Kúltóbe qalashyǵyna júrgizilip jatqan arheologiialyq zertteý jumystary barysynda ertedegi halyqtyń jańa jádigerleri tabylyp jatyr. Túrkistan qalasyndaǵy arheologiialyq zertteý jumystaryn Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýty júrgizýde. Taiaý kúnderi Ońtústik Qazaqstandaǵy eskertkishterdiń sirek kezdesetin sanatyna jatatyn jáne qazaqtyń ertedegi dástúrli zergerlik buiymyn zertteýde erekshe mańyzy bar zergerlik quraldar tabyldy, dep habarlaidy QazAqparat.
Qazaq ǵylymi-zertteý mádeniet institýty jobasynyń ǵylymi qyzmetkeri, arheolog ári restavrator Rýslan Sherbaevtyń aitýynsha, kúltóbelik zergerlik quraldardyń eki túri bar.
«Olar – oiý-órnek pen zer salýǵa arnalǵan naqyshtaýshy quraldar. Onyń biri temirden jasalǵan, aitarlyqtai nyǵyz, uzyndyǵy - 12 sm, túbi úshkirlengen. Ekinshisi – mystan jasalǵan, ishi qýys. Quraldardyń betki tusy paidaǵa jarap bolǵanyn kórsetedi. Bul quraldy túrkistandyq zergerdiń uzaq ýaqyt boiy qoldanǵany baiqalady», - deidi ol.
Arheolog ári restavrator Rýslan Sherbaev zergerlik quraldardy kameraldy ádispen óńdeýde
«Kúltóbe qalashyǵynyń zergerlik buiymdarynyń kollektsiiasy jetkilikti deńgeide biregei. Onda qańlylar dáýirine jatatyn ertedegi polihromdy stildegi úlgiler bar. Arheologiialyq qazba jumystary kezinde kollektsiia ejelgi jáne keiingi orta ǵasyrlardaǵy zergerlik óner jádigerlerimen tolyqtyrylyp otyrady. Bul altyn, kúmis, qola men mystan jasalǵan buiymdar tanymal qazaqstandyq etnograf Sh.J.Toqtabaevtyń sózimen aitqanda – etnostyń ulttyq ereksheligin tereń kórsete otyryp, ózin-ózi shyǵarmashylyq turǵyda tanytý túri. Qazaqtardyń ózge de dástúrli kásibine qaraǵanda zergerlik óner - ómirdiń ózi kórsetip otyrǵandai eń ómirsheń ári qajet etetin túrine jatady. Sol sebepti Kúltóbe qalashyǵynan tabylǵan arheologiialyq artefaktar – tarihy ǵasyrlardan ǵasyrlarǵa ulasatyn dástúrli zergerliktiń kásiptik turǵyda taldanǵan sipatynyń daýsyz dáleli», - dep atap ótti etnograf ári arheolog, «Kúltóbe qalashyǵynyń tarihi nysandaryn restavratsiialaý» jobasynyń ǵylymi qyzmetkeri Aisulý Erjigitova.
Osynaý quraldarmen birge qalashyqta mystan jasalǵan quima tabyldy. Ol ásirese túrli-tústi metallýrgiiada qoldanylatyn airyqsha qural sanalady. Iaǵni bul quima Kúltóbe qalashyǵynda qolónerdiń osy túriniń bolǵanyn rastaidy. Quima poshymynyń tikburyshty qurylymy bar, al onyń kólemi 6h4 sm quraidy. Eni - 0,8 sm bolsa, salmaǵy - 150 gramm. Arheologtardyń boljaýynsha, quima áielderdiń syrǵasyn quiýǵa qoldanylǵan.
Qoladan jasalǵan quima formasy – matritsa, XIX ǵ.
«Osy qalashyqta zerger-sheberlerdiń túrli ónimi anyqtaldy. Máselen olardyń biri: aq metalldan quiylǵan bilezik, onyń betki tusynda ósimdikke uqsas unamdy oiý-órnek beinelengen. Oi-órnekti jińishke ǵana mys bilezikpen birge «M» árpi naqyshtalǵan mys júzik bar. Sonymen birge kollektsiiada jińishke mys plastinadan ázirlengen, ósimdikke uqsas oiý-órnek beinelengen buiymdardyń fragmentteri bar. Arheolog, jobanyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri Erlan Qazizovtyń aitýynsha, salynǵan osy sońǵy zerdiń bólikteri iri buiymnyń fragmenti bolýy múmkin.
Qola plastinadan jasalǵan, naqyshty oiý-órnegi bar buiymnyń bólikteri, XIX ǵ.
Naqyshty mys júzik, XIX ǵ.
Aq metaldan jasalǵan bilezik, XIX ǵ.
«Osynaý jádigerlermen tolyǵyraq «Kúltóbe qalashyǵy» arheologiialyq parkiniń resmi saitynan jáne bizdiń Facebook (@kultobe) pen Instagram (@kultobe) áleýmettik jelisindegi jariialanymdardan kórip otyrýǵa bolady. Atalǵan aqparat kózderinen Eurasian Resources Group (ERG) qarjylai qoldaýymen júzege asyrylyp jatqan jobanyń aitýly nátijelerin kórýge bolady» - dep túidi jobanyń bas ǵylymi qyzmetkeri, mádeniettanýshy Janerke Shaiǵozova.
