Sýdialardyń VII sezi qarsańynda Azamattyq protsestik kodekstiń kommentariiin tanystyrý rásimi ótti. Oǵan Parlament Senatynyń Konstitýtsiialyq zańnama, sot júiesi jáne quqyq qorǵaý organdary komitetiniń tóraǵasy Serik Aqylbai, Prezident Ákimshiligi Memlekettik-quqyq bóliminiń meńgerýshisi Áliia Raqysheva, Parlament depýtattary, ortalyq memlekettik organdardyń, sheteldik uiymdardyń ókilderi, sýdialar men quqyqtanýshy-ǵalymdar qatysty. Jiynǵa Joǵarǵy sot Tóraǵasy Qairat Mámi jetekshilik etti.
Zań salasynda isteitin mamandardyń málimetinshe, jańa kodeks kúshine engennen keiin shyǵarylǵan sot aktilerine júrgizilgen taldaý azamattardyń buzylǵan quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý men qalpyna keltirýde óziniń zor tiimdiligin kórsetken. Eger de sot tóreliginiń eski júiesinde isterdiń jekelegen sanattary bir jarym jylǵa deiin qaralsa, búginde olar eń kóp degende 8 aidyń ishinde sheshimin tabýda. Azamattyq isterdiń 82 paiyzdan astamy bir sot otyrysynda, al 58 paiyzy jeńildetilgen is júrgizý tártibinde qaralady. Daýdy sheshýdiń balamaly tásilderin qoldana otyryp aiaqtalǵan isterdiń sany 70 paiyzǵa artsa, mediatsiia ádisimen qaralǵan ister sany 3 esege kóbeigen. Sondai-aq, «Sot kabineti» servisi arqyly aǵymdaǵy jyly 600 myńnan astam elektrondy qujat ainalymy júrgizilgen. Sonymen qatar, otyrysta osy kúnge deiin elimizdegi barlyq sot otyrysy zaldary aýdio-beinetirkeý júiesimen 100 paiyzǵa jaraqtandyrylǵany da aityldy. Bul sot tóreliginiń aiqyndyǵyn arttyrýdyń tikelei sharalary jáne Ult josparyndaǵy 20-qadamnyń is júzinde oryndalǵanyn kórsetedi.
Jýyrda ǵana sot protsesine qatysýshylar arasynda Joǵarǵy sot júrgizgen onlain-saýaldama qorytyndysy boiynsha respondentterdiń 74,4%-y sottar jumysynyń sapasyna qanaǵattanatyndyǵyn aitqan bolsa, saýaldamaǵa barlyǵy 16,5 myń adam qatysqan edi. Osy turǵydan alǵanda Azamattyq protsestik kodeks kommentariiiniń mán-mańyzy zor degen sóz. Sondyqtan da bul qazirgi tańda óte ózekti qujat bolyp tabylady.
Azamattyq protsestik kodeks kommentariiin tanystyra kele, Joǵarǵy sottyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń tóraǵasy Aigúl Qydyrbaeva atalǵan qujat sýdialar men tájiribedegi zańgerler úshin naqty ádistemelik qural bolatyndyǵyn, olarǵa sot tóreligin júzege asyrýdyń ár alýan túitkildi máseleleri boiynsha durys baǵyt tańdaýǵa, azamattar men zańdy tulǵalardyń múddesin tiimdi qorǵaýǵa kómektesetindigin atap ótti.
Al Senat depýtaty Serik Aqylbai óz sózinde jańa Azamattyq protsestik kodeksti ázirleý 2010 jyldan 2020 jylǵa deiingi kezeńge arnalǵan Quqyqtyq saiasat tujyrymdamasyn jáne respýblika sýdialarynyń VI sezinde Memleket basshysy alǵa qoiǵan mindetterdi oryndaý sheńberinde júrgizilgenin aitty. Basqa da qatysýshylar oń pikirlerin bildirdi.
Is-shara sońynda kezdesýge qatysýshylar usynylyp otyrǵan qural kodekstiń barlyq negizgi jańashyldyqtaryn neǵurlym tiimdi iske asyrýǵa múmkindik beretinin, otandyq quqyqtyq tájiribeni álemdegi úzdik standarttarǵa sáikestendiretinin atap ótti.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)