بريتانييا ٷكٸمەتٸ ۆاكتسينالاردىڭ ەكٸ تٷرٸمەن ۆاكتسينالاۋ بويىنشا تەجٸريبە جاساپ كٶرمەك. «سپۋتنيك V» پرەپاراتىنىڭ العاشقى پارتيياسى يرانعا جەتكٸزٸلدٸ. امەريكالىق زەرتتەۋشٸلەر شيزوفرەنييا COVID-19-دان ٶلٸم قاۋپٸن كٷرت ارتتىراتىنىن انىقتادى, دەپ حابارلايدى ۆۆس.
پاندەمييا باستالعاننان بەرٸ ەلەمدە COVID-19 جاعدايلارىنىڭ جالپى سانى 105 ميلليوننان استى, ولاردىڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸ اقش-قا تيەسٸلٸ. قايتىس بولدى – 2,28 ميلليون, جازىلدى 80 ميلليونعا جۋىق ادام جازىلدى, 106 مىڭ ناۋقاس اۋىر جاعدايدا.
جاڭا ەدٸس
بريتانييانىڭ ۆاكتسيناتسييا جٶنٸندەگٸ مينيسترٸ ناديم زاحاۆي كورناۆيرۋسقا قارسى بٸرٸنشٸ جەنە ەكٸنشٸ ەكپەگە تٷرلٸ ۆاكتسينانى قولدانۋ بويىنشا تەجٸريبە جٷرگٸزۋگە 7 ميلليون فۋنت بٶلدٸ.
قازٸر ۇلىبريتانييادا نەگٸزٸنەن Pfizer/BioNTech جەنە Oxford/AstraZeneca ٶندٸرگەن ەكٸ پرەپارات سالىنادى. قولدانىستاعى نۇسقاۋلارعا سەيكەس, ناۋقاس ەكٸ ۆاكتسينانى دا الۋى كەرەك. تەجٸريبەنٸڭ باستاپقى ماقساتى بەلگٸلٸ بٸر پرەپاراتتى جەتكٸزۋدە قيىندىقتار تۋىنداعان جاعدايدا يكەمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ بولدى. بٸراق قازٸر دەرٸگەرلەر ارالاس ۆاكتسيناتسييا مەديتسينالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸندٸگٸن ايتادى.
وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى مەتيۋ سنەيپ ۆۆس-گە مەلٸم ەتكەندەي, جانۋارلارعا جٷرگٸزٸلگەن تەجٸريبەلەر تٷرلٸ ۆاكتسينانى قولدانۋدان انتيدەنەلەر كٶبٸرەك پايدا بولاتىنىن كٶرسەتكەن.
«ادامدارعا تەجٸريبە لوندوندا جەنە تاعى التى قالادا 800 ەرٸكتٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكٸزٸلەدٸ. ول جازعا دەيٸن جالعاسادى, سوعان دەيٸن جاپپاي ۆاكتسيناتسييا تەرتٸبٸندە ەشقانداي ٶزگەرٸس بولمايدى», - دەدٸ ناديم زاحاۆي.
زاحاۆيدٸڭ ايتۋىنشا, ۇلىبريتانيياداعى جاپپاي ۆاكتسينالاۋ قازٸردٸڭ ٶزٸندە نەتيجە بەرٸپ جاتىر جەنە ەل COVID-19 تارالۋى تۇرعىسىنان بٸرتٸندەپ قاۋٸپسٸز ورىنعا اينالۋدا.
اقپان ايىنىڭ ورتاسىنا قاراي العاشقى ەكپە العاندار سانى 15 ميلليون ادامدى نەمەسە ۇلىبريتانييا حالقىنىڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸن قۇرايدى. 70 جاستان اسقان ازاماتتار, دەرٸگەرلەر, ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەر جەنە باسقا دا قاۋٸپ-قاتەر توپتارى تولىقتاي ەگٸلەتٸن بولادى.
ۋكراينالىقتاردىڭ جارتىسى ۆاكتسينا سالدىرۋعا قارسى
بەيسەنبٸدە پرەمەر-مينيستر دەنيس شميگال اتاپ ٶتكەندەي, ۋكراينانىڭ 41 ميلليون حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەلٸ كٷنگە دەيٸن COVID-19 ۆاكتسيناتسيياسىن قالامايدى. «ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر ۋكرايندىقتاردىڭ جارتىسىنان ازىنىڭ ەكپە الۋعا دايىن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ», – دەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى. – ۋكرايندىقتاردىڭ تاعى جارتىسى بۇعان دايىن ەمەس. بۇل, ەرينە, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن, ۆاكتسينالاردىڭ ساپالى ەكەنٸنە سەندٸرۋدٸ قاجەت ەتەدٸ».
