Qazaqstan Kommýnistik Halyq partiiasy Úkimet pen Ulttyq banktiń nesie raqymshylyǵyn júrgizýge qatysty bergen jaýabyna qanaǵattanbai, úndeý jasady. "Ult aqparat" partiia málimdemesiniń tolyq mátinin jariialaidy.
***
QR Úkimeti men QR Ulttyq bankiniń
nesie raqymshylyǵyn júrgizý qajettiligi týraly jaýabyna
Qazaqstan Kommýnistik Halyq partiiasynyń málimdemesi
Qazaqstan Kommýnistik Halyq partiiasy Úkimet pen Ulttyq banktiń Parlament Májilisindegi «Halyq kommýnisteri» fraktsiiasynyń azamattar men shaǵyn jáne orta biznes úshin kredittik raqymshylyq júrgizý qajettigi týraly depýtattyq saýalyna bergen jaýabymen múldem kelispeidi.
Monetarlyq bilik pen Úkimettiń jaýaby sheneýnikterdiń ómir shyndyǵynan tysqary qalǵanyn kórsetedi. Tipti optimister de burmalanǵan statistikaǵa senýdi doǵardy. Biraq resmi málimetter boiynsha, qazaqstandyqtardyń naqty kiristeriniń jyldyq tómendeýi 2,5%-dy qurady.
Ulttyq banktiń ózi Úkimettiń shekteý sharalary saldarynan oryn alǵan iskerlik belsendiliktiń tómendeýine bailanysty jyl sońyna deiin qazaqstandyqtardyń kredittelýi ósedi dep boljap otyr.
Muny kommýnisterdiń qalalar men aýyldarda azamattar men shaǵyn jáne orta biznestiń jaǵdaiy kúrt nasharlap bara jatyr degen bailamy rastaidy jáne bul azamattardyń naqty qoldaǵy kiristeriniń, shaǵyn jáne orta biznestiń nesielendirý esebinen túsiminiń tómendeýin almastyrýǵa májbúr etedi. Jańa nesieler endi damý úshin emes, aldyńǵy qaryzdardy, jaldaý tólemderin, jumysshylardyń jalaqysyn, salyqtardy jabý úshin alynady.
Bilik 2020 jylǵy 16 naýryz ben 15 maýsym aralyǵynda jeke tulǵalar men ShOB sýbektileri úshin kreditter boiynsha tólemderdi keiinge qaldyrý usynylǵanyna, ony 1 890 443 adam nemese jeke tulǵalardyń barlyq qaryz alýshylarynyń 34%-y paidalanǵanyn kóp kórip, bul alańdatarlyq kórsetkish dep dabyl qaǵaýda! Biraq endigi problema kredit boiynsha kezekti tólemderge qosý úshin keiinge qaldyrylǵan tólemder somasynyń (268 milliard teńge) qosylýynda. Bul rette kirister, iskerlik belsendilik jáne tutynýshylyq suranys qalpyna kelgen joq, al bul jaǵdai kóbin bankrottyqtyń shegine jetkizedi. Sonymen qatar Qazaqstanda jeke tulǵalardyń bankrottyǵy institýty qarastyrylmaǵan. Bul bankter men mikroqarjy uiymdaryna azamattardyń quqyqtaryn qýdalaýǵa jáne shekteýge, tipti kepilge qoiýǵa múmkindik beredi.
Kásiporyndardyń qarjylyq jaǵdaiynyń dinamikasyna júrgizilgen taldaýǵa sáikes, pandemiianyń taralýyna bailanysty shekteý sharalarynyń saldarynan turaqty kásiporyndar úlesiniń birtindep tómendeýi jáne qarjylyq jaǵdaiy qiyn kásiporyndar sanynyń ósýi baiqalady.
Qazaqstan EAEO elderi arasynda turaqty ustap otyrǵan azyq-túlik baǵasynyń ósýi aiasynda tutynýshylyq suranys apatty túrde tómendep keledi. Búgingi tańda ShOB jáne azamattar Úkimettiń emes, áreket etýiniń arqasynda alǵa basyp keledi.
https://lsm.kz/kazahstan-ne-opuskaetsya-s-pervogo-mesta-v-eaes-po-urovnyu-inflyacii
https://www.zakon.kz/5036325-kak-pandemiya-covid-19-povliyala-na.html
Úkimet aldaǵy úsh jylǵa kásipkerlikti, jumyspen qamtýdy, AÓK-ni damytýdy qoldaýǵa kreditter boiynsha syiaqy mólsherlemesin sýbsidiialaý túrinde eleýli qarajat bólinetinin málimdedi. Qarajat kommertsiialyq bankter arqyly ótedi. Demek, paidanyń kóp bóligi de sol jerde qalady.
Kommýnister ekonomikanyń naqty sektoryn qoljetimdi jáne uzaq merzimdi qarjy resýrstarymen qamtamasyz etýge múmkindik bermeitin kredit júiesindegi júieli aýytqýlardy memlekettiń qarjylandyrý tájiribesi saqtalyp otyrǵanyna nazar aýdarady.
Azamattarymyzdyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa, bilim berýdi, densaýlyq saqtaýdy damytýǵa, kópbalaly jáne halyqtyń áleýmettik osal toptaryn qoldaýǵa jumsaýǵa bolatyn, memleket bóletin qarajat sýbektilerdiń shekteýli tobyn ǵana qamtidy, sol saldarynan ekonomikanyń damýynda júieli ról atqarmaidy.
Máselen, óńirlerge aǵymdaǵy nysanaly transfertter sheńberinde syiaqy mólsherlemesin sýbsidiialaýǵa 62 milliard teńge bólinedi, sýbsidiialanǵan jáne kepildendirilmegen jobalardyń sany shamamen 6,5 myńdy quraidy, iaǵni belsendi kásipkerlik sýbektilerin qamtý jarty paiyzdan kem bolady.
Biznesti qarjylyq qoldaý júiesiniń tiimdiligi óte tómen, qarjylyq deldaldarǵa jáne alýshylardyń shekteýli tobyna ústeme shyǵyndar óte tómen, demek, jaǵdai túbegeili ózgeredi dep aitýdyń qajeti shamaly.
Úkimet shyǵystardyń úirenshikti qurylymyn qaita qaraýǵa jáne basymdyqtardy ózgertýge tiis. Alaida onyń ornyna tiimdiligi tómen eski quraldar – oryndalýy kúmán týdyratyn baǵyttardy qarjylandyrý qoldanylady.
Sonymen, kórmelik jáne prezentatsiialyq sharalarǵa qarajat bólý jalǵasýda. Degenmen álem osy salada qashyqtyqtan jumys isteýge kóshse de, úlken biýdjetteri bar kórmelerdi ótkizý jáne kúmándi tiimdilik anahronizmge ainalýda.
Biliktiń shyndyqtan oqshaýlanýy makroekonomikalyq boljamdardyń negizsizdiginde, ekonomikanyń shikizat qurylymyna baǵdarlanýynda da kórinip otyr.
2021 jyly JIÓ-niń 2,8%-ǵa ósýi ekonomikanyń 2019 jylǵy deńgeige deiin qalpyna kele almaityndyǵyn bildiredi. Bul rette 2025 jyly 4,6%-ǵa deiin ósýdi jedeldetý jónindegi boljam shyn máninde jalǵyz faktormen – munai óndirý eksporynyń ósýine sáikes keledi. Ianǵi ony 17%-ǵa ulǵaitýmen negizdelgen.
Úkimet 100 million tonna munai óndirýdiń psihologiialyq mańyzdy shegine qol jetkizýdi usynady. Biz munai óndiretin elderdiń álemdik tizimine kóterilemiz jáne jan basyna shaqqandaǵy óndirý kólemi boiynsha kóshbasshy elderdiń klýbyna kiremiz. ShOB-qa bul ómir merekesinde oryn joq. Óitkeni sheteldik kompaniialar basymdyqqa ie.
Úkimet is júzinde respýblikalyq menshiktegi aktsiialardyń memlekettik paketterinen túsetin túsimderdiń tómendeýimen kelisti. Olar 2021 jylǵy 167 milliard teńgeden 2022 jyly 21,6 milliardqa deiin, iaǵni 8 ese quldyraidy. Biraq KTS jáne QQS boiynsha túsimderdiń 21-22%-ǵa ósýi josparlanýda, iaǵni JIÓ ósiminen 7-8 ese jyldam. Bul rette osyndai qarqyndy ósýdiń negizgi úlesi ákimshilendirýdi jaqsartýmen jáne esepteýlerdi naqtylaýmen bailanysty. Iaǵni bizneske qysym kúsheitiletin bolady.
Qazaqstan Kommýnistik Halyq partiiasy bilikti oiynan ainýǵa nemese Úkimettiń shekteý sharalary nátijesinde qarjy institýttarynyń qysymymen úmitsiz ómirlik jaǵdaiǵa tap bolǵan halyq pen ShOB-ti qoldaýdyń dereý sharalaryn engizýge shaqyrady. Pandemiianyń ekinshi tolqyny jaqyndap keledi. Azamattar men shaǵyn jáne orta biznestiń tabysyna sózsiz soqqy beretin jańa shekteý sharalary engizilýi múmkin.
Kommýnister nesie raqymshylyǵyn jasaýdy talap etedi! Tótenshe jaǵdai rejimin, karantindi, lokdaýndy engizý kezeńindegi negizgi borysh pen eseptelgen paiyzdardy esepten shyǵarý, bizdiń azamattarymyzdy, shaǵyn jáne orta biznesti qarjy institýttarynyń (ósimqorlardyń) quldyǵynan bosatý, olardy ekonomikaǵa qaitarý, olarǵa memleketke degen senimin qaitarý qajet!
