Koronavirýs alǵash taraǵan sátte álemdik meditsina qaýymdastyǵynda bul virýs aýyz, muryn qýysynan kirip, tikelei ókpege ótedi degen ortaq paiym bolǵan edi. Alaida, ýaqyt óte kele osynaý óte qaýipti indettiń aýyz, muryn qýysy arqyly engenimen, tamyrdyń ishki qabyrǵalaryna ornalasý arqyly qan jetkiziletin organnyń barlyǵyn zaqymdaityndyǵyn dáleldep otyr.
Ǵalymdar koronavirýstan qaitys bolǵan adamdardyń tamyrlaryn mikroskop kómegimen zerttegen kezde ókpe, búirek, júrek, mi tamyrlarynda qan uiýdyń jii kezdesetindigin baiqaǵan. Endeshe osynaý qaýipti virýs adamda qandai aýrýlardy ýshyqtyryp jiberetindigi jaily mamandar pikirine nazar aýdaryp kórelik.
QR Prezident is basqarmasy meditsinalyq ortalyǵynyń Neirohirýrgiia bólimi meńgerýshisi Myńjylqy Berdiqojaev koronavirýs indeti órship turǵan kezde aýrýhanaǵa ishemiialyq insýltpen túsken naýqastar sany artqanyn aitady.
«Koronavirýstyń kesirinen josparly túrde emin alýy kerek naýqastar ýaqytyly kómek almady. Karantin aiaqtalǵannan keiin ol naýqastar aýrýy asqynǵan kúide keldi. Olardy emdeý úshin kóp resýrs kerek boldy. Tipti ota jasaý sátine jetpesten kóz jumyp ketkender boldy. Koronavirýs kezinde júrektiń ishemiialyq insýlti kóbeiip ketti. Tromb úzilip, ishemiialyq insýltpen túsken naýqastar sany artty», - dedi ol.
Almatydaǵy №36 qalalyq emhananyń jalpy tájiribelik dáriger bólimshesiniń meńgerýshisi Asqar Jumanazarov koronavirýs ol - aýa-tamshyly jáne janasý-turmystyq taratý mehanizmi bar SARS CoV-2 koronavirýsynyń jańa shtamynan týyndaǵan jedel infektsiialyq virýsty aýrý ekendigine basa nazar aýdarady.
«Bul aýrý aǵzaǵa engennen keiin, jergilikti jáne júielik immýndyq-qabynýdy týyndatady. Iá, qan uiyǵyshtyqty arttyrady, qan tamyrlar qabyrǵasyn ózgertip shaqyryp, aýa jetkiliksizdigi baiqalady. Bul kishi jáne úlken trombozdyń damýyna ákeledi.Sonymen qatar, ókpeniń, júrektiń, búirektiń, asqazan-ishek joldarynyń, ortalyq jáne shetki júike júieleriniń asqyný qaýpimen belgisi joq klinikalyq túrden óte aýyr túrge deiin asqyný shaqyratyn asa qaýipti virýsty infektsiia», - dedi bólimshe meńgerýshisi.
Al Qazaq meditsinalyq úzdiksiz bilim berý ýniversitetiniń densaýlyq saqtaý saiasaty jáne alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómekti damytý bóliminiń bastyǵy, meditsina ǵylymdarynyń kandidaty, endokrinolog-dáriger Erjan Óteýliev koronavirýs sozylmaly aýrýlardy qozdyratyndyǵyn atap ótedi.
«Qazir kovid kúsheie tústi. Biz ony aýyr túrinde sezine bastadyq. Biz bul infektsiiany halyqaralyq tájiribege júgine otyryp zerttedik. Shynynda da patogenezinde immýndyq júie oiana bastaǵan kezde «tsitokin daýyly» siiaqty elementter bar. Munyń bári qan tamyrlarynyń ishinde. Sondyqtan alǵashqy kúnderden bastap antikoagýlianttardy qoldana otyryp qandy suiyltý qajet. Jalpy terapiia júrgizý kerek, ókpeni jattyqtyrý qajet. Ásirese koronavirýs infektsiiasymen aýyrǵan adamdar tolyq ońaltýdan ótýi tiis. Qannyń uiýyn baqylap otyrý shart. Óitkeni onyń odan ári qoiýlanýy múmkin faktiler bar jáne bul basqa qan tamyrlary aýrýlarynyń damýyna ákeledi«, - dedi ol.
Elordadaǵy №4 emhananyń kardiology Janat Suńqarbekova júrek-qan tamyrlary júiesi problemalary bar naýqastar úshin COVID-19 qaýpti ekendigine basa nazar aýdartady.
«Koronavirýstyq infektsiiamen aýyratyn naýqastarda sózsiz bolatyn gipoksiia jaǵdaiynda júrek-qan tamyrlary aýrýlary bar naýqastarǵa COVID-19-ǵa tótep berý qiyn. Sonymen qatar virýs giperkoagýliatsiiaǵa jáne trombozǵa bastapqy beiimdilikke ie. Koronavirýsta trombozdyń damý qaýpi joǵarylaǵanda, bul jaǵdai ýshyǵady», - dedi Jannat Suńqarbekova.
Aita keterligi, búginde koronavirýs infektsiiasyn bastan keshirgen keibir patsientterde sozylmaly sharshaý sindromy baiqalatyndyǵyn anyqtaldy. Munyń sebebin túsindirgen Ulttyq ǵylymi kardiohirýrgiia ortalyǵy tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Mahabbat Bekbosynova patsienttiń jai-kúiin barynsha jan-jaqty baǵalaýǵa múmkindik beretin Chadera dep atalatyn shkala bar ekendigin aitady.
«Patsient ózin ne mazalaitynyn túsindire almaǵan, biraq qalypty ómirge orala almai júrgenin túsingen kezde sozylmaly sharshaýǵa ushyraǵan deýge bolady. Mine osy kezde atalǵan shkala sol patsienttiń jai-kúiin shynaiy baǵalaýǵa múmkindik beredi. Shkalada 11 ball bar. Patsienttiń jai-kúii 3 ballaǵa deiin bolsa, onda qalypty sanalady. Al 4-ten 11 ballǵa deiingi aralyq patsientte qandaida bir problemanyń bar ekendigin bildirdi jáne oǵan nevrologqa nemese psihoterapevtke qaralýy qajet. Shyndyǵyna kelgende bizde koronavirýsty bastan keshirgen patsentterdi tekserý hattama bar. Ol zerthanalyq, sonymen qatar instrýmentaldy zertteý ádisterin qamtidy. Patsient qanynan jalpy saraptama alamyz. Óitkeni, qan immýndyq júieniń qandai jaǵdaida ekenin jaqsy kórsetip beredi. Leikopeniia men limfotsitopeniia baqylaýynda áli kúnge deiin turǵan patsientter bar.Koronavirýsty bastan keshirgenderine 2-3 ai ótse de bul patsienterdiń immýndyq júiesinde problema bar degen sóz», - dedi Mahabbat Bekbosynova.
