سۋديالاردىڭ VII سەزٸ قارساڭىندا ازاماتتىق پروتسەستٸك كودەكستٸڭ كوممەنتارييٸن تانىستىرۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. وعان پارلامەنت سەناتىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭناما, سوت جٷيەسٸ جەنە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى سەرٸك اقىلباي, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ مەملەكەتتٸك-قۇقىق بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ ەلييا راقىشەۆا, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, شەتەلدٸك ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, سۋديالار مەن قۇقىقتانۋشى-عالىمدار قاتىستى. جيىنعا جوعارعى سوت تٶراعاسى قايرات مەمي جەتەكشٸلٸك ەتتٸ.
زاڭ سالاسىندا ٸستەيتٸن مامانداردىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاڭا كودەكس كٷشٸنە ەنگەننەن كەيٸن شىعارىلعان سوت اكتٸلەرٸنە جٷرگٸزٸلگەن تالداۋ ازاماتتاردىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋ مەن قالپىنا كەلتٸرۋدە ٶزٸنٸڭ زور تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتكەن. ەگەر دە سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ ەسكٸ جٷيەسٸندە ٸستەردٸڭ جەكەلەگەن ساناتتارى بٸر جارىم جىلعا دەيٸن قارالسا, بٷگٸندە ولار ەڭ كٶپ دەگەندە 8 ايدىڭ ٸشٸندە شەشٸمٸن تابۋدا. ازاماتتىق ٸستەردٸڭ 82 پايىزدان استامى بٸر سوت وتىرىسىندا, ال 58 پايىزى جەڭٸلدەتٸلگەن ٸس جٷرگٸزۋ تەرتٸبٸندە قارالادى. داۋدى شەشۋدٸڭ بالامالى تەسٸلدەرٸن قولدانا وتىرىپ اياقتالعان ٸستەردٸڭ سانى 70 پايىزعا ارتسا, مەدياتسييا ەدٸسٸمەن قارالعان ٸستەر سانى 3 ەسەگە كٶبەيگەن. سونداي-اق, «سوت كابينەتٸ» سەرۆيسٸ ارقىلى اعىمداعى جىلى 600 مىڭنان استام ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى جٷرگٸزٸلگەن. سونىمەن قاتار, وتىرىستا وسى كٷنگە دەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق سوت وتىرىسى زالدارى اۋديو-بەينەتٸركەۋ جٷيەسٸمەن 100 پايىزعا جاراقتاندىرىلعانى دا ايتىلدى. بۇل سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ ايقىندىعىن ارتتىرۋدىڭ تٸكەلەي شارالارى جەنە ۇلت جوسپارىنداعى 20-قادامنىڭ ٸس جٷزٸندە ورىندالعانىن كٶرسەتەدٸ.
جۋىردا عانا سوت پروتسەسٸنە قاتىسۋشىلار اراسىندا جوعارعى سوت جٷرگٸزگەن ونلاين-ساۋالداما قورىتىندىسى بويىنشا رەسپوندەنتتەردٸڭ 74,4%-ى سوتتار جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا قاناعاتتاناتىندىعىن ايتقان بولسا, ساۋالداماعا بارلىعى 16,5 مىڭ ادام قاتىسقان ەدٸ. وسى تۇرعىدان العاندا ازاماتتىق پروتسەستٸك كودەكس كوممەنتارييٸنٸڭ مەن-ماڭىزى زور دەگەن سٶز. سوندىقتان دا بۇل قازٸرگٸ تاڭدا ٶتە ٶزەكتٸ قۇجات بولىپ تابىلادى.
ازاماتتىق پروتسەستٸك كودەكس كوممەنتارييٸن تانىستىرا كەلە, جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ تٶراعاسى ايگٷل قىدىرباەۆا اتالعان قۇجات سۋديالار مەن تەجٸريبەدەگٸ زاڭگەرلەر ٷشٸن ناقتى ەدٸستەمەلٸك قۇرال بولاتىندىعىن, ولارعا سوت تٶرەلٸگٸن جٷزەگە اسىرۋدىڭ ەر الۋان تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا دۇرىس باعىت تاڭداۋعا, ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ مٷددەسٸن تيٸمدٸ قورعاۋعا كٶمەكتەسەتٸندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
ال سەنات دەپۋتاتى سەرٸك اقىلباي ٶز سٶزٸندە جاڭا ازاماتتىق پروتسەستٸك كودەكستٸ ەزٸرلەۋ 2010 جىلدان 2020 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن جەنە رەسپۋبليكا سۋديالارىنىڭ VI سەزٸندە مەملەكەت باسشىسى العا قويعان مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلگەنٸن ايتتى. باسقا دا قاتىسۋشىلار وڭ پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ.
ٸس-شارا سوڭىندا كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ۇسىنىلىپ وتىرعان قۇرال كودەكستٸڭ بارلىق نەگٸزگٸ جاڭاشىلدىقتارىن نەعۇرلىم تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن, وتاندىق قۇقىقتىق تەجٸريبەنٸ ەلەمدەگٸ ٷزدٸك ستاندارتتارعا سەيكەستەندٸرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»