن ەلٸ قوزعالماپتى. مۇڭدى تۇرىس. بۇرىلدى. ورتالىق مەشٸتكە كٸرٸپ بارادى. ماڭداي تەرٸم بۇرق ەتتٸ.
ايتپاقشى, سوندا قىز:
– باقىتتىڭ مەكەنٸنە اپارىپ سالىڭىزشى?, – دەگەن بولاتىن.
P.S.: كەيٸن بٸلدٸم: ەلگٸ قارا كٶيلەكتٸ قىز كابلۋكوۆ كٶشەسٸندەگٸ جىندىحانانىڭ تۇرعىنى ەكەن.
مارجان ەبٸش