ۋكراينا ۆاكتسينالاۋعا كٶپتەگەن مەملەكەتتەرگە قاراعاندا كەشٸرەك باستايدى. اقپان ايىنىڭ ورتاسىندا مۇندا COVAX باعدارلاماسى اياسىندا امەريكالىق Pfizer-BioNTech پرەپاراتىنىڭ العاشقى 117 مىڭ دوزاسى كەلەدٸ. جالپى العاندا, كيەۆ ۆاكتسينانىڭ 8-دەن 16 ميلليونعا دەيٸن دوزاسىن تەگٸن الۋى كەرەك.
رەسەيلٸك ۆاكتسينانىڭ العاشقى پارتيياسى يراندا
بەيسەنبٸدە رەسەيلٸك Sputnik-V كوروناۆيرۋسىنا قارسى ۆاكتسينانىڭ العاشقى پارتيياسى تەگەرانعا كەلدٸ. يراننىڭ رەسمي اقپارات قۇرالدارى 500 مىڭ دوزا ەسٸرتكٸنٸ يراندىق Mahan Airlines كومپانيياسىنىڭ ۇشاقتارى جەتكٸزگەن دەپ حابارلادى.
يران رەسەيلٸك ۆاكتسينانىڭ 5 ميلليون دوزاسىن ساتىپ الۋ تۋرالى كەلٸسٸمشارتقا قول قويدى, ونى شەنەۋنٸكتەر ەلگە اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزەدٸ دەپ مەلٸمدەدٸ.
رەسەيلٸك ۆاكتسينادان باسقا, يران دا AstraZeneca شىعارعان دەرٸ-دەرمەكتٸڭ پارتيياسىن ساتىپ الادى.
يراننىڭ رۋحاني كٶسەمٸ اياتوللا الي حامەنەي بۇعان دەيٸن تەلەديدار ارقىلى سٶيلەگەن سٶزٸندە ۇلىبريتانييا مەن اقش-تىڭ ۆاكتسينالارىن قولدانۋعا بولمايدى, ٶيتكەنٸ ولار «مٷلدەم سەنٸمسٸز» دەگەن بولاتىن. وسىعان قاراماستان, يراننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باسشىسى سايد ناماكي سەرسەنبٸدە ٷكٸمەتتٸڭ 4,2 ميلليون AstraZeneca ۆاكتسيناسىن ساتىپ الاتىنىن ايتتى.
COVID-19 تۋدىراتىن ٶلٸم شيزوفرەنييامەن بايلانىستى ما?
ٶتكەن جىلى نيۋ-يوركتەگٸ COVID-19-مەن سىرقاتتانعان 7350 پاتسيەنت تۋرالى مەلٸمەتتەر كٶرسەتكەندەي, شيزوفرەنييادان زارداپ شەككەندەر 2,67 ەسە كٶپ قايتىس بولعان. وسىلايشا, بۇل دياگنوز جاس ەرەكشەلٸگٸ, سەمٸزدٸك پەن قانت ديابەتٸنەن وزىپ, كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋدىڭ ەكٸنشٸ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى.
«بٸزدٸڭ زەرتتەۋٸمٸز شيزوفرەنييامەن اۋىراتىن ادامدار COVID-19 ەسەرٸنە ٶتە وسال ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ», – دەيدٸ نيۋ-يوركتەگٸ NYU Langone مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ پسيحياترى كەتلين نيۋماني.
بۇل قۇبىلىستىڭ تابيعاتى شيزوفرەنييانىڭ پايدا بولۋى مەن دامۋ مەحانيزمدەرٸ سيياقتى ايقىن ەمەس.
كەيبٸر ماماندار COVID-19 ٶلٸمٸنٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن ناۋقاستاردىڭ وسى ساناتىنىڭ ٶمٸر سالتى مەن مٸنەز-قۇلقىمەن بايلانىستىرادى. اتاپ ايتقاندا, ولار كٶبٸنەسە دەرٸگەرلەر جايلى تەرٸس پٸكٸردە بولادى جەنە ۋاقىتىندا مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنبەيدٸ.
