كٷلتٶبە قالاشىعىنا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى بارىسىندا ەرتەدەگٸ حالىقتىڭ جاڭا جەدٸگەرلەرٸ تابىلىپ جاتىر. تٷركٸستان قالاسىنداعى ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتى جٷرگٸزۋدە. تاياۋ كٷندەرٸ وڭتٷستٸك قازاقستانداعى ەسكەرتكٸشتەردٸڭ سيرەك كەزدەسەتٸن ساناتىنا جاتاتىن جەنە قازاقتىڭ ەرتەدەگٸ دەستٷرلٸ زەرگەرلٸك بۇيىمىن زەرتتەۋدە ەرەكشە ماڭىزى بار زەرگەرلٸك قۇرالدار تابىلدى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتى جوباسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ, ارحەولوگ ەرٸ رەستاۆراتور رۋسلان شەرباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كٷلتٶبەلٸك زەرگەرلٸك قۇرالداردىڭ ەكٸ تٷرٸ بار.
«ولار – ويۋ-ٶرنەك پەن زەر سالۋعا ارنالعان ناقىشتاۋشى قۇرالدار. ونىڭ بٸرٸ تەمٸردەن جاسالعان, ايتارلىقتاي نىعىز, ۇزىندىعى - 12 سم, تٷبٸ ٷشكٸرلەنگەن. ەكٸنشٸسٸ – مىستان جاسالعان, ٸشٸ قۋىس. قۇرالداردىڭ بەتكٸ تۇسى پايداعا جاراپ بولعانىن كٶرسەتەدٸ. بۇل قۇرالدى تٷركٸستاندىق زەرگەردٸڭ ۇزاق ۋاقىت بويى قولدانعانى بايقالادى», - دەيدٸ ول.
ارحەولوگ ەرٸ رەستاۆراتور رۋسلان شەرباەۆ زەرگەرلٸك قۇرالداردى كامەرالدى ەدٸسپەن ٶڭدەۋدە
«كٷلتٶبە قالاشىعىنىڭ زەرگەرلٸك بۇيىمدارىنىڭ كوللەكتسيياسى جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە بٸرەگەي. وندا قاڭلىلار دەۋٸرٸنە جاتاتىن ەرتەدەگٸ پوليحرومدى ستيلدەگٸ ٷلگٸلەر بار. ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى كەزٸندە كوللەكتسييا ەجەلگٸ جەنە كەيٸنگٸ ورتا عاسىرلارداعى زەرگەرلٸك ٶنەر جەدٸگەرلەرٸمەن تولىقتىرىلىپ وتىرادى. بۇل التىن, كٷمٸس, قولا مەن مىستان جاسالعان بۇيىمدار تانىمال قازاقستاندىق ەتنوگراف ش.ج.توقتاباەۆتىڭ سٶزٸمەن ايتقاندا – ەتنوستىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلٸگٸن تەرەڭ كٶرسەتە وتىرىپ, ٶزٸن-ٶزٸ شىعارماشىلىق تۇرعىدا تانىتۋ تٷرٸ. قازاقتاردىڭ ٶزگە دە دەستٷرلٸ كەسٸبٸنە قاراعاندا زەرگەرلٸك ٶنەر - ٶمٸردٸڭ ٶزٸ كٶرسەتٸپ وتىرعانداي ەڭ ٶمٸرشەڭ ەرٸ قاجەت ەتەتٸن تٷرٸنە جاتادى. سول سەبەپتٸ كٷلتٶبە قالاشىعىنان تابىلعان ارحەولوگييالىق ارتەفاكتار – تاريحى عاسىرلاردان عاسىرلارعا ۇلاساتىن دەستٷرلٸ زەرگەرلٸكتٸڭ كەسٸپتٸك تۇرعىدا تالدانعان سيپاتىنىڭ داۋسىز دەلەلٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەتنوگراف ەرٸ ارحەولوگ, «كٷلتٶبە قالاشىعىنىڭ تاريحي نىساندارىن رەستاۆراتسييالاۋ» جوباسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ ايسۇلۋ ەرجٸگٸتوۆا.
وسىناۋ قۇرالدارمەن بٸرگە قالاشىقتا مىستان جاسالعان قۇيما تابىلدى. ول ەسٸرەسە تٷرلٸ-تٷستٸ مەتاللۋرگييادا قولدانىلاتىن ايرىقشا قۇرال سانالادى. ياعني بۇل قۇيما كٷلتٶبە قالاشىعىندا قولٶنەردٸڭ وسى تٷرٸنٸڭ بولعانىن راستايدى. قۇيما پوشىمىنىڭ تٸكبۇرىشتى قۇرىلىمى بار, ال ونىڭ كٶلەمٸ 6ح4 سم قۇرايدى. ەنٸ - 0,8 سم بولسا, سالماعى - 150 گرامم. ارحەولوگتاردىڭ بولجاۋىنشا, قۇيما ەيەلدەردٸڭ سىرعاسىن قۇيۋعا قولدانىلعان.
قولادان جاسالعان قۇيما فورماسى – ماتريتسا, XIX ع.
«وسى قالاشىقتا زەرگەر-شەبەرلەردٸڭ تٷرلٸ ٶنٸمٸ انىقتالدى. مەسەلەن ولاردىڭ بٸرٸ: اق مەتاللدان قۇيىلعان بٸلەزٸك, ونىڭ بەتكٸ تۇسىندا ٶسٸمدٸككە ۇقساس ۇنامدى ويۋ-ٶرنەك بەينەلەنگەن. وي-ٶرنەكتٸ جٸڭٸشكە عانا مىس بٸلەزٸكپەن بٸرگە «م» ەرپٸ ناقىشتالعان مىس جٷزٸك بار. سونىمەن بٸرگە كوللەكتسييادا جٸڭٸشكە مىس پلاستينادان ەزٸرلەنگەن, ٶسٸمدٸككە ۇقساس ويۋ-ٶرنەك بەينەلەنگەن بۇيىمداردىڭ فراگمەنتتەرٸ بار. ارحەولوگ, جوبانىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ ەرلان قازيزوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالىنعان وسى سوڭعى زەردٸڭ بٶلٸكتەرٸ ٸرٸ بۇيىمنىڭ فراگمەنتٸ بولۋى مٷمكٸن.
قولا پلاستينادان جاسالعان, ناقىشتى ويۋ-ٶرنەگٸ بار بۇيىمنىڭ بٶلٸكتەرٸ, XIX ع.
ناقىشتى مىس جٷزٸك, XIX ع.
اق مەتالدان جاسالعان بٸلەزٸك, XIX ع.
«وسىناۋ جەدٸگەرلەرمەن تولىعىراق «كٷلتٶبە قالاشىعى» ارحەولوگييالىق پاركٸنٸڭ رەسمي سايتىنان جەنە بٸزدٸڭ Facebook (@kultobe) پەن Instagram (@kultobe) ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندەگٸ جارييالانىمداردان كٶرٸپ وتىرۋعا بولادى. اتالعان اقپارات كٶزدەرٸنەن Eurasian Resources Group (ERG) قارجىلاي قولداۋىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبانىڭ ايتۋلى نەتيجەلەرٸن كٶرۋگە بولادى» - دەپ تٷيدٸ جوبانىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, مەدەنيەتتانۋشى جانەركە شايعوزوۆا.
