Foto: pinterest.com
Qonys toi — qazaq halqynyń eń qýanyshty otbasylyq dástúrleriniń biri. Ol — jańa úige qonystanǵan otbasynyń qýanyshyn bólisý, sol úige bereke men qut tilep, jaqsy nietpen bata jasaý rásimi. Bul merekeniń ózindik jol-joralǵylary men rásimderi bar.
Úige alǵash kirerde nemese qonaqtar kelgende dastarhan jaiylyp, mai, nan, tuz, qant siiaqty molshylyqtyń nyshandary qoiylady. Bul yrymdy qazaqta "úidi mailaý" dep ataidy. Úlken kisiler «Úiiń maiǵa, dastarhanyń nanǵa tolsyn!», «Oshaǵyń ortaimasyn!» dep bata beredi.
Kei óńirlerde tabaldyryqtan ishke qarai mai jaǵyp, «úi mailandy» dep yrym jasaidy.
Budan bólek, úidiń jańa oshaǵyna (peshke nemese gaz plitasyna) mai tamyzyp, «otyń sónbesin, úiińniń oty berekeli bolsyn» dep tilek aitylady. Bul — jańa úidiń oty, iaǵni ómiri men jylýy eshqashan sónbesin degen yrym.
Úi iesi qonaqtarǵa keń dastarhan jaiatyny aitpasa da túsinikti. Mindetti túrde et asylyp, dastarhanǵa táttiler, sýsyndar, túrli taǵamdar qoiylady. Ádette, dastarhan basynda úlkender tilek aityp, bata beredi. Muny qazaqta — «Esik kórsetý dástúri» dep ataidy.
Jańa úige kóship kelgen kezde elimizde kóp otbasylar qurban shalynady. Qurbandyqqa ádette qoi nemese toqty soiady. Bul da — úige qut-bereke kelsin, pále-jaladan saqtasyn degen nietpen jasalatyn rásim. Qurbandyq etiniń bir bóligi dastarhanǵa qoiylsa, taǵy bir bóligi qonaqtarǵa taratylady, qalǵany shańyraq iesinde qalady.
Jańa shańyraqqa kelgen qonaqtar qonys ielerine qur qol kelmeidi. Olar syilyqqa kilem, ydys-aiaq, tehnika, úige kerek zattar alyp keledi. Bul dástúr «qonys syiy» dep atalady. Ol — bir jaǵynan jańa úidiń iesine kómek bolsa, ekinshi jaǵynan «jańa úiiń bos bolmasyn, zatqa, berekege tolsyn» degen yrym.
Úi iesi de qýanyshty bólisip kelgen qonaqtarǵa óz syi-siiapatyn beredi. Ol ádette estelik buiym, táttiler bolýy múmkin.
Árine qonys toiy qýanyshty, eleýli rásim bolǵandyqtan kelýshiler mindetti túrde úi ielerine jaqsy tilekterin tilep, bata beredi.
