Dúniejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Astana qalalyq filialynyń jetekshisi Qarlyǵash Qojamuratovanyń uiytqy bolýymen «Ata mura – urpaqqa miras» atty shetel qazaqtary qolóner sheberleriniń jármeńkesi ótedi. Osyndai shara buǵan deiin «Myń jyldyqtar toǵysyndaǵy dala órkenieti» degen atpen ústimizdegi jyldyń shilde aiynda, qala kúnin merekeleý barysynda uiymdastyrylǵan edi. Ol kezde atalmysh jármeńkege negizinen qolóner buiymdary, máselen, aǵashtan, súiekten oiyp jasalǵan músinder, at ábzelderi, kiiz úidiń jabdyqtary, ulttyq kiimder, mýzyka aspaptary qoiylǵan bolatyn. Al bul jolǵy jármeńke qazaqtyń qolóner murasyn jalǵastyrý, damytý maqsatynda qolǵa alynyp otyr.
«Bul jolǵy shara qazaq kóshiniń atajurtqa aiaq basýynyń, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna, sondai-aq EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine orailastyrylyp otyr. Buǵan kórshi elderden shaqyrylǵan qazaq sheberleriniń qolynan shyqqan ulttyq qolóner buiymdary jurtshylyq nazaryna usynylmaqshy. Máselen, olardyń arasynda ǵasyrǵa jýyq ýaqyt saqtalǵan kúmis er-toqym, kimeshek, jarty ǵasyrlyq tarihy bar qolmen toqylǵan alasha siiaqty buiymdar bar. Olar – eshqandai restavratsiiadan ótpei, búginge deiin sol qalpynda saqtalyp kelgen qundy muralar. Sonymen qatar jármeńkege jas jetkinshekterdiń qiialynan týyndaǵan, jańa tehnologiiaǵa súienip jasalǵan zamanaýi óner týyndylary da qoiylady. Bizdiń maqsatymyz – ata-baba dástúrin saqtaǵan sheteldegi qandastardyń ónerin keńinen nasihattaý arqyly maqsatymyz jas urpaqtardy ónerdi baǵalaýǵa, ulttyq murany saqtaýǵa úndeý», deidi qaýymdastyqtyń Astana qalalyq filialynyń qyzmetkeri Altyn Mádenqyzy.
Biz sáti túsip jármeńkege qatysýǵa kelgen qandastardyń birnesheýin áńgimege tartqan edik. Solardyń biri – Qytaidyń Qulja qalasynyń turǵyny Ulzira Málikqyzy. Onyń ulttyq ónerge degen qyzyǵýshylyǵy oqýshy kezinen bastalǵan eken. Mektep qabyrǵasynda júrgende sýret salýǵa qatty qyzyǵatyn ol alǵashqyda ák tasty kúidirip adamnyń bas músinin jasap kóripti. Ónerine tánti bolǵan aýyldastary sodan keiin ony «Músinshi qyz» atap ketken. Keiinnen kesteshilik ónerge bet buryp, Qulja qalasyndaǵy «Tasbulaq», «Tamasha» kiim-keshek tigetin ortalyqtarda dizainer-tiginshi bolyp jumys isteidi. Boiyndaǵy ónerin eńbekpen ushtai bilgen ol ózi jeke «Sánger» ulttyq kiim-keshek, kesteshilik ortalyǵyn ashyp, kásibin dóńgelentýde. Búginde ashylǵanyna bir jyl bolǵan shaǵyn ortalyqta onǵa tarta adam jumys istep, negizinen ulttyq naqyshta toi, sahnalyq, balalarǵa arnalǵan kiimder tigedi. Barlyǵyn sheberdiń ózi jobalap, ózi daiyndaidy. Al Astanada ótetin jármeńkege ol óziniń qiialynan shyqqan tórt qolóner buiymyn ala kelipti. Onyń ekeýi – kezindegi qazaqtyń bai-manaptarynyń áielderi men qyzdary kigen bas kiimderdiń úlgisimen tigilgen sáýkeleler bolsa, úshinshisi – qazaqtyń birtýar batyr uly Baýyrjan Momyshulynyń beinesi kestelengen shaǵyn kiiz kilemshe. Ol úidiń qabyrǵasyna ilip qoiýǵa laiyqtalǵan eken. Taǵy bir kilemshede búrkit beinesi bastyrma ádisimen kestelene tigilip, bederlengen.
Astanaǵa arnaiy kelgen sheberlerdiń taǵy biri – Qaigúl Asýbaiqyzy Tekes aýdany «Qaigúl» kesteshilik ortalyǵynyń direktory. Bul ortalyq biz-keste ónerimen san túrli úi jabdyqtaryn, máselen, kórpe-jastyq, túskiiz, qazaqy oiýmen órnektelgen perde, shymyldyq, syrmaq ázirlep, kiim-keshekter men bas kiim tigedi eken. Búginge deiin 300-den artyq shákirt tárbielep úlgergen sheber qazirgi tańda 50-den astam adamdy jumyspen qamtyp otyr. «Men ortalyqty 2014 jyly ashtym. Qazir sheberlerimiz eki jerde jumys isteidi. Bizdiń qolymyzdan shyqqan dúnielerge degen halyqtyń suranysy da, yqylasy da óte joǵary. Qulja jáne Úrimji qalalarynda birneshe dúkenimiz bar. Negizinen, Shyńjańǵa taraidy. Keide tapsyrystyń kóptiginen 50 adam úlgermei de jatady. Buǵan qosa, men maily boiaýmen de sýretter salyp, aǵashtan oiyp, túrli músinder jasaimyn. Biraq negizgi kásibim – bizkestemen túrli jabdyqtar tigý», deidi Qaigúl Asanbaiqyzy.
Al Qulja qalasyndaǵy «Jańa ǵasyr-Medeý» sheberhanasynyń direktory Dilnur Samalbekqyzy – baiyrǵy kesteniń órnek úlgilerin jańa zamanǵa sai úilestirip, eskini jańartyp, jańǵyrtyp júrgen sheberlerdiń biri. Onyń qolynan shyqqan dúnieler Qulja qalasyna ǵana emes, qazaq eline de keńinen tanymal eken. Dilnur apaidyń endigi oiy – tigin tsehyn qazaq jerine kóshirý. Onyń aitýynsha, búginde qoldyń kúshimen de, tehnikanyń kómegimen de tigilgen kestelerge jurt airyqsha qyzyǵýshylyq tanytyp júr eken.
Qazaqtyń qolóner murasyn nasihattaý maqsatynda «Samǵaý» saýda ortalyǵyndaǵy jármeńkege qoiylatyn bul týyndylar elordadaǵy Ulttyq murajaiǵa tapsyrylady.
Láila EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)