قوستانايدا حVٸٸٸ عاسىردا وبلىس اۋماعىندا ٶمٸر سٷرگەن تويعان جىلگەلدٸۇلى باقسىنىڭ قوبىزى ساقتاۋلى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
وسىدان ٷش عاسىر بۇرىن جاسالعان كٶنە جەدٸگەردٸ كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, بٷگٸنگە دەيٸن جەتكٸزگەن - تويعانوۆتار ەۋلەتٸ. بٷگٸندە تەمٸرجول سالاسىندا ەڭبەك ەتەتٸن اسقار تويعانوۆتىڭ سٶزٸنشە, بۇل قوبىزدى حVٸٸٸ عاسىردا قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ٶمٸر سٷرگەن اتالارى تويعان جىلگەلدٸۇلى باقسى پايدالانعان.
ەلگە بەلگٸلٸ قوبىزشى قىدىربەك قيىسحانۇلىنىڭ ايتۋىنشا, كيەلٸ اسپاپ وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٶتە جاقسى ساقتالعان.
«قوبىز قاراعاي اعاشىنان بٷتٸندەي شابىلعان. ەرتەدەن كەلە جاتقان ەرٸ ٶتە جاقسى ساقتالعان اسپاپ ەكەنٸ كٶرٸنٸپ تۇر. كەگەجەسٸنٸڭ شاناقپەن تۇتاساتىن جەرٸ جەنە باسى جەز تاسپالارمەن جامالعان. ال باسى مەن شاناعىندا قوڭىراۋ ما, سىلدىرماق پا, بۇرىنعى باقسىلار قوبىزىنا تاعىلاتىن سالپىنشاقتىڭ ورنى بار. ەكٸ قۇلاعى قاجالا-قاجالا جۇقارىپ قالعاندىقتان, وڭايلىقپەن كٷيگە كەلمەيدٸ ەكەن. ىسقىسى ناشار. تيەگٸن جۇقارتۋ كەرەك, ول كەدٸمگٸ فانەرادان جاسالىپتى. نەگٸزٸنەن ول دا اعاشتان جونىلعان بولۋ كەرەك. تيەك نەعۇرلىم جۇقا بولسا, اسپاپتىڭ دا ٷنٸ زورايىپ شىعادى», - دەيدٸ قوبىزشى.
ٷش عاسىر بويى ساقتالعان قوبىزدى بەرتٸن كەلە ٶڭٸردەگٸ قولٶنەر شەبەرٸ مۇحامەدقالي راحاليەۆ جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸپ, سىرتىن قايتا قاپتاعان جەنە ماڭداي باسىنا «نۇرپەيٸس (تويعان) اتادان قالعان قوبىز. مۇراگەرلەرگە امانات. حVٸٸٸ ع.» دەگەن جازۋ قاداپ بەرگەن. سونىمەن, قوبىز يەسٸ تويعان كٸم?
اسقار تويعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتاسىنىڭ ازان شاقىرىپ قويعان ەسٸمٸ - نۇرپەيٸس. دەگەنمەن, تاريحي كٸتاپتاردا بولسىن, ول جايىندا دەرەك جوقتىڭ قاسى. بەلگٸلٸسٸ, ەكەسٸ جىلگەلدٸ حVٸٸٸ عاسىردىڭ باسىندا قىزىلوردا جەرٸنەن قازٸرگٸ تاران اۋدانىنىڭ اۋماعىنا كٶشٸپ كەلگەن جاپپاس ٸشٸندەگٸ سۋمۇرىن ۇرپاعى. قوبىزدى جىلگەلدٸ اتامىز سول سىر ەلٸنەن توبىل بويىنا الىپ كەلگەن دەسەدٸ.
«تويعان ەمشٸ ٶز زامانىندا ەل-جۇرتتى تٷرلٸ اۋرۋ-سىرقاتتاردان ەمدەگەن ەرٸ كٶرٸپكەلدٸگٸمەن تانىمال بولعان. ول كٸسٸنٸڭ ٷش زاتى بولىپتى: قوبىز, قىلىش, قامشى. وسى ٷشەۋٸمەن ادام ەمدەگەن. قوبىز بٸزدٸڭ ەۋلەتٸمٸزدە, قامشى قوستانايداعى ناعاشىلارىمىزدا, ال قىلىشتىڭ قايدا ەكەنٸ بەلگٸسٸز. ەندٸ ٷش زاتتىڭ باسىن قوسساق دەيمٸز. قوبىزدى مۋزەيگە تاپسىرۋ ويىمدا جوق. ەزٸرگە ۇلىم الان ونى ٷيرەنٸپ الۋعا تالپىنىپ جٷر. ٷنەمٸ ٶتكەن تاريحىمىزدى سۇراپ, قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرادى. بەلكٸم اتادان قالعان مۇرا وسى ۇلعا قونار دەگەن سەنٸمٸم بار», - دەپ بٶلٸستٸ اسقار تويعانوۆ.
تويعان ەمشٸنٸڭ حVٸٸٸ عاسىردا دٷنيەگە كەلٸپ, سول دەۋٸردە دٷنيە سالعانى بەلگٸلٸ بولعانمەن, دەل ۋاقىتى انىقتالماعان. باقسىنىڭ زيراتى بەيٸمبەت مايلين (بۇرىنعى تاران) اۋدانىنىڭ شيلٸ اۋىلىندا. ەندٸ اسقار تويعانوۆ ەل اراسىندا تويعان (نۇرپەيٸس) ەمشٸ جىلگەلدٸۇلى تۋرالى اقپارى بار قارييالاردى, تاريحشىلاردى ٸزدەيدٸ.
