Koronavirýs: Ulybritaniia eki vaktsina salý tájiribesin ótkizip kórmek

Koronavirýs: Ulybritaniia eki vaktsina salý tájiribesin ótkizip kórmek

Britaniia úkimeti vaktsinalardyń eki túrimen vaktsinalaý boiynsha tájiribe jasap kórmek. «Spýtnik V» preparatynyń alǵashqy partiiasy Iranǵa jetkizildi. Amerikalyq zertteýshiler shizofreniia COVID-19-dan ólim qaýpin kúrt arttyratynyn anyqtady,  dep habarlaidy VVS.

Pandemiia bastalǵannan beri álemde COVID-19 jaǵdailarynyń jalpy sany 105 millionnan asty, olardyń tórtten bir bóligi AQSh-qa tiesili. Qaitys boldy – 2,28 million, jazyldy 80 millionǵa jýyq adam jazyldy, 106 myń naýqas aýyr jaǵdaida.

Jańa ádis

Britaniianyń Vaktsinatsiia jónindegi ministri Nadim Zahavi kornavirýsqa qarsy birinshi jáne ekinshi ekpege túrli vaktsinany qoldaný boiynsha tájiribe júrgizýge 7 million fýnt bóldi.

Qazir Ulybritaniiada negizinen Pfizer/BioNTech jáne Oxford/AstraZeneca óndirgen eki preparat salynady. Qoldanystaǵy nusqaýlarǵa sáikes, naýqas eki vaktsinany da alýy kerek. Tájiribeniń bastapqy maqsaty belgili bir preparatty jetkizýde qiyndyqtar týyndaǵan jaǵdaida ikemdilikti qamtamasyz etý boldy. Biraq qazir dárigerler aralas vaktsinatsiia meditsinalyq turǵydan tiimdi bolýy múmkindigin aitady.

Oksford ýniversitetiniń professory Metiý Sneip VVS-ge málim etkendei, janýarlarǵa júrgizilgen tájiribeler túrli vaktsinany qoldanýdan antideneler kóbirek paida bolatynyn kórsetken.

«Adamdarǵa tájiribe Londonda jáne taǵy alty qalada 800 eriktiniń qatysýymen ótkiziledi. Ol jazǵa deiin jalǵasady, soǵan deiin jappai vaktsinatsiia tártibinde eshqandai ózgeris bolmaidy», - dedi Nadim Zahavi.

Zahavidiń aitýynsha, Ulybritaniiadaǵy jappai vaktsinalaý qazirdiń ózinde nátije berip jatyr jáne el COVID-19 taralýy turǵysynan birtindep qaýipsiz orynǵa ainalýda.

Aqpan aiynyń ortasyna qarai alǵashqy ekpe alǵandar sany 15 million adamdy nemese Ulybritaniia halqynyń tórtten bir bóligin quraidy. 70 jastan asqan azamattar, dárigerler, áleýmettik qyzmetkerler jáne basqa da qaýip-qater toptary tolyqtai egiletin bolady.

Ýkrainalyqtardyń jartysy vaktsina saldyrýǵa qarsy

Beisenbide premer-ministr Denis Shmigal atap ótkendei, Ýkrainanyń 41 million halqynyń jartysyna jýyǵy áli kúnge deiin COVID-19 vaktsinatsiiasyn qalamaidy. «Áleýmettik zertteýler ýkraindyqtardyń jartysynan azynyń ekpe alýǵa daiyn ekenin kórsetedi», – dedi úkimet basshysy. – Ýkraindyqtardyń taǵy jartysy buǵan daiyn emes. Bul, árine, túsindirý jumystaryn, vaktsinalardyń sapaly ekenine sendirýdi qajet etedi».

Ýkraina vaktsinalaýǵa kóptegen memleketterge qaraǵanda keshirek bastaidy. Aqpan aiynyń ortasynda munda COVAX baǵdarlamasy aiasynda amerikalyq Pfizer-BioNTech preparatynyń alǵashqy 117 myń dozasy keledi. Jalpy alǵanda, Kiev vaktsinanyń 8-den 16 millionǵa deiin dozasyn tegin alýy kerek.

Reseilik vaktsinanyń alǵashqy partiiasy Iranda

Beisenbide reseilik Sputnik-V koronavirýsyna qarsy vaktsinanyń alǵashqy partiiasy Tegeranǵa keldi. Irannyń resmi aqparat quraldary 500 myń doza esirtkini irandyq Mahan Airlines kompaniiasynyń ushaqtary jetkizgen dep habarlady.

Iran reseilik vaktsinanyń 5 million dozasyn satyp alý týraly kelisimshartqa qol qoidy, ony sheneýnikter elge aqpan aiynyń sońyna deiin jetkizedi dep málimdedi.

Reseilik vaktsinadan basqa, Iran da AstraZeneca shyǵarǵan dári-dármektiń partiiasyn satyp alady.

Irannyń rýhani kósemi Aiatolla Ali Hamenei buǵan deiin teledidar arqyly sóilegen sózinde Ulybritaniia men AQSh-tyń vaktsinalaryn qoldanýǵa bolmaidy, óitkeni olar «múldem senimsiz» degen bolatyn. Osyǵan qaramastan, Irannyń Densaýlyq saqtaý ministrliginiń basshysy Said Namaki sársenbide úkimettiń 4,2 million AstraZeneca vaktsinasyn satyp alatynyn aitty.

COVID-19 týdyratyn ólim shizofreniiamen bailanysty ma?

Ótken jyly Niý-Iorktegi COVID-19-men syrqattanǵan 7350 patsient týraly málimetter kórsetkendei, shizofreniiadan zardap shekkender 2,67 ese kóp qaitys bolǵan. Osylaisha, bul diagnoz jas ereksheligi, semizdik pen qant diabetinen ozyp, koronavirýsty juqtyrýdyń ekinshi mańyzdy faktory sanalady.

«Bizdiń zertteýimiz shizofreniiamen aýyratyn adamdar COVID-19 áserine óte osal ekenin kórsetedi», – deidi Niý-Iorktegi NYU Langone meditsinalyq ortalyǵynyń psihiatry Ketlin Niýmani.

Bul qubylystyń tabiǵaty shizofreniianyń paida bolýy men damý mehanizmderi siiaqty aiqyn emes.

Keibir mamandar COVID-19 óliminiń joǵary deńgeiin naýqastardyń osy sanatynyń ómir salty men minez-qulqymen bailanystyrady. Atap aitqanda, olar kóbinese dárigerler jaily teris pikirde bolady jáne ýaqytynda meditsinalyq kómekke júginbeidi.