Qostanaida HVIII ǵasyrda oblys aýmaǵynda ómir súrgen Toiǵan Jylgeldiuly baqsynyń qobyzy saqtaýly, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Osydan úsh ǵasyr buryn jasalǵan kóne jádigerdi kózdiń qarashyǵyndai saqtap, búginge deiin jetkizgen - Toiǵanovtar áýleti. Búginde temirjol salasynda eńbek etetin Asqar Toiǵanovtyń sózinshe, bul qobyzdy HVIII ǵasyrda Qostanai oblysynyń aýmaǵynda ómir súrgen atalary Toiǵan Jylgeldiuly baqsy paidalanǵan.
Elge belgili qobyzshy Qydyrbek Qiyshanulynyń aitýynsha, kieli aspap osy ýaqytqa deiin óte jaqsy saqtalǵan.
«Qobyz qaraǵai aǵashynan bútindei shabylǵan. Erteden kele jatqan ári óte jaqsy saqtalǵan aspap ekeni kórinip tur. Kegejesiniń shanaqpen tutasatyn jeri jáne basy jez taspalarmen jamalǵan. Al basy men shanaǵynda qońyraý ma, syldyrmaq pa, burynǵy baqsylar qobyzyna taǵylatyn salpynshaqtyń orny bar. Eki qulaǵy qajala-qajala juqaryp qalǵandyqtan, ońailyqpen kúige kelmeidi eken. Ysqysy nashar. Tiegin juqartý kerek, ol kádimgi faneradan jasalypty. Negizinen ol da aǵashtan jonylǵan bolý kerek. Tiek neǵurlym juqa bolsa, aspaptyń da úni zoraiyp shyǵady», - deidi qobyzshy.
Úsh ǵasyr boiy saqtalǵan qobyzdy bertin kele óńirdegi qolóner sheberi Muhamedqali Rahaliev jóndeýden ótkizip, syrtyn qaita qaptaǵan jáne mańdai basyna «Nurpeiis (Toiǵan) atadan qalǵan qobyz. Muragerlerge amanat. HVIII ǵ.» degen jazý qadap bergen. Sonymen, qobyz iesi Toiǵan kim?
Asqar Toiǵanovtyń aitýynsha, atasynyń azan shaqyryp qoiǵan esimi - Nurpeiis. Degenmen, tarihi kitaptarda bolsyn, ol jaiynda derek joqtyń qasy. Belgilisi, ákesi Jylgeldi HVIII ǵasyrdyń basynda Qyzylorda jerinen qazirgi Taran aýdanynyń aýmaǵyna kóship kelgen Jappas ishindegi Sýmuryn urpaǵy. Qobyzdy Jylgeldi atamyz sol Syr elinen Tobyl boiyna alyp kelgen desedi.
«Toiǵan emshi óz zamanynda el-jurtty túrli aýrý-syrqattardan emdegen ári kóripkeldigimen tanymal bolǵan. Ol kisiniń úsh zaty bolypty: qobyz, qylysh, qamshy. Osy úsheýimen adam emdegen. Qobyz bizdiń áýletimizde, qamshy Qostanaidaǵy naǵashylarymyzda, al qylyshtyń qaida ekeni belgisiz. Endi úsh zattyń basyn qossaq deimiz. Qobyzdy mýzeige tapsyrý oiymda joq. Ázirge ulym Alan ony úirenip alýǵa talpynyp júr. Únemi ótken tarihymyzdy surap, qyzyǵýshylyq tanytyp otyrady. Bálkim atadan qalǵan mura osy ulǵa qonar degen senimim bar», - dep bólisti Asqar Toiǵanov.
Toiǵan emshiniń HVIII ǵasyrda dúniege kelip, sol dáýirde dúnie salǵany belgili bolǵanmen, dál ýaqyty anyqtalmaǵan. Baqsynyń ziraty Beiimbet Mailin (burynǵy Taran) aýdanynyń Shili aýylynda. Endi Asqar Toiǵanov el arasynda Toiǵan (Nurpeiis) emshi Jylgeldiuly týraly aqpary bar qariialardy, tarihshylardy izdeidi.
